Rozumienie tekstów pisanych: typy zadań i strategie

Teksty użytkowe, prasowe i literackie, uzupełnianie luk zdaniami i akapitami, porządkowanie, dobieranie tytułów, rozpoznawanie intencji autora i znaczenia naddanego.

Poziomy: B1 · B2 · C1 · 54 zadania

Czytaj artykuł

1. (B1)

Przeczytaj fragment menu: „Zestaw dnia: zupa pomidorowa, pierogi ruskie i kompot. Dania z karty zamawiamy osobno.” Co obejmuje zestaw dnia?
1. A. Wszystkie dania z karty.
2. B. Tylko zupę pomidorową.
3. C. Zupę, pierogi i kompot.
4. D. Pierogi i dowolny napój.
Poloniusz wyjaśnia:

W tekście po nazwie „zestaw dnia” wymieniono trzy elementy: zupę, pierogi i kompot. Zdanie o daniach z karty informuje, że nie należą one do zestawu i trzeba je zamawiać osobno. Odpowiedź o „wszystkich daniach z karty” powtarza wyrażenie z tekstu, ale zmienia jego sens.

Reguła: wyszukiwanie informacji szczegółowej w menu
2. (B1)

Przeczytaj fragment rozkładu jazdy: „Autobus 105 do centrum odjeżdża z przystanku Dworzec o 7.10, 7.40 i 8.10. W soboty i niedziele kurs o 7.10 nie jeździ.” Którym autobusem 105 można pojechać z Dworca do centrum w niedzielę rano?
1. A. tylko o 8.10
2. B. o 7.10
3. C. o 7.40 albo o 8.10
4. D. o 7.10 i 7.40
Poloniusz wyjaśnia:

W niedziele nie jeździ kurs o 7.10, dlatego trzeba go wykluczyć. Pozostają kursy o 7.40 i 8.10, bo tekst nie mówi, że w weekendy są odwołane. Odpowiedzi z godziną 7.10 powtarzają informację z tekstu, ale ignorują przeczenie.

Reguła: wyszukiwanie informacji szczegółowej w rozkładzie jazdy
3. (B1)

Przeczytaj informację w formularzu: „Prosimy wypełnić wszystkie pola oznaczone gwiazdką. Podanie numeru telefonu jest dobrowolne.” Co musi zrobić osoba wypełniająca formularz?
1. A. Zostawić puste pola oznaczone gwiazdką.
2. B. Wypełnić tylko pole z numerem telefonu.
3. C. Podać numer telefonu w każdym formularzu.
4. D. Wypełnić wszystkie pola z gwiazdką.
Poloniusz wyjaśnia:

W formularzach pola oznaczone gwiazdką są obowiązkowe, więc trzeba je wypełnić. Słowo „dobrowolne” oznacza, że numer telefonu można podać, ale nie trzeba. Tekst nie pozwala zostawić pustych pól z gwiazdką ani ograniczyć się tylko do numeru telefonu.

Reguła: rozróżnianie informacji obowiązkowej i dobrowolnej w formularzu
4. (B1)

Przeczytaj informację z menu: „Zestaw dnia: zupa pomidorowa, pierogi ruskie i kompot - 28 zł. Danie dostępne tylko od poniedziałku do piątku w godzinach 12.00-16.00.” Kiedy można zamówić zestaw dnia?
1. A. w sobotę o 13.00
2. B. w poniedziałek o 11.00
3. C. w piątek o 18.00
4. D. we wtorek o 13.00
Poloniusz wyjaśnia:

Tekst podaje dwa warunki: dzień od poniedziałku do piątku oraz godziny 12.00-16.00. „We wtorek o 13.00” spełnia oba warunki. „W sobotę o 13.00” ma dobrą godzinę, ale zły dzień, a „w piątek o 18.00” i „w poniedziałek o 11.00” są poza podanymi godzinami.

Reguła: rozumienie ograniczenia czasowego w menu
5. (B1)

Przeczytaj informację z rozkładu jazdy: „Kurs do Zielonej Góry o 7.40 nie zatrzymuje się przy szpitalu. Najbliższy przystanek: Dworzec Główny.” Co jest prawdą?
1. A. Autobus o 7.40 jedzie tylko do Dworca Głównego.
2. B. Autobus o 7.40 nie jedzie do Zielonej Góry.
3. C. Autobus o 7.40 omija przystanek przy szpitalu.
4. D. Autobus o 7.40 kończy trasę przy szpitalu.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „nie zatrzymuje się” znaczy, że autobus przejeżdża bez postoju przy danym przystanku. Tekst nie mówi, że autobus kończy trasę przy szpitalu ani że nie jedzie do Zielonej Góry. Nazwa „Dworzec Główny” wskazuje najbliższy przystanek, a nie koniec trasy.

Reguła: rozumienie informacji szczegółowej w rozkładzie jazdy
6. (B1)

Przeczytaj instrukcję w formularzu: „Wpisz numer telefonu, jeśli chcesz otrzymać SMS o gotowym dokumencie. Pole nie jest obowiązkowe.” Co oznacza ta instrukcja?
1. A. Numer telefonu można podać, ale nie trzeba.
2. B. Każdy musi wpisać numer telefonu w formularzu.
3. C. Dokument można odebrać dopiero po otrzymaniu SMS-a.
4. D. SMS trzeba wysłać razem z wypełnionym formularzem.
Poloniusz wyjaśnia:

Zdanie „pole nie jest obowiązkowe” oznacza, że numer telefonu jest dobrowolny. Można go wpisać, jeśli ktoś chce dostać SMS o gotowym dokumencie, ale nie ma takiego obowiązku. Odpowiedzi o konieczności podania numeru, odebrania dokumentu dopiero po SMS-ie albo wysłania SMS-a razem z formularzem są sprzeczne z instrukcją.

Reguła: wyrażanie dobrowolności: nie jest obowiązkowe
7. (B1)

Przeczytaj komunikat: „Z powodu przeglądu technicznego sauna będzie nieczynna do piątku włącznie. Basen działa bez zmian.” Co wynika z komunikatu?
1. A. Basen jest zamknięty do piątku.
2. B. Przegląd techniczny odbędzie się na basenie.
3. C. Sauna będzie otwarta już w piątek.
4. D. Sauna jest zamknięta także w piątek.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „do piątku włącznie” oznacza, że piątek też należy do okresu zamknięcia. Zdanie „Basen działa bez zmian” wyklucza odpowiedź o zamknięciu basenu. Błąd może wynikać z przeczytania tylko słowa „piątek”, bez uwzględnienia wyrazu „włącznie”.

Reguła: rozumienie informacji szczegółowej w komunikacie o dostępności usługi
8. (B1)

Przeczytaj napis: „Miejsca tylko dla klientów apteki. Pozostałe pojazdy będą odholowane na koszt właściciela.” Kto może tu zaparkować?
1. A. Kierowcy, którzy płacą za parking.
2. B. Klienci wszystkich sklepów w okolicy.
3. C. Osoby robiące zakupy w aptece.
4. D. Właściciele wszystkich pojazdów.
Poloniusz wyjaśnia:

Słowo „tylko” ogranicza możliwość parkowania do jednej grupy: klientów apteki. „Klienci wszystkich sklepów” to błędna odpowiedź, choć powtarza słowo „klienci”. Informacja o odholowaniu dotyczy innych pojazdów, a nie prawa do parkowania.

Reguła: rozumienie ograniczenia wyrażonego słowem tylko w ogłoszeniu
9. (B1)

Przeczytaj napis: „Nie zastawiać wyjazdu. Brama czynna całą dobę.” Co oznacza ten napis?
1. A. Przed bramą znajduje się bezpłatny parking dla samochodów.
2. B. Można zostawić samochód przy bramie, ale tylko na jedną dobę.
3. C. Wyjazd jest zamknięty, więc nie można z tej bramy korzystać.
4. D. Nie wolno parkować przed bramą, bo samochody muszą wyjeżdżać.
Poloniusz wyjaśnia:

Napis „Nie zastawiać wyjazdu” informuje o zakazie blokowania miejsca, przez które wyjeżdżają samochody. Wyrażenie „całą dobę” oznacza, że brama jest czynna przez cały czas, a nie że wolno tam parkować przez 24 godziny. Informacje o zamkniętym wyjeździe albo o bezpłatnym parkingu są sprzeczne z treścią napisu.

Reguła: rozumienie zakazu w napisie informacyjnym
10. (B1)

Przeczytaj napis: „Ostatnie wejście na basen o 20.15. Obiekt zamykamy o 21.00.” Co oznacza ten napis?
1. A. Basen jest czynny tylko od 20.15.
2. B. Po 20.15 nie można już wejść na basen.
3. C. Po wejściu można zostać na basenie całą noc.
4. D. Wszyscy muszą wyjść z basenu o 20.15.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „ostatnie wejście” informuje o najpóźniejszej godzinie, o której można wejść do obiektu. Druga godzina dotyczy zamknięcia basenu, więc klienci muszą opuścić obiekt przed 21.00. Powtórzenie godziny 20.15 w odpowiedzi o wyjściu zmienia sens napisu.

Reguła: rozumienie napisu informacyjnego w miejscu publicznym
11. (B1)

Przeczytaj ogłoszenie drobne: „Sprzedam używany rower miejski, odbiór tylko osobisty w Krakowie. Nie wysyłam kurierem.” Co wynika z ogłoszenia?
1. A. Rower jest nowy i ma charakter sportowy.
2. B. Rower można odebrać osobiście w każdym mieście.
3. C. Kupujący musi odebrać rower osobiście w Krakowie.
4. D. Sprzedający wysyła rower kurierem do kupującego.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „odbiór tylko osobisty w Krakowie” podaje sposób i miejsce odbioru, więc kupujący musi odebrać rower osobiście właśnie w Krakowie. Zdanie „nie wysyłam kurierem” wyklucza wysyłkę. Słowo „używany” oznacza, że rower nie jest nowy, a „miejski” nie znaczy „sportowy”. Z tego powodu pozostałe warianty są błędne.

Reguła: wyszukiwanie informacji szczegółowej w ogłoszeniu drobnym
12. (B1)

Przeczytaj ogłoszenie: „Oddam za darmo biurko dla dziecka. Odbiór tylko osobisty, wieczorem po 18.00.” Co musi zrobić zainteresowana osoba?
1. A. Przyjść po biurko przed 18.00.
2. B. Poprosić o wysłanie biurka pocztą.
3. C. Odebrać biurko osobiście po 18.00.
4. D. Zapłacić za biurko przy odbiorze.
Poloniusz wyjaśnia:

Sformułowanie „oddam za darmo” oznacza, że za biurko nie trzeba płacić. „Odbiór tylko osobisty” wyklucza wysyłkę, a „po 18.00” wskazuje godzinę odbioru. Odpowiedź z godziną „przed 18.00” jest sprzeczna z tekstem.

Reguła: rozumienie warunków odbioru w ogłoszeniu drobnym
13. (B1)

Przeczytaj ogłoszenie: „Paczki wydajemy adresatowi wyłącznie po okazaniu numeru przesyłki i dokumentu ze zdjęciem. Pełnomocnictwa nie są przyjmowane.” Kto może odebrać paczkę?
1. A. adresat z dokumentem ze zdjęciem, ale bez numeru przesyłki
2. B. adresat z numerem przesyłki i dokumentem ze zdjęciem
3. C. kolega adresata z pełnomocnictwem i numerem przesyłki
4. D. osoba znająca numer przesyłki, ale bez dokumentu ze zdjęciem
Poloniusz wyjaśnia:

Słowo „wyłącznie” oznacza, że trzeba spełnić wszystkie podane warunki jednocześnie. Paczkę może odebrać tylko adresat, który okaże numer przesyłki oraz dokument ze zdjęciem. Informacja o pełnomocnictwach wyklucza odbiór przez inną osobę, nawet jeśli ma ona pełnomocnictwo i zna numer przesyłki. Sam numer bez dokumentu albo sam dokument bez numeru nie wystarczą.

Reguła: rozumienie warunków w ogłoszeniu użytkowym
14. (B1)

Przeczytaj ogłoszenie: „Sprzedam używany rower miejski, stan dobry, cena 450 zł do negocjacji. Odbiór osobisty w Krakowie.” Która informacja jest prawdziwa?
1. A. Odbiór roweru jest możliwy tylko poza Krakowem.
2. B. Cenę roweru można jeszcze ustalić ze sprzedającym.
3. C. Sprzedający wysyła rower do każdego miasta.
4. D. Rower jest nowy i kosztuje dokładnie 450 zł.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „do negocjacji” oznacza, że podana cena może być jeszcze omawiana ze sprzedającym. Tekst mówi, że rower jest używany, więc nie jest nowy. „Odbiór osobisty w Krakowie” wyklucza wysyłkę do każdego miasta oraz odbiór poza Krakowem.

Reguła: rozumienie ogłoszenia drobnego i wyrażenia do negocjacji
15. (B1)

Przeczytaj ogłoszenie: „Z powodu awarii ogrzewania dzisiejsze zajęcia z języka polskiego są odwołane. Nowy termin zostanie podany jutro.” Co powinni dziś zrobić uczestnicy zajęć?
1. A. Przyjść jutro na zajęcia, bo nowy termin będzie wtedy.
2. B. Nie przychodzić dziś na zajęcia, bo zostały odwołane.
3. C. Przyjść dziś na zajęcia, tylko w cieplejszych ubraniach.
4. D. Zadzwonić dziś do firmy, która naprawia ogrzewanie.
Poloniusz wyjaśnia:

Słowo „odwołane” oznacza, że zaplanowane zajęcia się nie odbędą, więc dziś nie trzeba przychodzić. Informacja o nowym terminie ma zostać podana jutro, ale tekst nie mówi, że same zajęcia odbędą się jutro. Awaria ogrzewania jest przyczyną odwołania zajęć, a nie informacją, że uczestnicy mają kontaktować się z firmą naprawczą.

Reguła: wyszukiwanie informacji szczegółowej w ogłoszeniu
16. (B1)

Przeczytaj tekst: „Autobus do centrum odjeżdża o 7.40 tylko w dni nauki szkolnej. W wakacje kurs jest zawieszony.” Kiedy ten autobus jedzie?
1. A. w każdy wakacyjny wtorek
2. B. w szkolny poniedziałek o 7.40
3. C. przez całe lato o 7.40
4. D. w każdą niedzielę o 7.40
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „tylko w dni nauki szkolnej” oznacza dni, kiedy odbywają się lekcje. Zdanie „w wakacje kurs jest zawieszony” wyklucza przejazdy latem. Sama godzina 7.40 nie wystarcza, jeśli dzień nie spełnia warunku podanego w tekście.

Reguła: wyszukiwanie informacji szczegółowej w rozkładzie jazdy
17. (B1)

Przeczytaj tekst: „Promocja obowiązuje od poniedziałku do piątku, z wyjątkiem świąt. Rabat naliczany jest przy kasie.” Kiedy klient może dostać rabat?
1. A. w każdą sobotę przy kasie
2. B. dopiero po wyjściu ze sklepu
3. C. w zwykły wtorek przy kasie
4. D. w święto, jeśli to poniedziałek
Poloniusz wyjaśnia:

W ogłoszeniach ważne są wyrażenia ograniczające, na przykład „z wyjątkiem świąt”. Promocja działa w dni robocze od poniedziałku do piątku, ale nie w święta. Wyrażenie „przy kasie” mówi, gdzie rabat jest naliczany, a nie że dotyczy soboty albo momentu po wyjściu ze sklepu.

Reguła: wyszukiwanie informacji szczegółowej w ogłoszeniu promocyjnym
18. (B1)

Przeczytaj tekst: „Zestaw dnia sprzedajemy tylko w całości; jedno danie można zamienić na sałatkę, która nie jest dodatkiem.” Co może zrobić klient?
1. A. zamówić cały zestaw z sałatką zamiast jednego dania
2. B. zamienić kompot z zestawu na dowolny deser
3. C. zamówić tylko kompot zamiast całego zestawu dnia
4. D. wziąć sałatkę jako dodatkowe danie do zestawu
Poloniusz wyjaśnia:

Słowo „tylko” ogranicza możliwość zakupu: zestaw trzeba kupić w całości. Tekst pozwala jedynie zamienić jedno danie na sałatkę, a nie dobrać sałatkę dodatkowo. Nie ma też informacji o deserze, a wyrażenie „tylko w całości” wyklucza zakup samego kompotu lub zamianę kompotu na inny produkt.

Reguła: rozumienie ograniczeń w krótkim tekście użytkowym
19. (B2)

Co sygnalizuje wyraz „natomiast” w fragmencie: „Część mieszkańców popiera budowę parkingu przy stacji. Natomiast lokalni przedsiębiorcy obawiają się utraty miejsca na ogródki.”
1. A. przeciwstawienie stanowisk dwóch grup
2. B. wniosek wynikający z poparcia parkingu
3. C. przykład działań przedsiębiorców
4. D. dodanie kolejnego argumentu za parkingiem
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „natomiast” łączy informacje zestawione na zasadzie kontrastu. W tym fragmencie jedna grupa popiera parking, a druga obawia się jego skutków, więc relacja między zdaniami jest przeciwstawna. Nie jest to wniosek, przykład ani kolejny argument za budową parkingu.

Reguła: wyraz spajający natomiast sygnalizuje przeciwstawienie
20. (B2)

Które zdanie najlepiej wstawić w miejsce luki: „Badanie przeprowadzono wyłącznie wśród osób korzystających z aplikacji bankowych. ... Nie wolno więc na tej podstawie opisywać zwyczajów wszystkich klientów banków.”
1. A. Wyniki dowodzą, że wszyscy klienci wolą aplikacje.
2. B. Respondenci szczegółowo opisali częstotliwość logowania.
3. C. Banki intensywnie reklamują nowe usługi mobilne.
4. D. W próbie zabrakło osób korzystających tylko z oddziałów.
Poloniusz wyjaśnia:

Luka powinna wyjaśniać, dlaczego wniosek z badania ma ograniczony zakres. Zdanie o braku osób korzystających tylko z oddziałów pokazuje, że próba nie obejmuje wszystkich typów klientów. Informacja o częstotliwości logowania i reklamach nie uzasadnia ograniczenia wniosku, a zdanie o wszystkich klientach jest sprzeczne z końcową oceną autora.

Reguła: uzupełnianie luki zdaniem uzasadniającym ograniczenie zakresu wniosku
21. (B2)

Które zdanie najlepiej wstawić w miejsce luki: „W pierwszym półroczu liczba pasażerów wzrosła o 12 procent. ... Zarząd nie planuje jednak podwyżki cen biletów.”
1. A. Dlatego zarząd zapowiedział podwyżkę cen biletów w najbliższym czasie.
2. B. Wzrost liczby pasażerów rozwiązał wszystkie problemy spółki w tym półroczu.
3. C. Podróżni najczęściej wybierali bilety miesięczne w pierwszym półroczu.
4. D. Jednocześnie koszty utrzymania taboru były wyższe niż rok temu.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „jednak” zapowiada przeciwstawienie wobec wcześniejszej informacji. Zdanie o wyższych kosztach utrzymania taboru tworzy oczekiwanie podwyżki cen biletów, które zostaje odwrócone przez informację, że zarząd jej nie planuje. Zdania o zapowiedzianej podwyżce albo o rozwiązaniu wszystkich problemów spółki przeczą dalszej części fragmentu, a informacja o biletach miesięcznych nie buduje potrzebnej relacji logicznej.

Reguła: uzupełnianie luki zdaniem zgodnym z przeciwstawieniem sygnalizowanym przez jednak
22. (B2)

Które zdanie wyraża argument, a nie tezę fragmentu: „Miasto powinno ograniczyć ruch samochodów w centrum. Ponadto takie rozwiązanie zmniejszy hałas w pobliżu szkół i szpitali.”
1. A. Szkoły i szpitale należy przenieść poza ścisłe centrum.
2. B. W centrum miasta nie ma już żadnego uciążliwego hałasu.
3. C. Ograniczenie ruchu zmniejszy hałas przy szkołach i szpitalach.
4. D. Ruch samochodów w centrum należy wyraźnie ograniczyć.
Poloniusz wyjaśnia:

Teza to stanowisko autora, a argument uzasadnia, dlaczego to stanowisko warto przyjąć. W fragmencie tezą jest potrzeba ograniczenia ruchu w centrum, natomiast informacja o mniejszym hałasie przy szkołach i szpitalach pełni funkcję argumentu. Pozostałe zdania nie wyrażają tego argumentu: jedno powtarza tezę, a dwa inne nie wynikają z tekstu.

Reguła: odróżnianie tezy od argumentu w tekście argumentacyjnym
23. (B2)

Który akapit powinien bezpośrednio poprzedzać fragment: „Z drugiej strony, całkowita rezygnacja z papierowych paragonów wykluczyłaby część starszych klientów. Dlatego zmiany trzeba wprowadzać stopniowo.”
1. A. Paragony elektroniczne ograniczają zużycie papieru i ułatwiają przechowywanie potwierdzeń zakupu.
2. B. Zmiany w handlu należy wprowadzać stopniowo i poprzedzać je szeroką kampanią informacyjną.
3. C. Starsi klienci często wolą papierowe dokumenty i rzadziej korzystają z aplikacji oraz usług cyfrowych.
4. D. Sklepy od lat drukują paragony, ponieważ takie rozwiązanie wynikało z wcześniejszych przepisów.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „z drugiej strony” wprowadza argument przeciwny do argumentu podanego wcześniej. Akapit o zaletach paragonów elektronicznych stanowi pierwszą stronę rozumowania: pokazuje korzyści tego rozwiązania, takie jak mniejsze zużycie papieru i łatwiejsze przechowywanie potwierdzeń zakupu. Dopiero po takim wprowadzeniu naturalnie pojawia się kontrast, czyli informacja o wykluczeniu części starszych klientów. Warianty o starszych klientach i o stopniowym wprowadzaniu zmian powtarzają sens dalszego fragmentu, a informacja o dawnych przepisach nie tworzy potrzebnego przeciwstawienia.

Reguła: porządkowanie akapitów z wykorzystaniem sygnału przeciwstawienia z drugiej strony
24. (B2)

Przeczytaj fragment: „Biblioteka miejska wydłużyła godziny otwarcia w tygodniu. Filia na osiedlu natomiast będzie czynna krócej z powodu remontu”. Co sygnalizuje wyraz „natomiast”?
1. A. wyjaśnienie przyczyny skrócenia godzin filii
2. B. dodanie drugiego przykładu zmiany godzin otwarcia
3. C. przeciwstawienie sytuacji filii decyzji biblioteki
4. D. zapowiedź decyzji o zamknięciu całej biblioteki
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „natomiast” wprowadza przeciwstawienie lub zestawienie dwóch różnych sytuacji. W tym fragmencie biblioteka miejska wydłuża godziny otwarcia, a filia będzie czynna krócej. Dlatego poprawna jest odpowiedź o przeciwstawieniu. Pozostałe odpowiedzi nie oddają tej relacji: nie chodzi o wyjaśnienie przyczyny, o dodanie podobnego przykładu ani o zapowiedź decyzji o zamknięciu biblioteki.

Reguła: wyraz spajający „natomiast” jako sygnał przeciwstawienia
25. (B2)

Przeczytaj fragment: „Ministerstwo zapowiada dopłaty do rachunków za prąd, ale ekonomiści ostrzegają, że takie rozwiązanie nie usuwa przyczyn wysokich cen. Ich zdaniem potrzebne są inwestycje w sieci i stabilne przepisy.” Który tytuł najlepiej pasuje do tekstu?
1. A. Dopłaty trwale usuną przyczyny wysokich cen
2. B. Dopłaty nie wystarczą bez inwestycji
3. C. Ekonomiści zapowiadają rachunki za prąd
4. D. Stabilne przepisy są źródłem wysokich cen
Poloniusz wyjaśnia:

Dobry tytuł oddaje główny sens fragmentu, a nie tylko powtarza pojedyncze słowo z tekstu. Autor pokazuje, że dopłaty są niewystarczające, bo nie rozwiązują przyczyn problemu, i przywołuje potrzebę inwestycji oraz stabilnych przepisów. Pozostałe tytuły zmieniają sens wypowiedzi albo przypisują autorowi twierdzenia, których w tekście nie ma.

Reguła: dobieranie tytułu do głównej myśli tekstu prasowego
26. (B2)

Przeczytaj fragment: „Nie chodzi o to, aby zrezygnować z papierowych książek. Raport pokazuje jednak, że biblioteki oferujące e-booki przyciągają także nowych czytelników do swoich sal.” Który tytuł najlepiej oddaje sens fragmentu?
1. A. E-booki jako wsparcie dla bibliotek
2. B. Papierowe książki przeciw e-bookom
3. C. Koniec papierowych książek w bibliotekach
4. D. Raport o zamykaniu sal bibliotecznych
Poloniusz wyjaśnia:

Fragment nie zapowiada rezygnacji z książek papierowych, lecz pokazuje, że e-booki mogą pomóc bibliotekom. Tytuł o wsparciu dla bibliotek oddaje zarówno rolę e-booków, jak i brak konfliktu z tradycyjnymi książkami. Pozostałe tytuły zniekształcają sens, bo mówią o końcu książek, zamykaniu sal albo sporze, którego tekst nie potwierdza.

Reguła: dobieranie tytułu do głównej myśli fragmentu
27. (B2)

Przeczytaj fragment: „Nie wystarczy zachęcać mieszkańców do segregowania odpadów. Miasto powinno przede wszystkim uprościć system odbioru, bo zbyt skomplikowane zasady zniechęcają nawet osoby dobrze nastawione.” Które zdanie najlepiej oddaje tezę autora?
1. A. Dobre nastawienie mieszkańców rozwiązuje problem.
2. B. Mieszkańcy nie chcą segregować odpadów.
3. C. Miasto powinno uprościć system odbioru odpadów.
4. D. Segregowanie odpadów jest zbyt kosztowne.
Poloniusz wyjaśnia:

Teza to główne stanowisko autora, które w tekście jest uzasadniane argumentem. W tym fragmencie autor twierdzi, że miasto powinno uprościć system odbioru, a jako argument podaje zniechęcający wpływ skomplikowanych zasad. Odpowiedzi o niechęci mieszkańców, kosztach i samym dobrym nastawieniu nie wynikają z tekstu albo przeczą jego sensowi.

Reguła: rozpoznawanie tezy tekstu argumentacyjnego
28. (B2)

Przeczytaj fragment: „Ograniczenie nocnej sprzedaży alkoholu może zmniejszyć liczbę interwencji policji. Ponadto mieszkańcy skarżą się, że hałas pod sklepami trwa do rana.” Jaką funkcję pełni drugie zdanie?
1. A. podaje ostateczny wniosek z całego artykułu
2. B. odwołuje wcześniejszą tezę o interwencjach policji
3. C. zmienia temat z alkoholu na handel w dzień
4. D. dodaje kolejny argument za ograniczeniem sprzedaży
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „ponadto” wprowadza dodatkową informację, która wzmacnia wcześniejszy argument. Drugie zdanie nie odwołuje tezy, lecz dokłada kolejny powód popierający ograniczenie sprzedaży. Nie jest też wnioskiem końcowym ani zmianą tematu na handel dzienny.

Reguła: wyraz spajający ponadto wprowadza dodatkowy argument
29. (B2)

Przeczytaj fragment tekstu o jakości życia w centrum miasta: „Raport pokazuje, że hałas w centrum przekracza normy. Ponadto mieszkańcy skarżą się na brak zieleni i miejsc odpoczynku.” Jaką funkcję pełni drugie zdanie?
1. A. podaje skutek przekroczenia norm hałasu
2. B. zamyka temat hałasu wnioskiem końcowym
3. C. dodaje kolejny argument za zmianami w centrum
4. D. przeciwstawia opinie mieszkańców wynikom raportu
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „ponadto” wprowadza dodatkową informację, która wzmacnia wcześniejszą argumentację. Drugie zdanie nie opisuje skutku hałasu, lecz dodaje następny problem związany z jakością życia w centrum. Nie ma tu także przeciwstawienia ani końcowego wniosku.

Reguła: wyraz spajający ponadto sygnalizuje dodanie argumentu
30. (B2)

Przeczytaj fragment: „W ankiecie 70% mieszkańców wskazało brak stojaków rowerowych, a policja odnotowała więcej kradzieży. Wobec tego rada osiedla zaproponowała montaż nowych zabezpieczeń.” Jaki związek między zdaniami wyraża „wobec tego”?
1. A. drugie zdanie dodaje informację niezależną od wcześniejszych faktów
2. B. drugie zdanie podważa wyniki przedstawione wcześniej w ankiecie
3. C. drugie zdanie podaje wniosek wynikający z podanych faktów
4. D. drugie zdanie opisuje przyczynę braku stojaków rowerowych
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „wobec tego” sygnalizuje wniosek albo decyzję wynikającą z wcześniejszych informacji. W tym fragmencie propozycja montażu nowych zabezpieczeń jest reakcją rady osiedla na dwa wcześniej podane fakty: brak stojaków rowerowych wskazany przez mieszkańców oraz wzrost liczby kradzieży odnotowany przez policję. Nie chodzi więc o przyczynę braku stojaków, informację niezależną ani podważenie wyników ankiety.

Reguła: wyrażenie spajające wobec tego sygnalizuje wniosek
31. (B2)

Przeczytaj fragment: „W centrum miasta stacje roweru publicznego stoją co kilkaset metrów. Jednak na nowych osiedlach mieszkańcy nadal muszą iść do najbliższej stacji ponad kwadrans.” Jeśli kolejny akapit ma zawierać wniosek z porównania, który wariant pasuje najlepiej?
1. A. Wobec tego rozwój systemu powinien objąć przede wszystkim nowe osiedla.
2. B. Natomiast w centrum miasta stacje rowerowe znajdują się blisko siebie i dość gęsto.
3. C. Ponadto rowery publiczne mają regulowane siodełka i koszyki przy kierownicy.
4. D. Historia roweru publicznego zaczęła się od kilku stacji w śródmieściu i centrum.
Poloniusz wyjaśnia:

Po porównaniu centrum z nowymi osiedlami logiczny wniosek powinien dotyczyć nierównego dostępu do stacji. Zdanie z „wobec tego” formułuje taki wniosek i wskazuje kierunek działania. Pozostałe warianty jedynie powtarzają informację o centrum, dodają niezwiązany szczegół o wyposażeniu rowerów albo cofają tekst do tła historycznego.

Reguła: porządkowanie akapitów według schematu problem - wniosek
32. (B2)

Przeczytaj fragment: „W ostatnich latach liczba pasażerów komunikacji miejskiej wzrosła. Jednak bez nowych buspasów autobusy nadal będą stały w korkach.” Co sygnalizuje wyraz „jednak”?
1. A. przyczynę wzrostu liczby pasażerów komunikacji miejskiej
2. B. wniosek, że nowe buspasy nie są już wcale potrzebne
3. C. przeciwstawienie wzrostu liczby pasażerów problemowi korków
4. D. kolejny przykład lepszego działania komunikacji miejskiej
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „jednak” wprowadza przeciwstawienie: najpierw autor mówi o wzroście liczby pasażerów, a potem pokazuje, że mimo tego pozytywnego zjawiska pozostaje nierozwiązany problem korków.

Reguła: spójnik przeciwstawny „jednak”
33. (B2)

Przeczytaj plan fragmentu tekstu argumentacyjnego: „Najpierw autor opisuje szybki wzrost cen mieszkań. Następnie pokazuje, że pensje rosną wolniej.” Który akapit powinien pojawić się jako trzeci, aby zachować logiczny porządek argumentacji?
1. A. Ponadto ceny mieszkań w ostatnich latach szybko wzrosły w wielu miastach.
2. B. Wobec tego zakup pierwszego mieszkania staje się trudniejszy dla wielu osób.
3. C. W przeszłości mieszkania miały inne układy pokoi i mniejsze kuchnie.
4. D. Jednak pensje rosną wolniej niż kilka lat temu w wielu branżach.
Poloniusz wyjaśnia:

Po przedstawieniu dwóch przesłanek logiczny jest wniosek wprowadzony wyrażeniem „wobec tego”. Zdanie o trudniejszym zakupie mieszkania wynika z połączenia wysokich cen mieszkań i wolniejszego wzrostu pensji. Zdania o wzroście cen mieszkań oraz wolniejszym wzroście pensji powtarzają wcześniejsze etapy planu, a zdanie o dawnych układach mieszkań wprowadza inny temat.

Reguła: porządkowanie akapitów w tekście argumentacyjnym według relacji przesłanka i wniosek
34. (B2)

Uzupełnij lukę zdaniem, które najlepiej zachowuje spójność argumentacji: „... Dlatego w dalszej części artykułu przyjrzymy się nie cenom biletów, lecz temu, czy pasażerowie mogą ufać rozkładom jazdy.”
1. A. Rozkłady jazdy przygotowano w mniejszym formacie, dlatego łatwiej nosić je przy sobie.
2. B. Pasażerowie najczęściej pytają o zniżki, dlatego artykuł powinien wyjaśnić system opłat.
3. C. Ceny biletów są najważniejszym tematem, więc to im warto poświęcić osobny artykuł.
4. D. W dyskusji o komunikacji miejskiej dominują ceny, jednak codzienny problem pasażerów to punktualność.
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawne zdanie wprowadza kontrast między dominacją tematu cen a codziennym problemem punktualności, dlatego logicznie zapowiada, że dalsza część artykułu będzie dotyczyć nie cen biletów, lecz zaufania do rozkładów jazdy.

Reguła: spójność argumentacyjna tekstu: kontrast i wniosek
35. (B2)

W tekście o zakupach internetowych brakuje jednego zdania: „Młodsi klienci najczęściej wybierają płatność telefonem. ...” Które zdanie najlepiej uzupełnia lukę, jeśli autor chce pokazać różnicę między grupami wieku?
1. A. Natomiast starsi klienci częściej wybierają tradycyjny przelew.
2. B. Wobec tego starsi klienci najczęściej wybierają płatność telefonem.
3. C. Ponadto młodsi klienci najczęściej wybierają płatność telefonem.
4. D. Jednak klienci w każdym wieku najczęściej rezygnują z zakupów internetowych.
Poloniusz wyjaśnia:

Jeśli autor chce pokazać różnicę między dwiema grupami, potrzebne jest zdanie wprowadzające kontrast. Wyraz „natomiast” zestawia zachowanie młodszych klientów z zachowaniem starszych. Odpowiedź z „ponadto” tylko powtarza informację o młodszych klientach, a zdania z „wobec tego” i „jednak” wprowadzają sens niezgodny z podanym celem.

Reguła: wyraz spajający natomiast sygnalizuje zestawienie kontrastowe
36. (B2)

Wybierz tytuł najlepiej oddający sens fragmentu: „Nowe przepisy miały skrócić czas remontów kamienic. W praktyce wydłużyły procedury, bo urzędy muszą uzgadniać każdą drobną zmianę z konserwatorem.”
1. A. Remonty kamienic będą krótsze
2. B. Konserwatorzy odzyskują wpływ na kamienice
3. C. Urzędy rezygnują z uzgodnień
4. D. Reforma, która spowolniła remonty
Poloniusz wyjaśnia:

Dobry tytuł powinien oddawać główną myśl fragmentu, a nie tylko powtarzać pojedyncze słowo. Sens tekstu polega na kontraście między celem przepisów a ich skutkiem, czyli spowolnieniem remontów. Tytuły o krótszych remontach i rezygnacji z uzgodnień przeczą treści, a tytuł o konserwatorach przesuwa uwagę z problemu reformy na jeden element procedury.

Reguła: dobieranie tytułu do tezy fragmentu prasowego
37. (C1)

Które zdanie najlepiej uzupełnia lukę w fragmencie: „Autorzy badania deklarują ostrożność w interpretacji wyników. ... W podsumowaniu formułują zalecenia tak kategoryczne, jakby zależność przyczynowa została dowiedziona.”?
1. A. Tymczasem dalsza część raportu przeczy tej deklaracji.
2. B. Wyniki ograniczają się więc do opisu neutralnych korelacji.
3. C. Autorzy pomijają w raporcie jakiekolwiek wnioski końcowe.
4. D. Ostrożność ta pozwala im uniknąć kategorycznych zaleceń.
Poloniusz wyjaśnia:

Luka wymaga zdania, które zapowiada kontrast między deklarowaną ostrożnością a kategorycznym podsumowaniem. Wyraz „tymczasem” dobrze sygnalizuje takie przeciwstawienie. Pozostałe warianty mówią o unikaniu zaleceń, neutralnych korelacjach albo braku wniosków, co jest sprzeczne z następnym zdaniem.

Reguła: uzupełnianie luki zdaniem spajającym przeciwstawienie
38. (C1)

Które zdanie najtrafniej streszcza sens fragmentu: „Kiedy budowano obwodnicę, mieszkańcy mówili o końcu hałasu. Po roku cisza okazała się tylko inną nazwą dla samotności, bo sklepy i kawiarnia przeniosły się za samochodami.”?
1. A. Inwestycja ograniczyła hałas, lecz osłabiła życie społeczne miejscowości.
2. B. Sklepy i kawiarnia przeniosły się, żeby zapewnić klientom więcej ciszy.
3. C. Obwodnica nie zmieniła poziomu hałasu, ponieważ samochody zostały w centrum.
4. D. Mieszkańcy odzyskali ciszę i dlatego przestali korzystać z kawiarni.
Poloniusz wyjaśnia:

Najważniejszy sens fragmentu wynika z kontrastu między oczekiwaną korzyścią a niezamierzonym skutkiem społecznym. „Cisza” nie jest tu wyłącznie wartością pozytywną, lecz znakiem wyludnienia centrum. Warianty mówiące o braku zmiany hałasu, dobrowolnym odejściu od kawiarni albo przenosinach dla ciszy przeczą informacjom z tekstu.

Reguła: streszczenie akapitu jednym zdaniem z uwzględnieniem przeciwstawienia
39. (C1)

Przeczytaj fragment: „Aplikacja obiecuje odzyskać czas użytkownika, mierząc każdą minutę jego dnia. Tyle że ...” Które zdanie logicznie uzupełnia fragment, jeśli wyrażenie „tyle że” ma wprowadzać ironiczne zastrzeżenie?
1. A. pomiar czasu pozostaje jedną z podstawowych funkcji tej aplikacji.
2. B. aplikacja otrzymała wysokie oceny w zestawieniu podobnych narzędzi.
3. C. odzyskany czas trzeba najpierw poświęcić na nieustanne wypełnianie tabel.
4. D. użytkownik zyskuje wolne popołudnia już po pierwszym tygodniu korzystania.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „tyle że” zapowiada zastrzeżenie, które ogranicza albo podważa wcześniejszą obietnicę. Zdanie o konieczności poświęcania odzyskanego czasu na wypełnianie tabel tworzy ironiczny kontrast: narzędzie mające oszczędzać czas samo wymaga dodatkowego czasu. Pozostałe zdania podają informację neutralną, ocenę aplikacji albo rozwijają obietnicę korzyści, więc nie tworzą wymaganego przeciwstawienia.

Reguła: relacja przeciwstawienia w uzupełnianiu luki
40. (C1)

Przeczytaj fragment: „Autorzy raportu nie kwestionują potrzeby inwestycji w transport publiczny. Zwracają natomiast uwagę, że bez zmiany taryf i integracji biletów nowe linie nie zwiększą liczby pasażerów.” Które zdanie najlepiej streszcza sens fragmentu?
1. A. Nowe linie zwiększą liczbę pasażerów także bez zmian taryf i biletów.
2. B. Raport dotyczy tylko taryf i cen biletów w transporcie publicznym.
3. C. Autorzy raportu odrzucają potrzebę rozbudowy transportu publicznego.
4. D. Inwestycje są potrzebne, lecz same nie wystarczą do wzrostu liczby pasażerów.
Poloniusz wyjaśnia:

Fragment zawiera dwa elementy: potwierdzenie potrzeby inwestycji oraz zastrzeżenie dotyczące warunków ich skuteczności. Sygnał „natomiast” wprowadza doprecyzowanie i przeciwstawienie wobec zbyt prostego wniosku, że same nowe linie wystarczą. Dlatego poprawne streszczenie musi łączyć oba sensy: inwestycje są potrzebne, ale bez zmiany taryf i integracji biletów nie przełożą się automatycznie na wzrost liczby pasażerów. Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo albo zawężają temat wyłącznie do cen i taryf, albo przypisują autorom odrzucenie inwestycji, albo twierdzą coś odwrotnego niż fragment.

Reguła: streszczenie akapitu jednym zdaniem
41. (C1)

Przeczytaj fragment: „Badacz zapewnia, że nie wartościuje zjawiska. Tymczasem już w tytule nazywa je «plagą naszych czasów».” Jaką funkcję pełni wyraz „tymczasem”?
1. A. Zapowiada przykład neutralnego opisu badanego zjawiska.
2. B. Łączy tytuł z zapewnieniem jako dwa zgodne dowody.
3. C. Wskazuje, że oba zdarzenia rozgrywają się dokładnie równocześnie.
4. D. Sygnalizuje sprzeczność między deklaracją a praktyką autora.
Poloniusz wyjaśnia:

W tym fragmencie „tymczasem” nie ma znaczenia czysto czasowego, lecz przeciwstawne. Wyraz ten pokazuje rozdźwięk między deklarowaną neutralnością a nacechowanym określeniem „plaga naszych czasów”. Interpretacja o równoczesności lub zgodności ignoruje relację logiczną między zdaniami.

Reguła: wyraz spajający tymczasem sygnalizuje przeciwstawienie
42. (C1)

Przeczytaj fragment: „Bohaterka nie wspomina dzieciństwa wprost. Przedmioty w mieszkaniu uruchamiają jednak obrazy, które czytelnik musi złożyć w opowieść o utracie.” Które zdanie najlepiej streszcza fragment?
1. A. Przedmioty w mieszkaniu tworzą realistyczne tło akcji i porządkują przebieg wydarzeń.
2. B. Przeszłość bohaterki zostaje odtworzona pośrednio, przez znaczące przedmioty.
3. C. Opowieść o utracie zostaje zastąpiona opisem remontu mieszkania i jego kolejnych etapów.
4. D. Bohaterka szczegółowo opowiada czytelnikowi całe dzieciństwo, od początku do końca.
Poloniusz wyjaśnia:

Streszczenie powinno ująć główny sens obu zdań: pośredni sposób przywoływania przeszłości oraz rolę przedmiotów w uruchamianiu obrazów, z których czytelnik składa opowieść o utracie. Fragment wyraźnie mówi, że bohaterka nie wspomina dzieciństwa wprost, więc wersja o szczegółowej relacji jest sprzeczna z tekstem. Przedmioty nie są tylko tłem ani elementem porządkującym wydarzenia, ponieważ mają znaczenie interpretacyjne. Nie ma też mowy o remoncie mieszkania.

Reguła: streszczenie fragmentu tekstu literackiego jednym zdaniem
43. (C1)

Przeczytaj fragment: „Dyrektor zapewnił, że rozmowy z załogą są priorytetem. Tego samego dnia odwołano zaplanowane spotkanie, nie wyznaczając nowego terminu.” Co można wywnioskować z tego fragmentu?
1. A. Załoga odmówiła udziału w rozmowach i dlatego odwołano spotkanie.
2. B. Rozmowy były priorytetem, więc konflikt został już rozwiązany.
3. C. Deklaracja dyrektora pozostaje w sprzeczności z podjętym działaniem.
4. D. Spotkanie przełożono na późniejszy termin, o którym poinformowano wszystkich.
Poloniusz wyjaśnia:

Z fragmentu wynika, że dyrektor uznał rozmowy z załogą za priorytet, ale tego samego dnia odwołano zaplanowane spotkanie i nie wyznaczono nowego terminu. To zestawienie pozwala wywnioskować niespójność między deklaracją a działaniem. Tekst nie podaje informacji o przełożeniu spotkania na znany termin ani o odmowie załogi. Nie ma też podstaw, by uznać, że konflikt został rozwiązany.

Reguła: wnioskowanie z tego, co niedopowiedziane
44. (C1)

Przeczytaj fragment: „Esej broni prowincji przed pogardą metropolii. Zarazem nie idealizuje małych miast: pokazuje ich ciasnotę i nieufność wobec obcych.” Co sygnalizuje wyraz „zarazem”?
1. A. Autor łączy obronę prowincji z krytycznym dystansem.
2. B. Autor porzuca obronę prowincji i przyjmuje pogardę metropolii.
3. C. Autor przedstawia małe miasta wyłącznie jako miejsca przyjazne.
4. D. Autor dowodzi, że metropolie są ciasne i nieufne wobec obcych.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „zarazem” wskazuje na współistnienie dwóch postaw, a nie na proste zaprzeczenie pierwszej z nich. Autor może bronić prowincji przed pogardą i jednocześnie dostrzegać jej ograniczenia. Odczytanie fragmentu jako idealizacji albo przejęcia pogardy metropolii usuwa jeden z dwóch równolegle obecnych sensów.

Reguła: wyraz spajający zarazem sygnalizuje współwystępowanie treści
45. (C1)

Przeczytaj fragment: „Ministerstwo zapewnia, że konsultacje były szerokie: trwały całe dwie doby, w tym niedzielę. Trudno o bardziej imponujący dowód otwartości na dialog.” Jaka jest intencja autora?
1. A. Autor informuje, że konsultacje były szerokie dzięki pracy w niedzielę.
2. B. Autor ironicznie podważa rzekomą otwartość resortu na konsultacje.
3. C. Autor z uznaniem podkreśla wyjątkową sprawność konsultacji resortu.
4. D. Autor krytykuje konsultacje wyłącznie za zbyt długi czas trwania.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenia „całe dwie doby” i „imponujący dowód” mają tu sens ironiczny, bo bardzo krótki czas konsultacji przeczy deklarowanej otwartości. Interpretacja mówiąca o uznaniu dla resortu ignoruje ironię. Warianty o „szerokich” konsultacjach i o krytyce zbyt długiego czasu odczytują pojedyncze słowa dosłownie, wbrew sensowi całego fragmentu.

Reguła: rozpoznawanie ironii i znaczenia naddanego w tekście publicystycznym
46. (C1)

Przeczytaj fragment: „Ministerstwo zapowiada uproszczenie procedur, jednak projekt rozporządzenia przewiduje trzy nowe załączniki i dodatkowy termin odwoławczy.” Jaką funkcję pełni w tym zdaniu wyraz „jednak”?
1. A. wprowadza przykład działań, które mają uprościć procedury
2. B. potwierdza zgodność projektu z zapowiedzią ministerstwa
3. C. sygnalizuje sprzeczność między deklaracją a treścią projektu
4. D. informuje o porządku kolejnych etapów pracy nad projektem
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „jednak” sygnalizuje przeciwstawienie. Druga część zdania osłabia lub podważa sens pierwszej: zapowiedź uproszczenia zostaje skontrastowana z informacją o trzech nowych załącznikach i dodatkowym terminie odwoławczym, czyli o nowych obowiązkach formalnych. Dlatego poprawny jest wariant wskazujący sprzeczność między deklaracją a treścią projektu. Odczytanie tego fragmentu jako przykładu uproszczenia albo jako potwierdzenia zgodności projektu z zapowiedzią pomija relację logiczną między obiema częściami zdania, a odpowiedź o kolejności prac błędnie przypisuje „jednak” funkcję porządkującą.

Reguła: wyraz spajający „jednak” sygnalizuje przeciwstawienie
47. (C1)

Przeczytaj fragment: „Ministerstwo zapowiada, że nowy formularz uprości procedury. Szkoda tylko, że obywatel, chcąc zaoszczędzić pięć minut, będzie musiał najpierw poświęcić weekend na instrukcję.” Jaka jest intencja autora?
1. A. Autor wyjaśnia, dlaczego instrukcja skróci załatwianie spraw.
2. B. Autor ironicznie podważa deklarowane uproszczenie procedur.
3. C. Autor z uznaniem przyjmuje zapowiedziane uproszczenie procedur.
4. D. Autor neutralnie informuje, ile czasu zajmie lektura instrukcji.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „szkoda tylko” wprowadza zastrzeżenie, które unieważnia wcześniejszą deklarację o uproszczeniu. Zestawienie pięciu minut z całym weekendem buduje ironię i pokazuje dystans autora do komunikatu ministerstwa. Odczytanie fragmentu jako pochwały albo neutralnej informacji pomija przeciwstawny sens drugiego zdania.

Reguła: rozpoznawanie ironii w tekście publicystycznym
48. (C1)

Przeczytaj fragment: „Niniejszym wzywa się adresata do uzupełnienia braków formalnych pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.” Jaki styl dominuje w tym fragmencie?
1. A. naukowy, bo fragment używa terminu związanego z procedurą i porządkiem pojęć
2. B. publicystyczny, bo fragment relacjonuje działanie instytucji w tonie informacyjnym
3. C. artystyczny, bo fragment celowo wzmacnia napięcie i oddziałuje na odbiorcę
4. D. urzędowy, bo fragment posługuje się typową formułą administracyjną
Poloniusz wyjaśnia:

Formuły „niniejszym wzywa się”, „braki formalne” i „pod rygorem” są typowe dla komunikacji urzędowej. Wskazują na styl urzędowy, charakterystyczny dla pism administracyjnych i procedur. Fragment nie komentuje rzeczywistości jak tekst publicystyczny, nie prowadzi wywodu naukowego ani nie pełni funkcji estetycznej. Sam wyraz „formalnych” nie przesądza o stylu naukowym, bo w tym kontekście należy do języka administracji.

Reguła: rozpoznawanie stylu urzędowego po cechach językowych
49. (C1)

Przeczytaj fragment: „Niniejszym wzywa się stronę do uzupełnienia braków formalnych w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma.” Gdzie najprawdopodobniej mógłby się pojawić taki tekst?
1. A. w felietonie prasowym
2. B. w recenzji teatralnej
3. C. w piśmie urzędowym
4. D. w artykule popularnonaukowym
Poloniusz wyjaśnia:

Zwroty „niniejszym”, „wzywa się stronę” oraz „braki formalne” są typowe dla stylu urzędowego. Tekst formułuje obowiązek adresata i podaje termin jego wykonania, co odróżnia go od publicystyki, nauki popularnej i recenzji. Samo słowo „strona” nie oznacza tu strony internetowej ani części artykułu, lecz uczestnika postępowania.

Reguła: rozpoznawanie stylu urzędowego po cechach językowych
50. (C1)

Przeczytaj fragment: „Organizatorzy ogłosili, że debata była otwarta dla wszystkich. Nie wspomnieli, że zaproszenie opublikowano dopiero godzinę przed rozpoczęciem spotkania.” Co wynika z informacji niedopowiedzianej wprost?
1. A. Organizatorzy zaprosili wszystkich uczestników imiennie.
2. B. Otwartość debaty została przedstawiona jako pozorna.
3. C. Debata trwała tylko godzinę i dlatego była krótka.
4. D. Godzina rozpoczęcia nie miała wpływu na udział publiczności.
Poloniusz wyjaśnia:

Drugie zdanie ujawnia okoliczność, która podważa deklarację o otwartości debaty. Skoro zaproszenie opublikowano tuż przed spotkaniem, udział szerszej publiczności był w praktyce utrudniony. Wniosek o czasie trwania debaty wynika z błędnego odczytania słowa „godzinę”, a nie z sensu fragmentu.

Reguła: wnioskowanie z tego, co niedopowiedziane
51. (C1)

Przeczytaj fragment: „Po raz kolejny mieszkańcy mogą podziwiać zegar na dworcu, który z godną konsekwencją spóźnia się o siedem minut.” Jaka jest intencja autora?
1. A. neutralnie opisać charakterystyczny element dworca
2. B. zachęcić mieszkańców do odwiedzenia budynku dworca
3. C. ironicznie skrytykować stale powracający problem
4. D. pochwalić niezawodną punktualność dworcowego zegara
Poloniusz wyjaśnia:

Sformułowania „podziwiać” i „z godną konsekwencją” mają tu znaczenie ironiczne, bo odnoszą się do wady, a nie do zalety. Autor nie chwali zegara, lecz z dystansem pokazuje absurd sytuacji, która powtarza się regularnie - chodzi o utrzymujący się problem spóźniającego się zegara. Odczytanie fragmentu jako zachęty do podziwiania wynika z dosłownego potraktowania słowa użytego ironicznie.

Reguła: rozpoznawanie ironii i dystansu w tekście publicystycznym
52. (C1)

Przeczytaj fragment: „Raport, skądinąd rzetelny metodologicznie, pomija dane z najmniejszych gmin. Dlatego jego wnioski należy czytać z ostrożnością.” Jaką funkcję pełni wyraz „skądinąd”?
1. A. Wskazuje, że rzetelność raportu jest głównym przedmiotem krytyki.
2. B. Sygnalizuje, że autor odrzuca raport jako metodologicznie nierzetelny.
3. C. Zapowiada wyliczenie danych, które pochodzą z najmniejszych gmin.
4. D. Wprowadza zastrzeżenie pozytywne, które nie znosi późniejszej krytyki.
Poloniusz wyjaśnia:

Wyraz „skądinąd” w takim użyciu sygnalizuje ustępstwo: autor przyznaje raportowi pewną zaletę, ale zaraz wskazuje jego ograniczenie. Nie chodzi więc o krytykę rzetelności ani o całkowite odrzucenie raportu. Wariant o danych z najmniejszych gmin opiera się na powtórzeniu słów z tekstu, lecz nie oddaje funkcji tego wyrazu.

Reguła: partykuła „skądinąd” jako sygnał koncesji
53. (C1)

Przeczytaj fragment: „Redakcja deklaruje pełną niezależność od reklamodawców. Nieprzypadkowo jednak w numerze poświęconym zdrowemu żywieniu ani razu nie pada nazwa koncernu, który wykupił rozkładówkę.” Co autor daje do zrozumienia?
1. A. Deklarowana niezależność redakcji jest w tym przypadku wątpliwa.
2. B. Numer nie dotyczy zdrowego żywienia, lecz wyłącznie rynku reklam.
3. C. Redakcja krytykuje reklamodawców, ale robi to nieprzypadkowo.
4. D. Koncern został nazwany wprost, bo wykupił rozkładówkę.
Poloniusz wyjaśnia:

Autor nie mówi wprost o nacisku reklamodawcy, ale sugeruje go przez zestawienie deklaracji niezależności z przemilczeniem nazwy koncernu. Wyraz „jednak” wprowadza przeciwstawienie między deklaracją a praktyką redakcyjną. Warianty o numerze wyłącznie reklamowym, nazwaniu koncernu wprost i krytykowaniu reklamodawców są sprzeczne z treścią fragmentu.

Reguła: wnioskowanie z niedopowiedzenia i rozpoznawanie sugestii autora
54. (C1)

Przeczytaj fragment: „W przypadku stwierdzenia braków formalnych wnioskodawca zostanie wezwany do ich usunięcia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania.” Gdzie najprawdopodobniej mógłby się znaleźć ten fragment?
1. A. w felietonie komentującym obyczaje urzędników i ich sposób działania
2. B. w artykule naukowym o doręczeniach elektronicznych i procedurach administracyjnych
3. C. w opowiadaniu z narracją pierwszoosobową o urzędzie i przebiegu sprawy
4. D. w piśmie urzędowym albo instrukcji dla wnioskodawcy i strony postępowania
Poloniusz wyjaśnia:

Fragment ma cechy stylu urzędowego: bezosobowość, precyzyjne określenie terminu oraz formuły typu „braki formalne” i „doręczenie wezwania”. Najlepiej pasuje więc do pisma urzędowego albo instrukcji dla wnioskodawcy. Felieton wymagałby komentarza lub oceny, artykuł naukowy zawierałby zwykle terminologię badawczą i argumentację, a opowiadanie z narracją pierwszoosobową nie miałoby takiej konstrukcji bezosobowej.

Reguła: rozpoznawanie stylu urzędowego po cechach językowych