Czasy i koniugacje

Cztery koniugacje, czas teraźniejszy, przeszły i przyszły prosty oraz złożony, czasowniki nieregularne i te uznawane za trudne, formy rodzajowe czasu przyszłego.

Poziomy: B1 · B2 · 48 zadań

Czytaj artykuł

1. (B1)

Aniu, czy ty wczoraj ... już obiad?
1. A. zjadłeś
2. B. zjadłaś
3. C. zjadła
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przeszłym w drugiej osobie liczby pojedynczej potrzebna jest końcówka osobowa „-ś”. Do adresatki „Aniu” pasuje forma rodzaju żeńskiego. Forma „zjadła” nie ma końcówki drugiej osoby, a „zjadłeś” jest formą rodzaju męskiego.

Reguła: końcówki osobowe i rodzajowe czasu przeszłego w drugiej osobie liczby pojedynczej
2. (B1)

Anno, czy ty ... dziś zostać dłużej w pracy?
1. A. możesz
2. B. móc
3. C. może
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „móc” ma w drugiej osobie liczby pojedynczej formę „możesz”. Bezokolicznik „móc” nie może tu pełnić funkcji orzeczenia. Forma „może” odnosi się do trzeciej osoby liczby pojedynczej, więc nie zgadza się z zaimkiem „ty”.

Reguła: odmiana czasownika nieregularnego móc w czasie teraźniejszym
3. (B1)

Czy wy ... jutro wolne popołudnie?
1. A. mają
2. B. miecie
3. C. macie
Poloniusz wyjaśnia:

Z zaimkiem „wy” trzeba użyć formy drugiej osoby liczby mnogiej czasownika „mieć”: „macie”. Forma „mają” odnosi się do trzeciej osoby liczby mnogiej. „Miecie” nie jest poprawną formą czasownika „mieć” w tym znaczeniu.

Reguła: czas teraźniejszy czasownika nieregularnego mieć w drugiej osobie liczby mnogiej
4. (B1)

Dzieci, czy wy ... teraz kanapki, czy mogę sprzątnąć stół?
1. A. jeście
2. B. jedzą
3. C. jecie
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „jeść” ma w drugiej osobie liczby mnogiej formę „jecie”. Forma „jedzą” pasuje do „oni” albo „one”, a nie do „wy”. „Jeście” nie jest formą czasownika „jeść”; często powstaje przez pomylenie z formą „jesteście”.

Reguła: odmiana czasownika nieregularnego jeść w czasie teraźniejszym
5. (B1)

Ja, Marek, wczoraj nie ... kupić biletu, bo kasa była zamknięta.
1. A. mogłem
2. B. mógł
3. C. mógłem
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „móc” ma w czasie przeszłym formę „mogłem” w pierwszej osobie rodzaju męskiego. W tej formie nie piszemy „ó”, choć w trzeciej osobie jest „mógł”. Forma „mógł” nie ma końcówki pierwszej osoby.

Reguła: czas przeszły nieregularnego czasownika móc
6. (B1)

Jestem Anna. Wczoraj długo ... przez park.
1. A. szłam
2. B. szedłem
3. C. idłam
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „iść” ma w czasie przeszłym nieregularny temat: „szedł-” albo „szł-”. Dla kobiety w pierwszej osobie liczby pojedynczej poprawna jest forma „szłam”. Forma „szedłem” jest męska, a „idłam” to błędne utworzenie od tematu czasu teraźniejszego.

Reguła: czas przeszły nieregularnego czasownika iść
7. (B1)

Jestem uczniem tej szkoły i w przyszłym roku nadal ... tutaj.
1. A. będę się uczył
2. B. jestem się uczył
3. C. będę się uczyłem
Poloniusz wyjaśnia:

Czas przyszły złożony czasowników niedokonanych można tworzyć za pomocą „będę” i formy rodzajowej. Ponieważ mówi chłopiec albo mężczyzna, potrzebna jest forma „uczył”. Wyrażenie „jestem się uczył” błędnie naśladuje konstrukcje obce, a „będę się uczyłem” miesza czas przyszły z formą czasu przeszłego.

Reguła: czas przyszły złożony czasowników niedokonanych: będę i forma rodzajowa
8. (B1)

Jestem zmęczony, bo ja wczoraj ... cały wieczór.
1. A. pracował
2. B. pracowałem
3. C. jestem pracował
Poloniusz wyjaśnia:

W pierwszej osobie liczby pojedynczej czasu przeszłego czasownik ma końcówkę osobową „-em” albo „-am”. Forma „pracował” nie pasuje do podmiotu „ja”, bo brakuje w niej końcówki pierwszej osoby. Wyrażenie „jestem pracował” jest błędnym przeniesieniem obcej konstrukcji na język polski.

Reguła: końcówki osobowe czasu przeszłego w pierwszej osobie liczby pojedynczej
9. (B1)

Jutro o ósmej rano Ania będzie już ... w pociągu.
1. A. siedziała
2. B. siedziało
3. C. siedział
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przyszłym złożonym można użyć formy rodzajowej czasownika, która zgadza się z podmiotem. Podmiot „Ania” jest rodzaju żeńskiego, dlatego potrzebna jest forma „siedziała”. Formy „siedział” i „siedziało” mają inny rodzaj, więc nie pasują do tego podmiotu.

Reguła: czas przyszły złożony czasowników niedokonanych z formą rodzajową
10. (B1)

Jutro po obiedzie ... do ciebie.
1. A. zadzwonię
2. B. zadzwoniłem
3. C. będę zadzwonić
Poloniusz wyjaśnia:

Czasowniki dokonane tworzą czas przyszły prosty, na przykład „zadzwonię”. Konstrukcja „będę zadzwonić” jest niepoprawna, bo czas przyszły złożony tworzymy od czasowników niedokonanych. Forma „zadzwoniłem” oznacza czas przeszły i nie pasuje do określenia „jutro”.

Reguła: czas przyszły prosty czasowników dokonanych
11. (B1)

Marku, pytam ciebie: czy w dzieciństwie często ... obiady u babci?
1. A. jadłeś
2. B. jadł
3. C. jadłaś
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przeszłym czasownik musi mieć końcówkę osobową zgodną z osobą mówiącą lub adresatem. Do mężczyzny, do którego mówimy „ty”, pasuje forma „jadłeś”. „Jadł” nie ma końcówki drugiej osoby, a „jadłaś” jest formą żeńską.

Reguła: końcówki osobowe czasu przeszłego czasownika jeść
12. (B1)

Moi sąsiedzi ... sprzedać samochód w przyszłym miesiącu.
1. A. chce
2. B. chcieją
3. C. chcą
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „chcieć” ma w trzeciej osobie liczby mnogiej formę „chcą”. „Chcieją” to błędna forma utworzona przez nadmierne uregularnienie odmiany. „Chce” jest formą liczby pojedynczej, więc nie pasuje do podmiotu „moi sąsiedzi”.

Reguła: czas teraźniejszy czasownika nieregularnego chcieć w trzeciej osobie liczby mnogiej
13. (B1)

Nie ..., dlaczego sklep jest dziś zamknięty.
1. A. znam
2. B. wiedzę
3. C. wiem
Poloniusz wyjaśnia:

Przed zdaniem zależnym z wyrazem „dlaczego” używa się czasownika „wiedzieć”, a jego forma w pierwszej osobie liczby pojedynczej to „wiem”. Czasownik „znać” łączy się zwykle z rzeczownikiem, na przykład „znam adres”. Forma „wiedzę” jest rzeczownikiem albo błędną próbą utworzenia formy czasownika.

Reguła: czas teraźniejszy czasownika nieregularnego wiedzieć
14. (B1)

Nie ... , gdzie jest najbliższy przystanek.
1. A. wiem
2. B. jestem wiedzieć
3. C. znam
Poloniusz wyjaśnia:

Przed zdaniem podrzędnym z „gdzie” używamy czasownika „wiedzieć”. Czasownik „znać” łączy się z rzeczownikiem, na przykład „znam adres”, więc forma „znam, gdzie” jest niepoprawna. Wyrażenie „jestem wiedzieć” to błędna próba tworzenia czasu teraźniejszego z czasownikiem „być”.

Reguła: czas teraźniejszy czasownika wiedzieć i rekcja czasowników wiedzieć oraz znać
15. (B1)

Od lipca ja, Ewa, ... w małej kawiarni.
1. A. będę pracował
2. B. będę pracowała
3. C. będę pracowało
Poloniusz wyjaśnia:

Czas przyszły złożony może mieć postać z formą rodzajową czasownika głównego. Gdy mówi kobieta, ta forma musi mieć rodzaj żeński, więc poprawne jest „będę pracowała”. Formy „będę pracował” i „będę pracowało” mają inny rodzaj.

Reguła: czas przyszły złożony z formą rodzajową czasownika niedokonanego
16. (B1)

Przepraszam, czy pan ... , gdzie jest apteka?
1. A. wie
2. B. wiedzi
3. C. zna
Poloniusz wyjaśnia:

W pytaniu z zaimkiem grzecznościowym „pan” czasownik występuje w trzeciej osobie liczby pojedynczej. Czasownik „wiedzieć” ma w tej osobie formę „wie”. Forma „wiedzi” jest błędną regularyzacją, a „zna” nie łączy się tu poprawnie ze zdaniem „gdzie jest apteka”.

Reguła: odmiana czasownika nieregularnego wiedzieć w czasie teraźniejszym
17. (B1)

Rano dziecko samo ... przed śniadaniem.
1. A. umyła się
2. B. umył się
3. C. umyło się
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przeszłym forma czasownika zgadza się z podmiotem pod względem rodzaju i liczby. Rzeczownik „dziecko” ma rodzaj nijaki, dlatego poprawna jest forma „umyło się”. Formy „umył się” i „umyła się” odnoszą się do rodzaju męskiego albo żeńskiego.

Reguła: rodzaj nijaki w czasie przeszłym czasowników zwrotnych
18. (B1)

Tomku, czy ty jutro ... ze mną do urzędu?
1. A. pójdziesz
2. B. pójdzie
3. C. pójść
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik dokonany „pójść” ma czas przyszły prosty. Przy zaimku „ty” poprawna forma to „pójdziesz”. „Pójść” jest bezokolicznikiem, a „pójdzie” to forma trzeciej osoby liczby pojedynczej.

Reguła: czas przyszły prosty czasownika dokonanego pójść
19. (B1)

W sobotę będziemy ... babci w ogrodzie przez cały dzień.
1. A. pomagać
2. B. pomogli
3. C. pomagamy
Poloniusz wyjaśnia:

Czas przyszły złożony czasowników niedokonanych tworzy się między innymi z formy „będziemy” i bezokolicznika. Dlatego poprawne jest „pomagać”. „Pomagamy” to forma czasu teraźniejszego, a „pomogli” to forma czasu przeszłego czasownika dokonanego.

Reguła: czas przyszły złożony czasowników niedokonanych: bezokolicznik po formie będziemy
20. (B1)

W sobotę moi bracia i ja ... w domu, bo będzie zimno.
1. A. będą siedzieli
2. B. będziemy siedzieli
3. C. będziemy siedziały
Poloniusz wyjaśnia:

Podmiot „moi bracia i ja” wymaga pierwszej osoby liczby mnogiej, bo mówiący należy do grupy. Ponieważ w grupie są mężczyźni, potrzebna jest forma męskoosobowa: „będziemy siedzieli”. Forma „będą siedzieli” ma trzecią osobę, a „będziemy siedziały” ma rodzaj niemęskoosobowy.

Reguła: osoba i rodzaj męskoosobowy w czasie przyszłym złożonym
21. (B1)

W wakacje ... codziennie w jeziorze.
1. A. jestem pływać
2. B. będę pływam
3. C. będę pływać
Poloniusz wyjaśnia:

Czas przyszły złożony czasowników niedokonanych można tworzyć za pomocą „będę” i bezokolicznika. Po formie „będę” nie stawiamy formy osobowej „pływam”. Wyrażenie „jestem pływać” jest niepoprawne, bo czas przyszły nie powstaje z czasownika „jestem”.

Reguła: czas przyszły złożony czasowników niedokonanych: będę i bezokolicznik
22. (B1)

Wczoraj my, studentki, długo ... w bibliotece.
1. A. siedzieliśmy
2. B. siedziałyśmy
3. C. siedziały
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przeszłym przy podmiocie „my” potrzebna jest końcówka pierwszej osoby liczby mnogiej. Ponieważ mowa o studentkach, forma musi mieć rodzaj niemęskoosobowy: „siedziałyśmy”. Forma „siedziały” nie ma końcówki osobowej, a „siedzieliśmy” ma rodzaj męskoosobowy.

Reguła: końcówki osobowe czasu przeszłego i rodzaj niemęskoosobowy
23. (B1)

Wczoraj po pracy ja od razu ... do domu, bo byłam chora.
1. A. poszłam
2. B. poszła
3. C. poszedłem
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przeszłym pierwsza osoba liczby pojedynczej wymaga końcówki „-m”. Zdanie „byłam chora” pokazuje, że mówi kobieta, więc potrzebna jest forma żeńska „poszłam”. „Poszła” nie ma końcówki pierwszej osoby, a „poszedłem” jest formą męską.

Reguła: końcówki osobowe i rodzajowe czasu przeszłego czasownika pójść
24. (B1)

Wczoraj studentki nie ... znaleźć sali, więc zapytały portiera.
1. A. mogły
2. B. mogła
3. C. mogli
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przeszłym forma czasownika zależy od rodzaju i liczby podmiotu. „Studentki” to liczba mnoga niemęskoosobowa, dlatego poprawna jest forma „mogły”. „Mogli” odnosi się do rodzaju męskoosobowego, a „mogła” do jednej osoby rodzaju żeńskiego.

Reguła: formy rodzajowe czasu przeszłego czasownika móc
25. (B2)

Do mety zostało dwieście metrów, więc teraz ... najszybciej, jak potrafimy.
1. A. biegnimy
2. B. biegnamy
3. C. biegniemy
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „biec” ma w pierwszej osobie liczby mnogiej czasu teraźniejszego formę „biegniemy”. Pozostałe formy powstają przez błędne połączenie tematu czasownika z niewłaściwą końcówką.

Reguła: odmiana czasownika biec w czasie teraźniejszym
26. (B2)

Dwie negocjatorki najpierw milczały, ale po przerwie ... zadawać bardzo konkretne pytania.
1. A. zaczęli
2. B. zaczęły
3. C. zaczeli
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przeszłym czasownik musi zgadzać się z podmiotem pod względem rodzaju i liczby. Przy podmiocie „dwie negocjatorki” potrzebna jest forma niemęskoosobowa „zaczęły”. Forma „zaczęli” jest męskoosobowa, a „zaczeli” dodatkowo zawiera błąd zapisu samogłoski nosowej.

Reguła: formy niemęskoosobowe czasu przeszłego czasownika zacząć
27. (B2)

Jeśli kancelaria poprosi o papierowe oryginały, jutro rano osobiście ... dokumenty do sądu.
1. A. zawiezę
2. B. zawiozę
3. C. zawiozłbym
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik dokonany „zawieźć” tworzy czas przyszły prosty; w 1. osobie liczby pojedynczej poprawna forma to „zawiozę”. Postać „zawiezę” jest niepoprawna, bo przenosi niewłaściwy temat. Forma „zawiozłbym” ma znaczenie warunkowe, a w zdaniu chodzi o realną czynność przyszłą.

Reguła: czas przyszły prosty czasownika zawieźć
28. (B2)

Jeśli kurier odwoła kurs, jutro rano sam ... próbki do laboratorium.
1. A. zawiozę
2. B. zawiezę
3. C. zawiezię
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik dokonany „zawieźć” tworzy czas przyszły prosty, a w pierwszej osobie liczby pojedynczej ma formę „zawiozę”. Forma „zawiezę” powstaje przez błędne przeniesienie tematu z form typu „zawieziesz”. Forma „zawiezię” jest niepoprawną próbą regularnego utworzenia końcówki.

Reguła: czas przyszły prosty czasowników dokonanych z wymianą tematu
29. (B2)

Kiedy usłyszały sygnał, zawodniczki natychmiast ... wyścig.
1. A. zaczeły
2. B. zaczęli
3. C. zaczęły
Poloniusz wyjaśnia:

Przy podmiocie niemęskoosobowym w liczbie mnogiej używa się formy „zaczęły”. Forma „zaczęli” jest męskoosobowa, więc nie pasuje do rzeczownika „zawodniczki”. Forma „zaczeły” jest błędna ortograficznie, ponieważ w tym czasowniku piszemy „ę”.

Reguła: forma niemęskoosobowa czasu przeszłego czasownika zacząć
30. (B2)

Kierowca właśnie ... próbki do laboratorium, więc nie może zmienić trasy.
1. A. wieziesz
2. B. wiezie
3. C. wiozę
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wieźć” w 3. osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego ma formę „wiezie”. Forma „wiozę” oznacza 1. osobę liczby pojedynczej, a „wieziesz” 2. osobę liczby pojedynczej, więc nie zgadzają się z podmiotem „kierowca”.

Reguła: wymiana tematu w czasie teraźniejszym czasownika wieźć
31. (B2)

Kurier ... teraz przesyłkę do klienta, dlatego nie odbiera telefonu.
1. A. wiozą
2. B. wiozę
3. C. wiezie
Poloniusz wyjaśnia:

Przy podmiocie w trzeciej osobie liczby pojedynczej trzeba użyć formy „wiezie”. Forma „wiozę” oznacza pierwszą osobę liczby pojedynczej, a „wiozą” - trzecią osobę liczby mnogiej. Błąd wynika zwykle z pomylenia osób w odmianie czasownika nieregularnego „wieźć”.

Reguła: odmiana czasu teraźniejszego czasownika nieregularnego wieźć
32. (B2)

My, delegatki z obu wydziałów, na szkoleniu ... chleb według tradycyjnej receptury.
1. A. będziemy piekły
2. B. będziecie piekły
3. C. będziemy piekli
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przyszłym złożonym można użyć formy rodzajowej czasownika niedokonanego, która zgadza się z podmiotem. Ponieważ mówią o sobie kobiety, właściwa jest forma niemęskoosobowa „piekły” z pierwszą osobą liczby mnogiej „będziemy”. Forma „będziemy piekli” ma rodzaj męskoosobowy, a „będziecie piekły” odnosi się do drugiej osoby.

Reguła: czas przyszły złożony czasowników niedokonanych: forma rodzajowa
33. (B2)

Na sobotnim festynie my ... chleb w glinianym piecu, a wy, dziewczyny, będziecie piekły podpłomyki.
1. A. będziemy piekć
2. B. będziemy piec
3. C. będziemy pieką
Poloniusz wyjaśnia:

Czas przyszły złożony czasowników niedokonanych tworzy się z formą czasownika „być” i bezokolicznikiem albo formą rodzajową. Poprawny bezokolicznik to „piec”, dlatego właściwe jest „będziemy piec”. Formy „piekć” i „pieką” nie mogą wystąpić po „będziemy” w tej konstrukcji.

Reguła: czas przyszły złożony czasowników niedokonanych z bezokolicznikiem
34. (B2)

Od maja do dziś ten krzew wyraźnie ..., a jeśli będziesz go regularnie podlewać, do jesieni jeszcze urośnie.
1. A. urośnie
2. B. urósł
3. C. urosnął
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „urosnąć” ma w czasie przeszłym rodzaju męskiego formę „urósł”. Forma „urosnął” jest nadmiernym uregularnieniem, a „urośnie” oznacza przyszłość, więc nie pasuje do określenia „od maja do dziś”. Druga część zdania pokazuje poprawne użycie formy przyszłej „urośnie”.

Reguła: nieregularna forma męska czasu przeszłego czasownika urosnąć
35. (B2)

Panie z koła kulinarnego, po przerwie ... próbne bochenki według tej samej receptury.
1. A. będziecie piekli
2. B. będziecie piekły
3. C. będą piekły
Poloniusz wyjaśnia:

W czasie przyszłym złożonym można użyć formy rodzajowej czasownika głównego. W bezpośrednim zwrocie do grupy kobiet poprawna jest forma „będziecie piekły”. Postać „będą piekły” ma niewłaściwą osobę, a „będziecie piekli” odnosi się do grupy męskoosobowej.

Reguła: czas przyszły złożony czasowników niedokonanych: forma rodzajowa
36. (B2)

Po godzinie szukania ja wreszcie ... swoje klucze i mogłem wyjść z domu.
1. A. znalazł
2. B. znajdłem
3. C. znalazłem
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „znaleźć” ma w czasie przeszłym formę „znalazłem” w pierwszej osobie liczby pojedynczej rodzaju męskiego. Forma „znajdłem” jest błędnym utworzeniem od tematu czasu przyszłego „znajdę”. Forma „znalazł” nie ma końcówki osobowej „-em”, więc nie pasuje do podmiotu „ja”.

Reguła: czas przeszły czasownika znaleźć i końcówki osobowe
37. (B2)

Po planowanym remoncie i ociepleniu budynku wartość mieszkania prawdopodobnie ... w ciągu roku.
1. A. urosła
2. B. urośnie
3. C. urośnieje
Poloniusz wyjaśnia:

W zdaniu mowa o przyszłości, ponieważ remont jest dopiero planowany, dlatego potrzebna jest forma czasu przyszłego „urośnie”. Forma „urosła” odnosi się do przeszłości, a forma „urośnieje” jest błędnym, nadmiernie regularnym tworem.

Reguła: czas przyszły prosty czasownika dokonanego „urosnąć”
38. (B2)

Po spotkaniu osobiście ... protokół do sekretariatu, więc nie trzeba wysyłać go pocztą.
1. A. zawiozę
2. B. zawiezę
3. C. zawieźć
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik dokonany „zawieźć” tworzy czas przyszły prosty: „zawiozę”, „zawieziesz”, „zawiezie”. Forma „zawiezę” jest błędnym wyrównaniem tematu, a „zawieźć” to bezokolicznik, nie forma osobowa. W zdaniu z podmiotem domyślnym „ja” potrzebna jest forma pierwszej osoby liczby pojedynczej.

Reguła: czas przyszły prosty czasownika zawieźć
39. (B2)

Podczas pokazu rzemieślnik ... cienką blachę specjalnymi nożycami.
1. A. cieł
2. B. cięł
3. C. ciął
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „ciąć” ma w rodzaju męskim czasu przeszłego nieregularną formę „ciął”. Formy „cięł” i „cieł” powstają przez błędne przeniesienie tematu z innych form, na przykład „cięła”, albo przez zapis zgodny z wymową. W normie ogólnej są one niepoprawne.

Reguła: nieregularna forma męska czasu przeszłego czasownika ciąć
40. (B2)

Proszę otworzyć drzwi, bo ... dwie ciężkie paczki i nie mam wolnej ręki.
1. A. nosię
2. B. niesę
3. C. niosę
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „nieść” ma w pierwszej osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego formę „niosę”. Forma „niesę” wynika z błędnego uproszczenia tematu, a „nosię” miesza czasownik „nieść” z innymi wzorcami odmiany. W tym zdaniu potrzebna jest osobowa forma orzeczenia, a nie forma utworzona przez analogię.

Reguła: wymiana tematu w czasie teraźniejszym czasownika nieść
41. (B2)

Teraz ... w stronę mety, więc nie możemy zwolnić.
1. A. biegnęmy
2. B. biegniemy
3. C. bieżemy
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawna forma pierwszej osoby liczby mnogiej czasownika „biec” to „biegniemy”. Forma „bieżemy” jest błędna i może wynikać z interferencji wschodniosłowiańskiej. Forma „biegnęmy” została utworzona przez niepoprawne dodanie końcówki do formy pierwszej osoby liczby pojedynczej „biegnę”.

Reguła: wymiana tematu w czasie teraźniejszym czasownika biec
42. (B2)

W tej piekarni chleb ... codziennie o piątej rano.
1. A. pieczą
2. B. piecą
3. C. pieką
Poloniusz wyjaśnia:

W trzeciej osobie liczby mnogiej czasownik „piec” ma formę „pieką”. Formy „pieczą” i „piecą” są błędne, bo powstały przez fałszywą analogię do innych wzorów odmiany. W tym czasowniku temat zmienia się nieregularnie: „piekę”, „pieczesz”, ale „pieką”.

Reguła: wymiana tematu w czasie teraźniejszym czasownika piec
43. (B2)

Wchodzę do archiwum ostrożnie, bo ... teczkę z oryginałami umów.
1. A. niosę
2. B. niesę
3. C. niosie
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „nieść” w 1. osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego ma formę „niosę”. Forma „niesę” jest błędną próbą utworzenia regularnej postaci, a „niosie” nie jest poprawną formą 1. osoby. Kontekst „wchodzę” wskazuje na mówiącego, więc potrzebna jest forma pierwszoosobowa.

Reguła: wymiana tematu w czasie teraźniejszym czasownika nieść
44. (B2)

Właśnie widzę, że karetka ... pacjenta do najbliższego szpitala.
1. A. wieźć
2. B. wiozi
3. C. wiezie
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wieźć” ma w trzeciej osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego formę „wiezie”. Bezokolicznik „wieźć” nie może tu pełnić funkcji orzeczenia przy podmiocie „karetka”. Forma „wiozi” jest błędną analogią do form typu „wiozę”.

Reguła: wymiana tematu w czasie teraźniejszym czasownika wieźć
45. (B2)

Wskaż formę niepoprawną.
1. A. usiędą
2. B. ciął
3. C. urósł
Poloniusz wyjaśnia:

Formy „ciął” i „urósł” są poprawnymi formami czasu przeszłego czasowników „ciąć” i „urosnąć”. Forma „usiędą” jest niepoprawna w polszczyźnie ogólnej. Od czasownika „usiąść” tworzymy w czasie przyszłym prostym formę „usiądą”.

Reguła: formy nieregularne czasu przeszłego i przyszłego prostego czasowników ciąć, urosnąć i usiąść
46. (B2)

Wskaż niepoprawną formę czasu przeszłego.
1. A. zaczęły
2. B. ciął
3. C. urósnął
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „urosnąć” ma w czasie przeszłym formę „urósł”, a nie „urósnął”. Błędna postać powstaje przez nadmierne uogólnienie wzoru czasowników z tematem zakończonym na „-nąć”. Formy „zaczęły” i „ciął” są poprawne.

Reguła: nieregularne formy czasu przeszłego czasowników urosnąć, zacząć i ciąć
47. (B2)

Wskaż niepoprawną formę czasu przeszłego w podanych wyrażeniach.
1. A. nagle siądłem
2. B. wczoraj biegłem
3. C. wreszcie znalazłem
4. D. już mogłem
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawne formy czasu przeszłego to „biegłem”, „znalazłem” i „mogłem”. Czasownik „siąść” ma w czasie przeszłym formę „siadłem”, a nie „siądłem”. Błąd polega na przeniesieniu tematu z form przyszłych, takich jak „siądę”, do czasu przeszłego.

Reguła: nieregularne formy czasu przeszłego czasowników biec, znaleźć, móc i siąść
48. (B2)

Wskaż niepoprawną formę czasu teraźniejszego.
1. A. pieką
2. B. biegnemy
3. C. płacze
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawna forma 1. osoby liczby mnogiej czasownika „biec” brzmi „biegniemy”. Postać „biegnemy” jest błędna, bo pomija samogłoskę „i” w zakończeniu. Formy „pieką” i „płacze” są poprawnymi formami czasu teraźniejszego.

Reguła: wymiana tematu w czasie teraźniejszym czasowników biec, piec i płakać