Przyimki i ich rekcja

Który przypadek po którym przyimku. Przyimki miejsca, czasu, kierunku i celu, para „w” i „na” z nazwami miejsc oraz wyrażenia przyimkowe utrwalone w polszczyźnie.

Poziomy: B1 · B2 · C1 · 54 zadania

Czytaj artykuł

1. (B1)

Dzięki ... szybko znaleźliśmy adres.
1. A. mapę
2. B. mapie
3. C. mapy
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „dzięki” łączy się z celownikiem i wskazuje pozytywną przyczynę lub pomoc. Forma „mapie” jest tu formą wymaganą przez ten przyimek. „Mapę” i „mapy” nie są celownikiem, dlatego nie pasują po „dzięki”.

Reguła: przyimek dzięki z celownikiem
2. (B1)

Kiedy byłam chora, leżałam w łóżku ...
1. A. przez całego weekendu
2. B. przez cały weekend
3. C. przez całym weekendem
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „przez” w znaczeniu czasu trwania łączy się z biernikiem. Wyrażenie „przez cały weekend” odpowiada na pytanie „jak długo?”. Formy „przez całego weekendu” i „przez całym weekendem” mają niewłaściwy przypadek po tym przyimku.

Reguła: biernik po przyimku przez w znaczeniu czasu trwania
3. (B1)

Kot wskoczył ... biurko.
1. A. do biurka
2. B. na biurku
3. C. na biurko
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wskoczyć” oznacza ruch na określone miejsce, dlatego przyimek „na” łączy się z biernikiem. Forma „na biurko” wskazuje kierunek ruchu, a „na biurku” oznacza miejsce, w którym coś się znajduje.

Reguła: biernik po przyimku „na” przy kierunku i zmianie miejsca
4. (B1)

Kupiłam kopertę ..., bo kioski były już zamknięte.
1. A. w poczcie
2. B. do poczty
3. C. na poczcie
Poloniusz wyjaśnia:

Nazwy niektórych instytucji łączą się w polszczyźnie z przyimkiem „na”, gdy mówimy o załatwianiu spraw w tej instytucji: „na poczcie”. „W poczcie” nie oznacza standardowo pobytu w urzędzie pocztowym w takim kontekście. „Do poczty” wyraża kierunek, nie miejsce czynności.

Reguła: przyimek na z miejscownikiem w utrwalonych nazwach instytucji
5. (B1)

Kurs tańca zaczyna się ... i trwa do grudnia.
1. A. na wrześniu
2. B. w wrzesień
3. C. we wrześniu
Poloniusz wyjaśnia:

Nazwy miesięcy w określeniach czasu łączą się zwykle z przyimkiem „w” albo „we” i miejscownikiem: „we wrześniu”. Przed grupą spółgłosek „wrz” używa się postaci „we”. „Na wrześniu” ma zły przyimek, a „w wrzesień” ma zły przypadek i niepoprawną postać przyimka.

Reguła: przyimek we z miejscownikiem w nazwach miesięcy
6. (B1)

Moja ciocia od dawna mieszka ... i dobrze zna Wilno.
1. A. w Litwie
2. B. na Litwie
3. C. do Litwy
Poloniusz wyjaśnia:

Z nazwą kraju „Litwa” używa się przyimka „na” i miejscownika: „na Litwie”. „W Litwie” jest kalką z innych języków. „Do Litwy” oznacza kierunek, więc nie pasuje do czasownika „mieszkać”.

Reguła: przyimek na z miejscownikiem z nazwą kraju Litwa
7. (B1)

Nie kupię biletu ... legitymacji.
1. A. bez legitymacja
2. B. bez legitymację
3. C. bez legitymacji
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „bez” zawsze łączy się z dopełniaczem. Poprawna forma dopełniacza liczby pojedynczej to „legitymacji”. Formy „legitymacja” i „legitymację” mają inne przypadki, więc po przyimku „bez” są niepoprawne.

Reguła: przyimek bez z dopełniaczem
8. (B1)

Po kolacji usiadłem ... i czytałem gazetę.
1. A. przy mały stolik
2. B. przy małym stoliku
3. C. przy małym stolikiem
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „przy” wymaga miejscownika, gdy mówimy o miejscu blisko jakiegoś przedmiotu. Dlatego mówimy „przy małym stoliku”. Formy „przy mały stolik” i „przy małym stolikiem” są błędne, bo zawierają odpowiednio biernik i narzędnik.

Reguła: miejscownik po przyimku przy w znaczeniu miejsca
9. (B1)

Po ośmiu godzinach wracam ... pracy do domu.
1. A. w pracy
2. B. do pracy
3. C. z pracy
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „z” z dopełniaczem oznacza kierunek od środka lub z jakiegoś miejsca. W zdaniu chodzi o powrót z miejsca pracy do domu. „Do pracy” oznacza kierunek przeciwny, a „w pracy” oznacza miejsce pobytu, nie ruch z tego miejsca.

Reguła: przyimek z z dopełniaczem przy kierunku od miejsca
10. (B1)

Pociąg do Gdyni odjeżdża ... z peronu drugiego.
1. A. o siódmej piętnaście
2. B. na siódmą piętnaście
3. C. w siódmej piętnaście
Poloniusz wyjaśnia:

Godzinę rozpoczęcia podajemy z przyimkiem „o” i formą miejscownika liczebnika porządkowego: „o siódmej piętnaście”. „W siódmej piętnaście” jest kalką z innych języków. „Na siódmą piętnaście” pasuje do umawiania spotkania, nie do rozkładu odjazdów.

Reguła: przyimek o z miejscownikiem w określaniu godziny
11. (B1)

Proszę podejść ... okno i sprawdzić, czy jest zamknięte.
1. A. pod oknie
2. B. pod okno
3. C. pod oknem
Poloniusz wyjaśnia:

Po przyimku „pod” używamy biernika, kiedy mówimy o kierunku ruchu, czyli odpowiadamy na pytanie „dokąd?”. Wyrażenie „pod oknem” oznacza miejsce, a nie kierunek dojścia. Forma „pod oknie” jest błędna, bo przyimek „pod” nie łączy się z miejscownikiem.

Reguła: biernik po przyimku pod przy kierunku ruchu
12. (B1)

Regał stoi ... oknem a drzwiami.
1. A. między okno a drzwi
2. B. między oknie a drzwiach
3. C. między oknem a drzwiami
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „między” wymaga narzędnika, gdy oznacza położenie czegoś w przestrzeni. Czasownik „stoi” wskazuje na miejsce, a nie na ruch. Formy „między okno a drzwi” oraz „między oknie a drzwiach” mają niewłaściwy przypadek.

Reguła: narzędnik po przyimku między przy położeniu
13. (B1)

Spotkamy się ..., czyli o czternastej.
1. A. po lekcję
2. B. przez lekcję
3. C. po lekcji
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „po” w znaczeniu „po zakończeniu czegoś” łączy się z miejscownikiem. Forma „po lekcji” oznacza czas po zajęciach. „Po lekcję” ma biernik i może oznaczać cel ruchu, a „przez lekcję” znaczyłoby „w czasie trwania lekcji”, więc nie pasuje do tego zdania.

Reguła: rekcja przyimka „po” w znaczeniu czasu po wydarzeniu: miejscownik
14. (B1)

Usiądźmy ..., bo tutaj jest za ciemno.
1. A. przy oknie
2. B. przy oknem
3. C. przy okno
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „przy” w znaczeniu bliskości łączy się z miejscownikiem: „przy oknie”. Formy „przy okno” i „przy oknem” łamią rekcję tego przyimka. Takie błędy często wynikają z mylenia kierunku z miejscem albo z użycia narzędnika po innych przyimkach.

Reguła: miejscownik po przyimku przy w znaczeniu bliskości
15. (B1)

W sobotę idziemy ... lekarza, bo brat jest chory.
1. A. do lekarza
2. B. od lekarza
3. C. u lekarza
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „do” łączy się z dopełniaczem i oznacza kierunek, często do osoby lub instytucji. „U lekarza” oznacza miejsce pobytu, a nie kierunek. „Od lekarza” oznacza kierunek przeciwny, czyli powrót od tej osoby.

Reguła: przyimek do z dopełniaczem przy kierunku do osoby lub miejsca
16. (B1)

W sobotę spacerowaliśmy ... małym rynku i robiliśmy zdjęcia.
1. A. po małym rynku
2. B. po mały rynek
3. C. po małym rynkiem
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „po” w znaczeniu poruszania się w obrębie jakiegoś miejsca wymaga miejscownika. Forma „po mały rynek” zawiera biernik, który nie pasuje do czasownika „spacerować”. Forma „po małym rynkiem” błędnie łączy przyimek „po” z narzędnikiem.

Reguła: miejscownik po przyimku po w znaczeniu ruchu w obrębie miejsca
17. (B1)

Wieczorem spotkajmy się na plaży ... zachodzie słońca.
1. A. w zachód słońca
2. B. na zachodzie słońca
3. C. o zachodzie słońca
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „o” w określeniach czasu łączy się z miejscownikiem, na przykład „o zachodzie słońca”. Wyrażenie „w zachód słońca” jest niepoprawne w tym znaczeniu. Wyrażenie „na zachodzie słońca” nie jest właściwym określeniem czasu spotkania.

Reguła: miejscownik po przyimku o w określeniach czasu
18. (B1)

Zadzwonię do ciebie ... około piętnastej.
1. A. po lekcji
2. B. po lekcją
3. C. po lekcję
Poloniusz wyjaśnia:

Po przyimku „po” w znaczeniu „później niż” używa się miejscownika: „po lekcji”. „Po lekcję” to biernik i może oznaczać cel pójścia po coś. „Po lekcją” ma niepoprawny przypadek po tym przyimku.

Reguła: miejscownik po przyimku po w znaczeniu następstwa czasowego
19. (B2)

Na skutek ... pociągi odjeżdżały z dużym opóźnieniem.
1. A. awarią
2. B. awarii
3. C. awarię
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie przyimkowe „na skutek” łączy się z dopełniaczem, dlatego należy powiedzieć „na skutek awarii”. Formy „awarią” i „awarię” mają inne przypadki i nie spełniają wymagań tej rekcji. Konstrukcja ta oznacza przyczynę zdarzenia.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym na skutek
20. (B2)

Na skutek ... sieć wewnętrzna nie działała przez dwie godziny.
1. A. awarii serwera
2. B. awarią serwera
3. C. awarię serwera
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie przyimkowe „na skutek” wymaga dopełniacza, dlatego poprawna jest forma „awarii serwera”. Forma „awarią serwera” jest narzędnikiem, a „awarię serwera” biernikiem. Obie naruszają rekcję tego przyimka wtórnego.

Reguła: dopełniacz po przyimku wtórnym na skutek
21. (B2)

Na skutek ... systemu przedsiębiorstwo czasowo wstrzymało wysyłkę zamówień.
1. A. awarii
2. B. awarię
3. C. awarią
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie przyimkowe „na skutek” oznacza przyczynę i wymaga dopełniacza. Poprawne jest więc „na skutek awarii systemu”. Formy „awarią” i „awarię” mają przypadki niewymagane przez to wyrażenie.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym na skutek
22. (B2)

Nowy regulamin określa obowiązki pracodawcy wobec ... zatrudnionych zdalnie.
1. A. pracowników
2. B. pracownikami
3. C. pracownikom
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „wobec” w znaczeniu relacji do osób wymaga dopełniacza. Poprawna jest forma „pracowników”. Formy „pracownikom” i „pracownikami” mają niewłaściwy przypadek, odpowiednio celownik i narzędnik.

Reguła: dopełniacz po przyimku wtórnym wobec
23. (B2)

Po kontroli pracownik zaniósł segregatory ... archiwum zakładowego.
1. A. w archiwum zakładowym
2. B. na archiwum zakładowe
3. C. do archiwum zakładowego
Poloniusz wyjaśnia:

Przy czasowniku ruchu „zanieść” kierunek do wnętrza lub do instytucji wyraża przyimek „do” z dopełniaczem. Wyrażenie „w archiwum zakładowym” oznacza położenie, a nie ruch w kierunku miejsca. Forma „na archiwum zakładowe” jest błędna, bo z nazwą „archiwum” nie łączy się tu przyimek „na”.

Reguła: przyimek do z dopełniaczem przy kierunku do miejsca lub instytucji
24. (B2)

Po krótkiej zapowiedzi prelegent wszedł ... i rozpoczął wystąpienie.
1. A. do mównicy
2. B. na mównicę
3. C. na mównicy
Poloniusz wyjaśnia:

Przy ruchu na określone miejsce używa się przyimka „na” z biernikiem. Dlatego mówimy „wszedł na mównicę”. Wyrażenie „na mównicy” oznacza położenie, a „do mównicy” nie jest właściwe w tym znaczeniu.

Reguła: biernik po przyimku na przy kierunku, miejscownik przy położeniu
25. (B2)

Po pracy poszedłem ... nadać paczkę i odebrać awizo.
1. A. na pocztę
2. B. w poczcie
3. C. na poczcie
Poloniusz wyjaśnia:

Przy kierunku do instytucji poczty używa się wyrażenia „na pocztę”, czyli przyimka „na” z biernikiem. Forma „na poczcie” oznacza miejsce, w którym ktoś się znajduje, a nie kierunek ruchu. Wyrażenie „w poczcie” nie jest poprawne w znaczeniu budynku lub urzędu pocztowego w tym kontekście.

Reguła: przyimek na z biernikiem przy kierunku do instytucji
26. (B2)

Po zakończeniu prezentacji prelegent odłożył pilota ... i zaczął odpowiadać na pytania.
1. A. na pulpicie
2. B. do pulpitu
3. C. na pulpit
Poloniusz wyjaśnia:

Po czasowniku oznaczającym przemieszczenie przedmiotu na powierzchnię używa się przyimka „na” z biernikiem, na przykład „na pulpit”. Wyrażenie „na pulpicie” oznacza położenie, więc pasowałoby do zdania „pilot leży na pulpicie”. Forma „do pulpitu” nie wyraża położenia przedmiotu na powierzchni.

Reguła: biernik po przyimku na przy kierunku na powierzchnię, miejscownik po na przy położeniu
27. (B2)

Podczas ... prosimy wyłączyć telefony komórkowe.
1. A. egzaminem
2. B. egzaminowi
3. C. egzaminu
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek wtórny „podczas” wymaga dopełniacza, dlatego poprawna jest forma „egzaminu”. Formy „egzaminem” i „egzaminowi” reprezentują inne przypadki, odpowiednio narzędnik i celownik. Błąd często wynika z przenoszenia rekcji z innych konstrukcji czasowych.

Reguła: dopełniacz po przyimku podczas
28. (B2)

Pomimo ... terminu urząd przyjął wniosek bez dodatkowej opłaty.
1. A. przekroczenie
2. B. przekroczenia
3. C. przekroczeniem
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek wtórny „pomimo”, podobnie jak „mimo”, wymaga dopełniacza. W tym zdaniu właściwa jest forma „przekroczenia”. Formy „przekroczenie” i „przekroczeniem” są skutkiem użycia niewłaściwego przypadka.

Reguła: dopełniacz po przyimku wtórnym pomimo
29. (B2)

Raport, którego szukasz, leży ... obok komputera.
1. A. na biurko
2. B. na biurku
3. C. do biurka
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „leżeć” oznacza położenie, dlatego po przyimku „na” występuje miejscownik: „na biurku”. Forma „na biurko” wskazuje kierunek ruchu, na przykład przy czasowniku „położyć” lub „rzucić”. Wyrażenie „do biurka” oznacza kierunek do wnętrza mebla i nie pasuje do informacji, że raport leży obok komputera.

Reguła: miejscownik po przyimku na przy położeniu
30. (B2)

Raport porównuje oferty pod względem ... wdrożenia systemu.
1. A. kosztom
2. B. kosztami
3. C. kosztów
Poloniusz wyjaśnia:

Utrwalone wyrażenie „pod względem” łączy się z dopełniaczem. Dlatego należy powiedzieć „pod względem kosztów”. Formy „kosztami” i „kosztom” naruszają rekcję tego wyrażenia.

Reguła: dopełniacz w wyrażeniu przyimkowym pod względem
31. (B2)

Sala konsultacyjna znajduje się ... korytarza, tuż przy wyjściu ewakuacyjnym.
1. A. do końca
2. B. na końcu
3. C. na koniec
Poloniusz wyjaśnia:

Przy opisie położenia używa się wyrażenia „na końcu” z dopełniaczem, na przykład „na końcu korytarza”. Wyrażenie „na koniec” oznacza raczej moment w kolejności działań, a „do końca” wskazuje granicę czasu albo zasięgu. W tym zdaniu chodzi o miejsce, więc te formy nie pasują.

Reguła: wyrażenie przyimkowe na końcu z dopełniaczem przy określaniu położenia
32. (B2)

W ciągu ... musisz dostarczyć brakujące dokumenty.
1. A. czternaście dni
2. B. czternastu dni
3. C. czternastoma dniami
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „w ciągu” wymaga dopełniacza, dlatego poprawna jest forma „czternastu dni”. Forma „czternaście dni” pasuje do konstrukcji „przez czternaście dni”, ale nie po „w ciągu”. Forma „czternastoma dniami” jest narzędnikiem i łamie rekcję tego wyrażenia.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym w ciągu
33. (B2)

W ciągu ... od złożenia reklamacji sklep powinien udzielić odpowiedzi.
1. A. czternastoma dniami
2. B. czternastu dni
3. C. czternaście dni
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „w ciągu” w znaczeniu terminu lub przedziału czasu łączy się z dopełniaczem. Dlatego poprawna jest forma „czternastu dni”. Forma „czternaście dni” pasuje na przykład po przyimku „przez”, a „czternastoma dniami” jest narzędnikiem.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym w ciągu
34. (B2)

W związku z ... sala konferencyjna będzie dziś zamknięta.
1. A. remontu
2. B. remontem
3. C. remoncie
Poloniusz wyjaśnia:

Utrwalone wyrażenie „w związku z” wymaga narzędnika, dlatego poprawna jest forma „remontem”. Formy „remontu” i „remoncie” reprezentują inne przypadki i nie łączą się z tym wyrażeniem w podanym zdaniu. Konstrukcja ta służy do podania przyczyny lub okoliczności decyzji.

Reguła: narzędnik po wyrażeniu przyimkowym w związku z
35. (B2)

Wybierz wyrażenie niepoprawne.
1. A. mimo trudności
2. B. podczas zebrania
3. C. wobec uczestnikom
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek wtórny „wobec” wymaga dopełniacza, więc poprawna forma to „wobec uczestników”. Wyrażenie „wobec uczestnikom” narusza rekcję przez użycie celownika. Formy „mimo trudności” i „podczas zebrania” są poprawne, ponieważ „mimo” i „podczas” łączą się z dopełniaczem.

Reguła: dopełniacz po przyimkach wtórnych wobec, mimo i podczas
36. (B2)

Zgodnie z regulaminem odwołanie trzeba złożyć ... od doręczenia decyzji.
1. A. w ciągu siedmiu dni
2. B. w ciągu siedmioma dniami
3. C. w ciągu siedem dni
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „w ciągu” w znaczeniu terminu granicznego łączy się z dopełniaczem, na przykład „w ciągu siedmiu dni”. Forma „siedem dni” jest biernikiem, a „siedmioma dniami” narzędnikiem. Takie użycia są błędne po wyrażeniu „w ciągu”.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym w ciągu w znaczeniu terminu
37. (C1)

Kandydata na stanowisko rzecznika wyłoniono w drodze ... .
1. A. tajnym głosowaniem
2. B. tajnego głosowania
3. C. tajne głosowanie
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „w drodze” w stylu urzędowym wymaga dopełniacza, dlatego poprawna jest forma „tajnego głosowania”. Formy „tajnym głosowaniem” i „tajne głosowanie” mają odpowiednio narzędnik oraz biernik. Konstrukcja „w drodze czegoś” oznacza sposób przeprowadzenia procedury.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym w drodze
38. (C1)

Liczba skarg wzrosła ... wprowadzenia nowych procedur.
1. A. pod skutek
2. B. w skutek
3. C. na skutkiem
4. D. na skutek
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „na skutek” łączy się z dopełniaczem i wskazuje przyczynę lub następstwo zdarzenia. Zapis „w skutek” jest błędny, ponieważ poprawny przyimek prosty ma postać „wskutek”, natomiast „pod skutek” i „na skutkiem” nie są poprawnymi konstrukcjami przyimkowymi.

Reguła: wyrażenie przyimkowe na skutek z dopełniaczem
39. (C1)

Na mocy ... organ wydał rozstrzygnięcie z urzędu.
1. A. obowiązująca ustawa
2. B. obowiązującą ustawą
3. C. obowiązującej ustawy
4. D. obowiązującą ustawę
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „na mocy” łączy się z dopełniaczem, więc wymaga formy „obowiązującej ustawy”. Formy „obowiązującą ustawę”, „obowiązującą ustawą” i „obowiązująca ustawa” mają inny przypadek: biernik, narzędnik albo mianownik. W stylu urzędowym ta rekcja jest stała i nie zależy od znaczenia czasownika w dalszej części zdania.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym na mocy
40. (C1)

Pełnomocnik ma uzupełnić braki formalne w terminie siedmiu dni, pod rygorem ... skargi.
1. A. odrzuceniem
2. B. odrzucenia
3. C. odrzucenie
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie urzędowe „pod rygorem” łączy się z dopełniaczem, na przykład „pod rygorem odrzucenia skargi”. Formy „odrzucenie” i „odrzuceniem” mają inne przypadki: biernik oraz narzędnik. W stylu prawnym ta konstrukcja wskazuje negatywny skutek niezastosowania się do obowiązku.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym pod rygorem
41. (C1)

Pismo zawiera pytania ... sposobu obliczenia opłaty.
1. A. odnośnie na
2. B. odnośnie z
3. C. odnośnie o
4. D. odnośnie do
Poloniusz wyjaśnia:

W normie starannej przyimek złożony ma postać „odnośnie do” i łączy się z dopełniaczem. Konstrukcje „odnośnie z”, „odnośnie o” i „odnośnie na” są wynikiem pomieszania rekcji z innymi zwrotami, na przykład „pytania o” albo „w związku z”.

Reguła: przyimek złożony odnośnie do z dopełniaczem
42. (C1)

Raport utajniono ... ochronę danych osobowych.
1. A. z uwagi o
2. B. z uwagi na
3. C. z uwagą na
4. D. ze uwagi na
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „z uwagi na” wymaga biernika i oznacza przyczynę albo wzgląd brany pod uwagę przy podejmowaniu decyzji. Formy „z uwagi o” i „z uwagą na” wynikają z pomylenia rekcji, a „ze uwagi na” zawiera nieuzasadnioną postać przyimka „ze”.

Reguła: wyrażenie przyimkowe z uwagi na z biernikiem
43. (C1)

Spór zakończono ... ugody zawartej przed mediatorem.
1. A. w drogę
2. B. w drodze
3. C. po drodze
4. D. na drogę
Poloniusz wyjaśnia:

W stylu urzędowym i prawnym używa się konstrukcji „w drodze” z dopełniaczem, gdy wskazuje się tryb załatwienia sprawy. Wyrażenia „w drogę”, „na drogę” i „po drodze” mają inne znaczenia albo nie łączą się z dopełniaczem w takim kontekście.

Reguła: wyrażenie przyimkowe w drodze z dopełniaczem
44. (C1)

Stosownie do ... strony zobowiązane są przedłożyć sprawozdanie końcowe.
1. A. przyjętych postanowień regulaminu
2. B. przyjętym postanowieniom regulaminu
3. C. przyjętymi postanowieniami regulaminu
4. D. przyjęte postanowienia regulaminu
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „stosownie do” wymaga dopełniacza, dlatego należy użyć formy „przyjętych postanowień regulaminu”. Formy „przyjętym postanowieniom”, „przyjętymi postanowieniami” i „przyjęte postanowienia” mają odpowiednio celownik, narzędnik oraz mianownik lub biernik. Jest to utrwalona konstrukcja charakterystyczna dla stylu oficjalnego.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym stosownie do
45. (C1)

Uchwałę podjęto ... przepisów statutu, które przewidują taki tryb głosowania.
1. A. na mocy
2. B. na mocą
3. C. w mocy
4. D. pod mocą
Poloniusz wyjaśnia:

Utrwalone wyrażenie urzędowe „na mocy” łączy się z dopełniaczem rzeczownika oznaczającego akt prawny, przepis albo upoważnienie. Formy „na mocą”, „w mocy” i „pod mocą” nie tworzą poprawnego związku przyimkowego w znaczeniu podstawy prawnej działania.

Reguła: wyrażenie przyimkowe na mocy z dopełniaczem
46. (C1)

W drodze ... wyłoniono wykonawcę usług doradczych.
1. A. otwarty konkurs
2. B. otwartym konkursem
3. C. otwartego konkursu
4. D. otwartym konkursie
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „w drodze” w znaczeniu sposobu dokonania czynności wymaga dopełniacza. Dlatego poprawna jest forma „otwartego konkursu”. Formy „otwarty konkurs”, „otwartym konkursem” i „otwartym konkursie” mają przypadki niewymagane przez tę konstrukcję.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym w drodze
47. (C1)

W razie ... administrator niezwłocznie uruchomi procedurę awaryjną.
1. A. awarii systemu
2. B. awarią systemu
3. C. awaria systemu
4. D. awarię systemu
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „w razie” wymaga dopełniacza, dlatego poprawna jest forma „awarii systemu”. Formy „awarię systemu”, „awarią systemu” i „awaria systemu” reprezentują odpowiednio biernik, narzędnik i mianownik, które nie są tu dopuszczalne. Błąd często wynika z przenoszenia rekcji z innych konstrukcji, na przykład z czasowników wymagających biernika.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym w razie
48. (C1)

Wbrew ... ekspertów zarząd zdecydował o kontynuowaniu projektu.
1. A. wcześniejszych rekomendacji
2. B. wcześniejszym rekomendacjom
3. C. wcześniejszymi rekomendacjami
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „wbrew” wymaga celownika, więc poprawna jest forma „wcześniejszym rekomendacjom”. Formy „wcześniejszych rekomendacji” i „wcześniejszymi rekomendacjami” reprezentują dopełniacz oraz narzędnik. Rekcja celownikowa po „wbrew” bywa mylona z dopełniaczem pod wpływem innych wyrażeń oznaczających sprzeczność.

Reguła: celownik po przyimku wbrew
49. (C1)

Wniosek należy złożyć ... wymogów określonych w regulaminie.
1. A. stosownie ku
2. B. stosownie z
3. C. stosownie od
4. D. stosownie do
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „stosownie do” jest charakterystyczne dla stylu oficjalnego i wymaga dopełniacza. Formy „stosownie z”, „stosownie od” i „stosownie ku” powstają przez fałszywe podstawienie przyimków znanych z innych konstrukcji, takich jak „zgodnie z” albo „odpowiednio do”.

Reguła: wyrażenie przyimkowe stosownie do z dopełniaczem
50. (C1)

Wskaż wyrażenie, którego nie można wstawić do zdania: „Opóźnienie nastąpiło ... awarii systemu”.
1. A. w skutek
2. B. wskutek
3. C. na skutek
4. D. z powodu
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenia „z powodu”, „na skutek” i „wskutek” mogą oznaczać przyczynę i łączą się z dopełniaczem. Forma „w skutek” jest błędnym rozdzieleniem przyimka złożonego „wskutek”. W podanym zdaniu poprawna rekcja jest już zachowana w wyrażeniu „awarii systemu”.

Reguła: łączna pisownia przyimka złożonego „wskutek”
51. (C1)

Wskutek ... doszło do unieważnienia postępowania.
1. A. licznymi uchybieniami formalnymi
2. B. licznych uchybieniach formalnych
3. C. licznych uchybień formalnych
4. D. liczne uchybienia formalne
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „wskutek” wymaga dopełniacza, podobnie jak bliskie mu znaczeniowo wyrażenia „z powodu” i „na skutek”. Poprawna jest więc forma „licznych uchybień formalnych”. Formy „liczne uchybienia formalne”, „licznymi uchybieniami formalnymi” i „licznych uchybieniach formalnych” mają odpowiednio mianownik lub biernik, narzędnik oraz miejscownik.

Reguła: dopełniacz po przyimku wskutek
52. (C1)

Z uwagi na ... przewodnicząca przerwała posiedzenie komisji.
1. A. konieczność sprawdzenia quorum
2. B. konieczności sprawdzenia quorum
3. C. koniecznością sprawdzenia quorum
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „z uwagi na” wymaga biernika, dlatego poprawna jest forma „konieczność sprawdzenia quorum”. Formy „konieczności sprawdzenia quorum” i „koniecznością sprawdzenia quorum” reprezentują odpowiednio dopełniacz oraz narzędnik, których ten przyimek złożony nie wymaga. Błąd często wynika z mylenia tego wyrażenia z konstrukcjami typu „z powodu”, po których występuje dopełniacz.

Reguła: biernik po wyrażeniu przyimkowym z uwagi na
53. (C1)

Z uwagi na ... termin składania ofert przedłużono o tydzień.
1. A. pilnej konieczności uzupełnienia dokumentacji
2. B. pilną konieczność uzupełnienia dokumentacji
3. C. pilną koniecznością uzupełnienia dokumentacji
4. D. pilna konieczność uzupełnienia dokumentacji
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „z uwagi na” wymaga biernika, dlatego poprawna jest forma „pilną konieczność uzupełnienia dokumentacji”. Forma „pilnej konieczności” pasowałaby do wyrażeń typu „z powodu”, ale nie do „z uwagi na”. Formy „pilną koniecznością” i „pilna konieczność” naruszają rekcję, ponieważ są odpowiednio narzędnikiem i mianownikiem.

Reguła: biernik po wyrażeniu przyimkowym z uwagi na
54. (C1)

Zamawiający postąpił stosownie do ... audytora zewnętrznego.
1. A. zaleceniom
2. B. zaleceń
3. C. zaleceniami
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „stosownie do” wymaga dopełniacza, dlatego poprawna jest forma „zaleceń audytora zewnętrznego”. Formy „zaleceniami” i „zaleceniom” mają narzędnik oraz celownik. Konstrukcja ta należy do stylu oficjalnego i oznacza zgodność działania z określoną podstawą lub wskazówką.

Reguła: dopełniacz po wyrażeniu przyimkowym stosownie do