Czasowniki ruchu i przedrostki

Pary „iść” i „chodzić”, „jechać” i „jeździć”, „nieść” i „nosić”. Przedrostki kierunkowe przy-, wy-, do-, prze-, ob-, pod- i zmiana znaczenia, jaką wnoszą.

Poziomy: B1 · B2 · C1 · 54 zadania

Czytaj artykuł

1. (B1)

Dziś autobus nie kursuje, więc ... pieszo do pracy.
1. A. chodzę
2. B. jadę
3. C. idę
Poloniusz wyjaśnia:

Okolicznik „dziś” wskazuje na jedną konkretną sytuację, dlatego potrzebny jest czasownik jednokrotny „idę”. Forma „chodzę” oznacza ruch powtarzalny lub nieukierunkowany, a „jadę” łączy się ze środkiem transportu, nie z ruchem pieszo.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego oraz wybór czasownika dla ruchu pieszego
2. (B1)

Dzisiaj wieczorem ... samolotem z Katowic do Oslo.
1. A. płynę
2. B. lecę
3. C. latam
Poloniusz wyjaśnia:

Przy jednym konkretnym locie samolotem używamy czasownika „lecieć”. Forma „latam” oznacza zwykle ruch wielokrotny albo ogólny zwyczaj, a „płynę” pasuje do podróży statkiem lub łodzią.

Reguła: wybór czasownika ruchu zależnie od środka transportu: lecieć samolotem
3. (B1)

Które wyrażenie jest niepoprawne?
1. A. biec na przystanek
2. B. latać samolotem
3. C. iść autobusem
Poloniusz wyjaśnia:

Niepoprawne jest wyrażenie „iść autobusem”, bo „iść” oznacza poruszanie się pieszo. Z autobusem łączy się czasownik „jechać”: poprawnie mówimy „jechać autobusem”. Wyrażenia „biec na przystanek” i „latać samolotem” są poprawne.

Reguła: wybór czasownika ruchu zależnie od sposobu przemieszczania się i środka transportu
4. (B1)

Kurier z naszej firmy przez cały dzień ... paczki rowerem po mieście.
1. A. nosi
2. B. wiezie
3. C. wozi
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wozi” oznacza powtarzany lub nieukierunkowany transport osób albo rzeczy. Forma „wiezie” pasuje do jednej konkretnej trasy w danym momencie, a „nosi” oznacza przenoszenie czegoś pieszo, zwykle w rękach.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego: wieźć - wozić
5. (B1)

Nie mogę teraz rozmawiać, bo ... w rękach dwa talerze do kuchni.
1. A. noszę
2. B. wożę
3. C. niosę
Poloniusz wyjaśnia:

Przy jednorazowym przenoszeniu czegoś w rękach w konkretnym kierunku używamy czasownika „nieść”. Forma „noszę” oznacza czynność powtarzaną albo nieukierunkowaną. Forma „wożę” dotyczy przewożenia czegoś pojazdem, a nie niesienia w rękach.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego: nieść przy jednorazowym niesieniu w rękach
6. (B1)

Od kilku lat ta firma ... paczki rowerami po całym mieście.
1. A. niesie
2. B. wozi
3. C. wiezie
Poloniusz wyjaśnia:

Przy regularnym przewożeniu rzeczy różnymi trasami używamy czasownika „wozić”. Forma „wiezie” oznacza jeden konkretny transport w określonym kierunku. Forma „niesie” dotyczy przenoszenia w rękach, a nie transportu rowerami.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego: wozić przy wielokrotnym transporcie
7. (B1)

Od miesiąca w każdy piątek ... pociągiem do szkoły muzycznej.
1. A. jeżdżę
2. B. jadę
3. C. idę
Poloniusz wyjaśnia:

Przy ruchu powtarzającym się używamy czasownika wielokrotnego „jeżdżę”. Forma „jadę” oznacza zwykle jeden konkretny ruch w jednym kierunku, a „idę” dotyczy ruchu pieszo, nie pociągiem.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego oraz wybór czasownika zależnie od środka transportu
8. (B1)

Od października regularnie ... pieszo na zajęcia z tańca dwa razy w tygodniu.
1. A. jeżdżę
2. B. idę
3. C. chodzę
Poloniusz wyjaśnia:

Przy regularnym, wielokrotnym ruchu pieszym używamy czasownika „chodzić”. Forma „idę” oznacza jeden konkretny ruch w danym momencie albo w najbliższej przyszłości. Forma „jeżdżę” łączy się z ruchem środkiem transportu, a nie z okolicznikiem „pieszo”.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego: chodzić przy regularnym ruchu pieszym
9. (B1)

Spójrz, dziewczynka ... teraz szybko przez park do mamy, bo zobaczyła ją przy bramie.
1. A. chodzi
2. B. biegnie
3. C. biega
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji jednego, ukierunkowanego ruchu wykonywanego teraz używamy formy „biegnie”. Forma „biega” oznacza zwykle ruch wielokrotny albo nieukierunkowany, na przykład po parku. Forma „chodzi” nie oznacza szybkiego biegu do konkretnej osoby.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego: biec przy ruchu ukierunkowanym
10. (B1)

Spójrz na ekran: samolot ... z Krakowa do Gdańska.
1. A. jedzie
2. B. lata
3. C. leci
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy mówimy o jednym locie w określonym kierunku, używamy czasownika „lecieć”, tutaj w formie „leci”. Forma „lata” oznacza zwykle ruch powtarzalny lub nieukierunkowany. Forma „jedzie” łączy się z transportem lądowym, a nie z samolotem.

Reguła: czasowniki ruchu lecieć i latać oraz wybór czasownika przy samolocie
11. (B1)

Teraz ... do szkoły pieszo, bo autobus już odjechał.
1. A. chodzę
2. B. idę
3. C. jadę
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy mówimy o jednym ruchu w określonym kierunku, używamy czasownika „iść”. Forma „chodzę” oznacza zwykle ruch wielokrotny lub nieukierunkowany, więc nie pasuje do sytuacji dziejącej się teraz. Forma „jadę” łączy się ze środkiem transportu, a nie z ruchem pieszym.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego oraz wybór czasownika przy ruchu pieszym
12. (B1)

Teraz Ewa ... ciężką torbę w ręce do samochodu.
1. A. nosi
2. B. niesie
3. C. wiezie
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy ktoś trzyma coś w ręce i porusza się z tym w jednym kierunku, używamy czasownika „nieść”. Forma „nosi” oznacza zwykle czynność powtarzalną albo nieukierunkowaną. Forma „wiezie” dotyczy przewożenia osoby lub rzeczy środkiem transportu, więc nie pasuje do torby trzymanej w ręce.

Reguła: czasowniki ruchu nieść i nosić oraz wybór czasownika przy przenoszeniu w ręce
13. (B1)

Tomek właśnie siedzi w tramwaju i ... do centrum.
1. A. jeździ
2. B. chodzi
3. C. jedzie
Poloniusz wyjaśnia:

Przy jednorazowym ruchu środkiem transportu używamy czasownika „jechać”, tutaj w formie „jedzie”. Forma „jeździ” oznacza zwykle ruch powtarzalny, a zdanie opisuje sytuację trwającą teraz. Forma „chodzi” odnosi się do chodzenia pieszo albo do czynności powtarzalnej.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego oraz wybór czasownika przy środku transportu
14. (B1)

Uważaj, Ania właśnie ... gorącą herbatę z kuchni do salonu.
1. A. niesie
2. B. nosi
3. C. wozi
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „właśnie” i kierunek „z kuchni do salonu” pokazują jeden konkretny ruch, dlatego używamy formy „niesie”. Forma „nosi” oznacza ruch powtarzany lub bez jednego kierunku, a „wozi” dotyczy transportowania czegoś pojazdem.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego: nieść - nosić
15. (B1)

W nowej pracy często ... samolotem do klientów.
1. A. jadę
2. B. latam
3. C. lecę
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „często” wskazuje na ruch powtarzany, dlatego poprawny jest czasownik „latam”. Forma „lecę” oznacza jeden konkretny lot, a „jadę” nie pasuje do samolotu.

Reguła: czasowniki ruchu jednokrotnego i wielokrotnego oraz wybór czasownika przy samolocie
16. (B1)

W tej chwili kierowca autobusu ... dzieci do szkoły.
1. A. wozi
2. B. niesie
3. C. wiezie
Poloniusz wyjaśnia:

Przy jednorazowym przewożeniu kogoś do celu w danej chwili używamy czasownika „wieźć”, tutaj w formie „wiezie”. Forma „wozi” oznacza zwykle czynność powtarzalną, a „niesie” dotyczy przenoszenia czegoś w rękach.

Reguła: czasowniki ruchu wieźć i wozić: ruch jednokrotny i powtarzalny
17. (B1)

Za dziesięć minut ... tramwajem na dworzec.
1. A. chodzę
2. B. jadę
3. C. idę
Poloniusz wyjaśnia:

Przy jednym konkretnym przejeździe środkiem transportu używamy czasownika „jechać”. Forma „idę” dotyczy ruchu pieszego, więc nie pasuje do wyrażenia „tramwajem”. Forma „chodzę” oznacza zwykle ruch pieszy wielokrotny lub regularny.

Reguła: wybór czasownika ruchu zależnie od środka transportu: jechać tramwajem
18. (B1)

Za godzinę ... statkiem na wyspę.
1. A. latamy
2. B. płyniemy
3. C. jedziemy
Poloniusz wyjaśnia:

Przy podróży statkiem używamy czasownika „płyniemy”. Forma „jedziemy” dotyczy transportu lądowego, na przykład autobusu lub pociągu, a „latamy” odnosi się do samolotu i ruchu powtarzanego.

Reguła: wybór czasownika ruchu zależnie od środka transportu
19. (B2)

Na kilka minut przed głosowaniem radni ... przy stole prezydialnym.
1. A. podeszli
2. B. zeszli się
3. C. rozeszli się
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „zejść się” oznacza zgromadzenie się osób w jednym miejscu. Forma „rozejść się” ma znaczenie przeciwne: osoby oddalają się od siebie lub opuszczają miejsce spotkania. Forma „podeszli” wymagałaby konstrukcji z przyimkiem „do”, na przykład „podeszli do stołu”.

Reguła: przedrostek z- się w znaczeniu zgromadzenia się oraz opozycja roz- się i z- się
20. (B2)

Na pięć minut przed naradą członkowie zespołu ... w sali 203, choć wcześniej pracowali w różnych pokojach.
1. A. przeszli się
2. B. zeszli się
3. C. rozeszli się
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „zejść się” oznacza zebranie się osób w jednym miejscu, często po przyjściu z różnych stron. „Rozeszli się” wyraża ruch przeciwny, czyli rozdzielenie się grupy. „Przeszli się” oznacza krótki spacer i nie pasuje do sytuacji gromadzenia się przed naradą.

Reguła: przedrostek z- się w znaczeniu zebrania się osób w jednym miejscu
21. (B2)

Po alarmie pracownicy szybko wyszli ... budynku i czekali na parkingu.
1. A. od
2. B. do
3. C. z
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wyjść” w znaczeniu opuszczenia wnętrza łączy się z przyimkiem „z” i dopełniaczem. Połączenie „wyszli od budynku” nie oznacza opuszczenia wnętrza, a „wyszli do budynku” jest sprzeczne znaczeniowo. Błąd z przyimkiem „od” często wynika z przenoszenia schematów z innych języków słowiańskich.

Reguła: przedrostek wy- w znaczeniu opuszczenia wnętrza łączy się z przyimkiem z i dopełniaczem
22. (B2)

Po usłyszeniu swojego nazwiska kandydat podszedł ... .
1. A. do komisji egzaminacyjnej
2. B. pod komisję egzaminacyjną
3. C. przez komisję egzaminacyjną
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „podejść” w znaczeniu zbliżenia się do osoby, grupy lub miejsca łączy się z przyimkiem „do” i dopełniaczem. Wyrażenie „pod komisję egzaminacyjną” nie pasuje do grupy osób pełniących funkcję komisji. Wyrażenie „przez komisję egzaminacyjną” oznaczałoby ruch przez przeszkodę lub przestrzeń, więc nie odpowiada sensowi zdania.

Reguła: przedrostek pod- w znaczeniu zbliżenia się i rekcja podejść do dopełniacza
23. (B2)

Po zakończeniu briefingu dziennikarze ... w różne strony, bo każdy miał przygotować własny materiał.
1. A. zeszli się
2. B. przeszli się
3. C. rozeszli się
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „rozejść się” oznacza rozproszenie się osób w różnych kierunkach. Wyrażenie „zeszli się” ma znaczenie przeciwne: osoby zebrały się w jednym miejscu. „Przeszli się” znaczy odbyli krótki spacer, więc nie nazywa rozdzielenia grupy po spotkaniu.

Reguła: przedrostek roz- się w znaczeniu rozproszenia się osób
24. (B2)

Po zakończeniu nocnej kontroli inspektor wyszedł ... dopiero nad ranem.
1. A. z magazyn
2. B. od magazynu
3. C. z magazynu
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wyjść” w znaczeniu opuszczenia wnętrza wymaga przyimka „z” i dopełniacza: „z magazynu”. Wyrażenie „od magazynu” oznaczałoby oddalenie się od miejsca, a nie wyjście z wnętrza. Forma „z magazyn” łamie wymagania przypadka po przyimku „z”.

Reguła: przedrostek wy- w znaczeniu opuszczenia wnętrza i rekcja wyjść z dopełniaczem
25. (B2)

Po zakończeniu przerwy członkowie komisji ... się ponownie w sali obrad.
1. A. rozeszli
2. B. odeszli
3. C. zeszli
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „zejść się” oznacza zebranie się wielu osób w jednym miejscu. „Rozejść się” ma znaczenie przeciwne: ludzie oddalają się od siebie lub opuszczają miejsce spotkania. Forma „odejść się” nie tworzy poprawnej konstrukcji w znaczeniu zebrania się grupy.

Reguła: przedrostek z- się w znaczeniu zgromadzenia się wielu osób w jednym miejscu
26. (B2)

Podczas próbnej ewakuacji pracownicy ... budynku klatką schodową.
1. A. wyszli od
2. B. odeszli od
3. C. wyszli z
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wyjść” w znaczeniu opuszczenia wnętrza łączy się z przyimkiem „z” i dopełniaczem. Konstrukcja „wyszli od budynku” myli opuszczenie wnętrza z oddaleniem się od jakiegoś miejsca. Wyrażenie „odeszli od budynku” oznacza ruch od obiektu na zewnątrz, a nie wyjście z jego wnętrza.

Reguła: przedrostek wy- w znaczeniu opuszczenia wnętrza łączy się z przyimkiem z i dopełniaczem
27. (B2)

Ponieważ korytarz na parterze jest zamknięty, musimy ... skrzydło budynku i wejść od dziedzińca.
1. A. podejść
2. B. dojść
3. C. obejść
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „obejść” oznacza pójście dookoła czegoś lub ominięcie przeszkody i łączy się bezpośrednio z biernikiem: „obejść skrzydło budynku”. Czasowniki „podejść” i „dojść” wymagają w takim znaczeniu przyimka „do”, więc nie mogą stać bezpośrednio przed rzeczownikiem „skrzydło”. Kontekst zamkniętego korytarza wskazuje na konieczność ominięcia tej części budynku.

Reguła: przedrostek ob- w znaczeniu obejścia przeszkody i biernik po czasowniku obejść
28. (B2)

Ponieważ wejście od ulicy było zamknięte, musieliśmy ... budynek od strony parkingu.
1. A. dojść
2. B. obejść
3. C. wyjść
Poloniusz wyjaśnia:

Przedrostek „ob-” w czasowniku „obejść” oznacza ruch wokół obiektu albo dotarcie do niego inną stroną. Czasownik „dojść” wymagałby przyimka „do”, a sam nie łączy się bezpośrednio z biernikiem „budynek” w tym znaczeniu. Forma „wyjść budynek” jest błędna, bo przy opuszczaniu wnętrza mówi się „wyjść z budynku”.

Reguła: przedrostek ob- w znaczeniu ruchu wokół obiektu
29. (B2)

Pracownik ochrony poprosił kierowcę, żeby ... stanowiska kontroli dokumentów.
1. A. podszedł do
2. B. podszedł z
3. C. podszedł od
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „podejść” oznacza zbliżenie się do osoby, przedmiotu albo miejsca i łączy się z przyimkiem „do” oraz dopełniaczem. Konstrukcja „podszedł od stanowiska” sugerowałaby kierunek od jakiegoś punktu, a nie cel ruchu. Wyrażenie „podszedł z stanowiska” jest błędne także dlatego, że nie wyraża zbliżenia do wskazanego miejsca.

Reguła: rekcja czasownika podejść do w znaczeniu zbliżenia się do miejsca
30. (B2)

Prowadzący stał na korytarzu przed zamkniętą salą, otworzył drzwi i ... do środka.
1. A. wszedł
2. B. odszedł
3. C. wyszedł
Poloniusz wyjaśnia:

Przedrostek „w-” oznacza ruch do wnętrza, dlatego w tym kontekście używa się formy „wszedł”. Forma „wyszedł” oznacza ruch na zewnątrz, a „odszedł” - oddalenie się od jakiegoś miejsca lub osoby. Kontekst „do środka” jednoznacznie wskazuje na wejście.

Reguła: przedrostek w- w znaczeniu ruchu do wnętrza
31. (B2)

Przed rozpoczęciem szkolenia uczestnicy ... sali przez boczne drzwi.
1. A. weszli na
2. B. weszli w
3. C. weszli do
Poloniusz wyjaśnia:

W podanym zdaniu rzeczownik ma formę dopełniacza „sali”, dlatego poprawna jest konstrukcja „wejść do sali”. Przyimek „na” w znaczeniu kierunku wymagałby biernika, a przyimek „w” nie pasuje tu do podanej formy i znaczenia ruchu do wnętrza.

Reguła: rekcja przyimków w konstrukcjach kierunkowych
32. (B2)

Przed wejściem do strefy zamkniętej każdy uczestnik musi przejść ... .
1. A. przez kontrolę bezpieczeństwa
2. B. przez kontroli bezpieczeństwa
3. C. przez kontrolą bezpieczeństwa
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „przejść” w znaczeniu pokonania procedury lub drogi łączy się z przyimkiem „przez” i biernikiem. Poprawna forma to „przez kontrolę bezpieczeństwa”. Formy „przez kontroli bezpieczeństwa” i „przez kontrolą bezpieczeństwa” mają przypadki niezgodne z rekcją przyimka „przez”.

Reguła: przedrostek prze- w znaczeniu pokonania etapu i rekcja przejść przez biernik
33. (B2)

Turysta zobaczył kasę biletową i ... do niej, żeby zapytać o cenę.
1. A. wyszedł
2. B. odszedł
3. C. podszedł
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „podejść” w konstrukcji z przyimkiem „do” oznacza zbliżenie się do osoby lub obiektu. Forma „odszedł” oznacza oddalenie się, a „wyszedł” - opuszczenie jakiegoś miejsca. Cel „żeby zapytać o cenę” potwierdza, że turysta zbliżył się do kasy.

Reguła: przedrostek pod- w znaczeniu zbliżenia się do celu
34. (B2)

Z powodu remontu główne wejście jest zamknięte, więc musimy ... budynek od strony ogrodu.
1. A. odejść
2. B. wejść
3. C. obejść
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „obejść” oznacza poruszenie się wokół czegoś lub przejście inną drogą obok przeszkody. Forma „wejść” wymagałaby przyimka „do”, a „odejść” oznacza oddalenie się od miejsca. Kontekst remontu wskazuje na konieczność obejścia budynku.

Reguła: przedrostek ob- w znaczeniu ruchu wokół obiektu lub omijania przeszkody
35. (B2)

Zanim wpuścili nas na teren zakładu, musieliśmy ... kontrolę bezpieczeństwa.
1. A. dojść przez
2. B. wejść przez
3. C. przejść przez
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „przejść” z przyimkiem „przez” oznacza pokonanie jakiegoś etapu, miejsca albo procedury od początku do końca. Wyrażenia „wejść przez kontrolę” i „dojść przez kontrolę” nie pasują do procedury sprawdzania przed wejściem na teren zakładu. Przedrostek „prze-” wskazuje tu przekroczenie lub odbycie całej kontroli.

Reguła: rekcja czasownika przejść przez w znaczeniu pokonania etapu lub procedury
36. (B2)

Żeby dostać się na rynek, trzeba ... przez cały park i skręcić w prawo.
1. A. odejść
2. B. wejść
3. C. przejść
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „przejść” z przyimkiem „przez” oznacza pokonanie całego obszaru od jednej strony do drugiej. Forma „wejść” oznacza przekroczenie granicy i znalezienie się w jakimś miejscu, a „odejść” - oddalenie się od miejsca. W zdaniu chodzi o pokonanie całego parku po drodze na rynek.

Reguła: przedrostek prze- w znaczeniu pokonania przestrzeni i rekcja przejść przez
37. (C1)

Gdy komisja wdrażała restrukturyzację, co kwartał kolejni specjaliści ... do innych działów.
1. A. przeszli
2. B. przechodzili
3. C. przychodzili
Poloniusz wyjaśnia:

Okolicznik „co kwartał” wskazuje na powtarzalność, dlatego potrzebna jest forma niedokonana „przechodzili”. Forma „przeszli” oznaczałaby jednorazowo ujętą zmianę i nie pasuje do rytmicznie powtarzanej sytuacji. „Przychodzili do innych działów” oznaczałoby raczej przybywanie do miejsca, a nie zmianę przynależności organizacyjnej.

Reguła: para aspektowa przechodzić - przejść w znaczeniu zmiany miejsca lub przynależności
38. (C1)

Kontrolerzy ustalili, że poufne dokumenty wynoszono ... archiwum do prywatnego biura.
1. A. z
2. B. do
3. C. od
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wynosić” w znaczeniu usuwania czegoś z wnętrza wymaga przyimka „z” i dopełniacza: „z archiwum”. Przyimek „od” wskazywałby raczej punkt oddalenia, a nie opuszczenie wnętrza. Przyimek „do” oznacza kierunek ku miejscu, więc przeczy sensowi wynoszenia dokumentów z archiwum.

Reguła: przedrostek wy- w znaczeniu opuszczenia wnętrza z przyimkiem z i dopełniaczem
39. (C1)

Mimo strajku lotniczego delegacja ... pociągiem do Genewy przed rozpoczęciem obrad.
1. A. przyszła
2. B. przychodziła
3. C. przyjechała
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy mowa o przemieszczaniu się środkiem transportu, wybiera się czasownik z rodziny „jechać”, a nie „iść”. Forma „przyjechała” wskazuje na jednorazowe dotarcie do celu. Formy „przychodziła” i „przyszła” odnoszą się do ruchu pieszego, więc nie pasują do określenia „pociągiem”.

Reguła: wybór czasownika ruchu zależnie od środka transportu i jednokrotności ruchu
40. (C1)

Po kilkumiesięcznej analizie komisja ... do wniosku, że należy zmienić procedurę.
1. A. wyszła
2. B. weszła
3. C. doszła
Poloniusz wyjaśnia:

Utrwalone połączenie to "dojść do wniosku", czyli sformułować wniosek po namyśle lub analizie. Formy "wyszła" i "weszła" nie łączą się z przyimkiem "do" w tym znaczeniu.

Reguła: łączliwość frazeologiczna czasownika "dojść" w zwrocie "dojść do wniosku"
41. (C1)

Po przeanalizowaniu pełnej dokumentacji zespół ekspertów ... do wniosku, że decyzję należy uchylić.
1. A. wyszedł
2. B. doszedł
3. C. przeszedł
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu przenośnym mówimy „dojść do wniosku”, gdy chodzi o osiągnięcie rezultatu rozumowania. Formy „wyszedł” i „przeszedł” nie łączą się w polszczyźnie z wyrażeniem „do wniosku”. Błąd często wynika z mechanicznego przenoszenia przedrostków z innych języków słowiańskich.

Reguła: znaczenie przenośne czasownika dojść do wniosku i aspekt dokonany rezultatu
42. (C1)

Po reorganizacji przedsiębiorstwa kilkuset pracowników ... na emeryturę pomostową.
1. A. weszło
2. B. przeszło
3. C. zaszło
Poloniusz wyjaśnia:

Utrwalone wyrażenie ma postać „przejść na emeryturę”. Formy „wejść” i „zajść” nie wyrażają zmiany statusu zawodowego i są błędne w tym kontekście.

Reguła: znaczenie przenośne czasownika „przejść” w wyrażeniu „przejść na emeryturę”
43. (C1)

Po tajnym posiedzeniu protokolantka została przez chwilę w gabinecie przewodniczącego, a następnie wyszła ...
1. A. do gabinetu
2. B. z gabinetu
3. C. od gabinetu
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wyjść” w znaczeniu opuszczenia wnętrza łączy się z przyimkiem „z” i dopełniaczem: „wyszła z gabinetu”. Wyrażenie „do gabinetu” wskazuje kierunek dojścia do celu, a „od gabinetu” oznaczałoby oddalenie od punktu, nie opuszczenie wnętrza.

Reguła: przedrostek wy- w znaczeniu opuszczenia wnętrza łączy się z przyimkiem z i dopełniaczem
44. (C1)

Po trzech rundach mediacji zwaśnione wspólnoty ... do porozumienia w sprawie granicy działek.
1. A. doszły
2. B. wyszły
3. C. podszły
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu przenośnym mówi się „dojść do porozumienia”, czyli osiągnąć zgodę po rozmowach lub negocjacjach. Formy „wyszły” i „podszły” nie tworzą z wyrażeniem „do porozumienia” poprawnego związku frazeologicznego. Błąd wynika często z mechanicznego dobierania przedrostków kierunkowych.

Reguła: znaczenie przenośne czasownika dojść w zwrocie dojść do porozumienia
45. (C1)

Projekt ustawy ... przez konsultacje społeczne bez istotnych zmian.
1. A. przeszedł
2. B. podszedł
3. C. doszedł
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „przejść” z przyimkiem „przez” może oznaczać poddanie się całej procedurze, etapowi albo kontroli. „Dojść” wymaga zwykle konstrukcji „do czegoś” i oznacza osiągnięcie celu, nie przejście etapu proceduralnego. „Podejść” znaczy zbliżyć się albo przystąpić do czegoś, dlatego nie łączy się tu poprawnie z wyrażeniem „przez konsultacje społeczne”.

Reguła: przedrostek prze- w znaczeniu przejścia przez etap lub procedurę
46. (C1)

Rada nadzorcza zbyt pobłażliwie ... do przypadków konfliktu interesów.
1. A. dochodzi
2. B. podchodzi
3. C. przychodzi
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „podchodzić do czegoś” oznacza przyjmować określoną postawę lub sposób traktowania danej sprawy. Formy „dochodzi” i „przychodzi” nie łączą się z przysłówkiem „pobłażliwie” w znaczeniu oceny sposobu działania. W tym użyciu przedrostek „pod-” nie oznacza ruchu fizycznego, lecz sposób nastawienia.

Reguła: przedrostek pod- w znaczeniu sposobu traktowania: podchodzić do sprawy
47. (C1)

Rozmowa, mimo ustalonego porządku obrad, szybko ... na temat odpowiedzialności zarządu.
1. A. doszła
2. B. weszła
3. C. zeszła
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu przenośnym „zejść na temat” znaczy zacząć mówić o czymś, często mimo wcześniejszego planu rozmowy. Formy „doszła” i „weszła” nie tworzą poprawnego związku z wyrażeniem „na temat” w tym znaczeniu. Poprawny wybór wynika z utrwalonej łączliwości czasownika z przyimkiem „na”.

Reguła: znaczenie przenośne czasownika zejść na temat z przyimkiem na
48. (C1)

Spółka od lat ... przepisy o zamówieniach publicznych, dzieląc kontrakty na mniejsze części.
1. A. przechodzi
2. B. dochodzi
3. C. obchodzi
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „obchodzić” może znaczyć nie tylko poruszać się wokół czegoś, lecz także omijać normę lub przepis. Formy „przechodzi” i „dochodzi” nie tworzą poprawnego związku z rzeczownikiem „przepisy” w znaczeniu ich omijania. Przedrostek „ob-” wprowadza tu sens obejścia przeszkody albo reguły.

Reguła: przedrostek ob- w znaczeniu obejścia normy: obchodzić przepisy
49. (C1)

Ta interpretacja przepisu ... ze sobą ryzyko ograniczenia jawności postępowań.
1. A. nosi
2. B. wynosi
3. C. niesie
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu przenośnym „nieść ze sobą” oznacza powodować lub pociągać za sobą określone skutki, konsekwencje albo ryzyko. Forma „nosi” pasuje do dosłownego noszenia czegoś przy sobie albo do zwrotów typu „nosi w sobie”, ale nie do skutków przepisu. „Wynosi” oznacza między innymi zabieranie czegoś na zewnątrz albo określoną wartość liczbową, więc nie pasuje do tego kontekstu.

Reguła: znaczenie przenośne czasownika nieść w zwrocie nieść ze sobą skutki lub ryzyko
50. (C1)

W analizie autorzy ... z założenia, że dane są porównywalne.
1. A. wyszli
2. B. zeszli
3. C. odeszli
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawny jest związek „wyjść z założenia”, czyli przyjąć coś jako punkt wyjścia rozumowania. Formy „odeszli z założenia” i „zeszli z założenia” nie tworzą poprawnego połączenia w tym znaczeniu; „odejść od założenia” znaczyłoby porzucić jakieś założenie.

Reguła: znaczenie przenośne czasownika wyjść: wyjść z założenia
51. (C1)

W ramach kontroli inspektorzy w ciągu tygodnia ... wszystkie placówki terenowe i sporządzili protokoły.
1. A. objechali
2. B. podjechali
3. C. przejechali
Poloniusz wyjaśnia:

Przedrostek „ob-” w czasowniku „objechać” może oznaczać odwiedzenie wielu miejsc po kolei, zwłaszcza podczas kontroli lub objazdu. „Przejechać” łączy się typowo z trasą, odległością albo konstrukcją „przez”, a „podjechać” znaczy zbliżyć się do jednego miejsca. Dlatego w podanym kontekście tylko „objechali” oddaje sens wizyt we wszystkich placówkach.

Reguła: przedrostek ob- w znaczeniu objechania wielu miejsc po kolei
52. (C1)

Wskaż wyrażenie niepoprawne.
1. A. wyjść od wprawy
2. B. dojść do głosu
3. C. obejść zabezpieczenia
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawny zwrot brzmi „wyjść z wprawy”, ponieważ przedrostek „wy-” zachowuje tu obraz opuszczenia pewnego stanu i łączy się z przyimkiem „z” oraz dopełniaczem. Wyrażenie „wyjść od wprawy” jest błędne i wynika z pomylenia przyimków. „Dojść do głosu” i „obejść zabezpieczenia” są poprawnymi połączeniami o znaczeniu przenośnym.

Reguła: znaczenia przenośne czasowników ruchu i rekcja przyimkowa w zwrotach stałych
53. (C1)

Wskaż zdanie z niepoprawnym użyciem czasownika ruchu lub przyimka.
1. A. Pod koniec wystąpienia prelegent zszedł na temat finansowania badań.
2. B. Po alarmie uczestnicy posiedzenia wyszli od sali konferencyjnej.
3. C. Taksówka podjechała pod gmach ministerstwa punktualnie o ósmej.
4. D. Po latach intensywnej pracy profesor przeszedł na emeryturę.
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu opuszczenia wnętrza czasownik „wyjść” łączy się z przyimkiem „z” i dopełniaczem: „wyszli z sali”. Konstrukcja „wyszli od sali” jest błędna, bo przyimek „od” nie oznacza opuszczania wnętrza. Pozostałe zdania zawierają poprawne użycia przenośne lub kierunkowe czasowników ruchu.

Reguła: przedrostek wy- w znaczeniu opuszczenia wnętrza łączy się z przyimkiem z i dopełniaczem
54. (C1)

Ze względu na nieobecność biegłego sąd ... termin rozprawy z maja na październik.
1. A. przyniósł
2. B. przeniósł
3. C. wyniósł
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „przenieść” może oznaczać zmianę terminu z jednego czasu na inny. Formy „przyniósł” i „wyniósł” odnoszą się do innych typów ruchu lub przenoszenia i nie tworzą poprawnego połączenia z wyrażeniem „termin rozprawy z maja na październik”.

Reguła: przedrostek prze- w znaczeniu zmiany terminu