Słownictwo: zdrowie i ciało

Części ciała, dolegliwości i objawy, wizyta u lekarza, apteka i recepta, ubezpieczenie zdrowotne, zdrowy tryb życia.

Poziomy: B1 · B2 · 48 zadań

Czytaj artykuł

1. (B1)

Farmaceutka powiedziała, że ten syrop nie wymaga recepty, więc można go kupić ...
1. A. bez rejestracji
2. B. bez zwolnienia
3. C. bez recepty
4. D. bez skierowania
Poloniusz wyjaśnia:

Lek, którego wydanie nie wymaga dokumentu od lekarza, kupuje się „bez recepty”. „Skierowanie” dotyczy wizyty u specjalisty albo badania, a nie kupowania syropu. „Zwolnienie” usprawiedliwia nieobecność w pracy, a „rejestracja” oznacza umawianie wizyty.

Reguła: kolokacja: lek bez recepty
2. (B1)

Informacja „jedna tabletka rano i jedna wieczorem” to ...
1. A. ubezpieczenie
2. B. skierowanie
3. C. pogotowie
4. D. dawkowanie
Poloniusz wyjaśnia:

Sposób przyjmowania leku, na przykład liczba tabletek i pora dnia, to „dawkowanie”. „Ubezpieczenie” dotyczy prawa do opieki zdrowotnej, a „skierowanie” jest dokumentem do specjalisty lub na badanie. „Pogotowie” wzywa się w nagłej sytuacji, nie opisuje ono sposobu brania leku.

Reguła: znaczenie rzeczownika dawkowanie w kontekście leków
3. (B1)

Jeśli ból wróci, proszę ... wizytę kontrolną za tydzień.
1. A. połknąć
2. B. zapłacić
3. C. pokazać
4. D. umówić
Poloniusz wyjaśnia:

Wizytę u lekarza się umawia. Pozostałe czasowniki nie tworzą poprawnego połączenia z rzeczownikiem „wizyta” w podanym kontekście.

Reguła: kolokacja: umówić wizytę u lekarza
4. (B1)

Jeśli ktoś w nocy nagle bardzo źle się czuje, trzeba zadzwonić po ...
1. A. aptekę
2. B. pogotowie
3. C. rejestrację
4. D. receptę
Poloniusz wyjaśnia:

W nagłej sytuacji zdrowotnej dzwoni się „po pogotowie”. „Rejestracja” służy do umawiania zwykłych wizyt, „apteka” sprzedaje leki, a „recepta” jest dokumentem na lek.

Reguła: kolokacja zadzwonić po pogotowie
5. (B1)

Jutro chcę pójść do lekarza, więc dzwonię do przychodni, żeby ...
1. A. zażyć wizytę
2. B. przepisać wizytę
3. C. wystawić wizytę
4. D. umówić wizytę
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawne połączenie to „umówić wizytę”, czyli ustalić jej termin. „Wystawić” można receptę albo zwolnienie, nie wizytę. „Przepisać” łączy się z lekiem, a „zażyć” oznacza przyjąć lekarstwo.

Reguła: kolokacja: umówić wizytę
6. (B1)

Kupiłem w aptece syrop, którego nie musi wypisywać lekarz. To lek ...
1. A. ze skierowaniem
2. B. na zwolnienie
3. C. do pogotowia
4. D. bez recepty
Poloniusz wyjaśnia:

Lek, który można kupić bez dokumentu od lekarza, to „lek bez recepty”. Wyrażenie „na zwolnienie” dotyczy dokumentu usprawiedliwiającego nieobecność w pracy lub szkole. „Ze skierowaniem” odnosi się do wizyty u specjalisty albo badania, a „do pogotowia” nie tworzy poprawnej nazwy leku.

Reguła: kolokacja: lek bez recepty
7. (B1)

Lekarz ... mi antybiotyk, który mam brać co 8 godzin.
1. A. zarejestrował
2. B. umówił
3. C. przepisał
4. D. wystawił
Poloniusz wyjaśnia:

W polszczyźnie lekarz „przepisuje” lek pacjentowi. Czasownik „wystawić” łączy się na przykład z receptą albo zwolnieniem, ale nie z antybiotykiem. Formy „umówił” i „zarejestrował” odnoszą się do wizyty lub rejestracji, nie do leku.

Reguła: kolokacja czasownika z rzeczownikiem w polu opieki zdrowotnej
8. (B1)

Lekarz rodzinny dał mi ... do kardiologa.
1. A. dawkowanie
2. B. receptę
3. C. ubezpieczenie
4. D. skierowanie
Poloniusz wyjaśnia:

Dokument, z którym pacjent idzie do specjalisty, to „skierowanie”. „Recepta” służy do kupienia leku, a nie do zapisania się do kardiologa. „Ubezpieczenie” oznacza prawo do korzystania z opieki zdrowotnej, a „dawkowanie” informuje, jak przyjmować lek.

Reguła: kolokacja: skierowanie do specjalisty
9. (B1)

Lekarz rodzinny dał mi ..., żebym mógł zapisać się do okulisty.
1. A. ubezpieczenie
2. B. receptę
3. C. skierowanie
4. D. zwolnienie
Poloniusz wyjaśnia:

Do lekarza specjalisty często potrzebne jest „skierowanie”. „Recepta” służy do kupienia leku, „zwolnienie” usprawiedliwia nieobecność w pracy lub szkole, a „ubezpieczenie” dotyczy prawa do opieki zdrowotnej.

Reguła: kolokacje rzeczownikowe w polu opieki zdrowotnej
10. (B1)

Mam grypę i przez kilka dni nie mogę iść do pracy. Lekarz może mi ...
1. A. umówić zwolnienie
2. B. przepisać zwolnienie
3. C. zażyć zwolnienie
4. D. wystawić zwolnienie
Poloniusz wyjaśnia:

W poprawnej kolokacji lekarz może „wystawić zwolnienie”. „Przepisać” łączy się z lekiem lub receptą, „umówić” z wizytą, a „zażyć” z lekarstwem.

Reguła: kolokacja czasownika wystawić z rzeczownikiem zwolnienie
11. (B1)

Na ulotce leku napisano: „1 tabletka rano i 1 tabletka wieczorem”. To jest ...
1. A. skierowanie
2. B. rejestracja
3. C. dawkowanie
4. D. ubezpieczenie
Poloniusz wyjaśnia:

Informacja o tym, ile leku i jak często trzeba przyjmować, to „dawkowanie”. „Skierowanie” dotyczy wizyty u specjalisty, „ubezpieczenie” opieki medycznej, a „rejestracja” zapisywania pacjentów na wizyty.

Reguła: znaczenie rzeczownika dawkowanie w kontekście przyjmowania leków
12. (B1)

Od dwóch miesięcy ... u dermatologa, bo mam problem ze skórą.
1. A. leczę
2. B. leczę się
3. C. leczę mnie
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy mówimy, że jesteśmy pacjentem jakiegoś lekarza, używamy konstrukcji „leczyć się u kogoś”. Czasownik „leczyć” bez zaimka „się” zwykle wymaga dopełnienia, na przykład „leczyć chorobę”. Forma „leczę mnie” jest błędna, bo przy tym samym wykonawcy i odbiorcy czynności potrzebny jest zaimek zwrotny.

Reguła: czasownik zwrotny leczyć się w znaczeniu bycia pacjentem
13. (B1)

Od miesiąca ... u alergologa, bo mam problemy po jedzeniu orzechów.
1. A. jestem leczyć
2. B. leczę się
3. C. leczę
4. D. leczę mnie
Poloniusz wyjaśnia:

Pacjent mówi o sobie „leczę się u lekarza”, bo czasownik ma tu formę zwrotną. „Leczę” wymaga dopełnienia, na przykład „leczę grypę” albo „leczę pacjenta”. Formy „leczę mnie” i „jestem leczyć” są niepoprawne składniowo.

Reguła: czasownik zwrotny leczyć się w znaczeniu bycia pacjentem
14. (B1)

Od miesiąca ... u dermatologa, bo mam problemy ze skórą.
1. A. leczę się
2. B. leczę mnie
3. C. leczę
4. D. jestem chory
Poloniusz wyjaśnia:

Kiedy pacjent chodzi do lekarza i jest pod jego opieką, mówimy „leczyć się u lekarza”. Sam czasownik „leczyć” wymaga dopełnienia, na przykład „leczyć pacjenta”, a forma „leczę mnie” jest niepoprawna. Wyrażenie „jestem chory u dermatologa” nie pasuje do znaczenia zdania.

Reguła: czasownik zwrotny leczyć się u lekarza
15. (B1)

Od rana ... i mam gorączkę.
1. A. mam ból głowa
2. B. boli mnie głowa
3. C. ja bolę głowę
4. D. bolę mnie głowa
Poloniusz wyjaśnia:

W konstrukcji z czasownikiem „boleć” osoba, która czuje ból, występuje w bierniku: „mnie”, a część ciała jest podmiotem: „głowa”. Formy „ja bolę głowę” i „bolę mnie głowa” błędnie traktują osobę jako wykonawcę czynności. W wyrażeniu „mam ból głowa” brakuje poprawnej formy dopełniacza: „głowy”.

Reguła: konstrukcja z czasownikiem boleć: biernik osoby odczuwającej
16. (B1)

Po badaniu lekarz ... mi zwolnienie na trzy dni.
1. A. wystawił
2. B. umówił
3. C. odebrał
4. D. przepisał
Poloniusz wyjaśnia:

Dokument, taki jak zwolnienie lekarskie, lekarz „wystawia”. Czasownika „przepisać” używa się przede wszystkim przy lekach, na przykład „przepisać antybiotyk”. „Umówić” dotyczy wizyty, a „odebrać” oznacza zabrać albo otrzymać coś, więc nie pasuje do czynności lekarza w tym zdaniu.

Reguła: kolokacja: wystawić zwolnienie lekarskie
17. (B1)

Po grypie lekarz ... zwolnienie na trzy dni, żebym nie musiał iść do pracy.
1. A. umówił
2. B. przepisał
3. C. skierował
4. D. wystawił
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawna kolokacja to „wystawić zwolnienie”. Lekarz może „przepisać lek”, można „umówić wizytę”, a czasownik „skierować” łączy się na przykład z pacjentem lub badaniem, nie ze zwolnieniem.

Reguła: kolokacja wystawić zwolnienie
18. (B1)

Po szczepieniu kręci mi się w głowie i mam dreszcze. Najlepiej powiem lekarzowi: ...
1. A. czuję siebie źle
2. B. mam źle
3. C. jestem źle
4. D. źle się czuję
Poloniusz wyjaśnia:

O ogólnym złym samopoczuciu mówi się po polsku „źle się czuję”. Zwroty „jestem źle”, „mam źle” i „czuję siebie źle” są kalkami z innych języków i nie wyrażają poprawnie tego znaczenia.

Reguła: konstrukcja źle się czuć w opisie samopoczucia
19. (B1)

Proszę brać syrop trzy razy dziennie po jednej łyżeczce. Takie informacje to ... leku.
1. A. rejestracja
2. B. dawkowanie
3. C. ubezpieczenie
4. D. skierowanie
Poloniusz wyjaśnia:

Informacja o tym, ile leku i jak często trzeba przyjmować, to „dawkowanie”. „Rejestracja” dotyczy zapisywania pacjenta na wizytę, „ubezpieczenie” prawa do leczenia, a „skierowanie” dokumentu do specjalisty lub na badanie.

Reguła: nazwy informacji medycznych: dawkowanie leku
20. (B1)

W aptece farmaceutka powiedziała: Ten lek jest ... recepty, więc może go pan kupić od razu.
1. A. do
2. B. bez
3. C. z
4. D. na
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „lek bez recepty” oznacza, że można go kupić bez dokumentu od lekarza. „Lek na receptę” ma znaczenie przeciwne, a połączenia „do recepty” i „z recepty” nie są poprawnymi nazwami tego typu leku.

Reguła: wyrażenia przyimkowe: lek bez recepty i lek na receptę
21. (B1)

W przychodni poproszono mnie o dokument, który potwierdza moje ... zdrowotne.
1. A. ubezpieczenie
2. B. dawkowanie
3. C. zwolnienie
4. D. skierowanie
Poloniusz wyjaśnia:

W połączeniu z przymiotnikiem „zdrowotne” używa się rzeczownika „ubezpieczenie”. „Dawkowanie” dotyczy sposobu przyjmowania leku, „skierowanie” pozwala iść na badanie lub do specjalisty, a „zwolnienie” dotyczy nieobecności w pracy albo w szkole.

Reguła: kolokacja: ubezpieczenie zdrowotne
22. (B1)

W rejestracji zapytano mnie, czy mam ..., bo wizyta ma być bezpłatna.
1. A. ubezpieczenie zdrowotne
2. B. zwolnienie lekarskie
3. C. dawkowanie leku
4. D. kartę pacjenta
Poloniusz wyjaśnia:

Prawo do bezpłatnej opieki medycznej wiąże się z ubezpieczeniem zdrowotnym. Zwolnienie lekarskie usprawiedliwia nieobecność w pracy, dawkowanie leku mówi, jak brać lekarstwo, a karta pacjenta służy do identyfikacji osoby w przychodni.

Reguła: kolokacja ubezpieczenie zdrowotne w kontekście korzystania z opieki medycznej
23. (B1)

W rejestracji zapytano mnie, czy mam ... zdrowotne.
1. A. ubezpieczenie
2. B. zwolnienie
3. C. receptę
4. D. dawkowanie
Poloniusz wyjaśnia:

Stałe wyrażenie to „ubezpieczenie zdrowotne”, czyli prawo do korzystania z opieki medycznej. „Recepta” jest dokumentem na lek, a „zwolnienie” usprawiedliwia nieobecność. „Dawkowanie” oznacza sposób przyjmowania lekarstwa i nie łączy się z przymiotnikiem „zdrowotne” w tym znaczeniu.

Reguła: kolokacja: ubezpieczenie zdrowotne
24. (B1)

Żeby zapisać się do poradni kardiologicznej w przychodni, zwykle potrzebuję ... od lekarza rodzinnego.
1. A. dawkowania
2. B. paragonu
3. C. recepty
4. D. skierowania
Poloniusz wyjaśnia:

Do lekarza specjalisty pacjent często potrzebuje „skierowania” od lekarza rodzinnego. „Recepta” służy do kupowania leków, „paragon” potwierdza zakup, a „dawkowanie” informuje, jak przyjmować lek.

Reguła: nazwy dokumentów medycznych w kontekście wizyty u specjalisty
25. (B2)

Antybiotyku nie kupi się bez recepty, więc lekarz musi pacjentowi ... odpowiedni lek.
1. A. zbadać
2. B. przepisać
3. C. umówić
4. D. wystawić
Poloniusz wyjaśnia:

W polszczyźnie mówi się, że lekarz „przepisuje lek” albo „wystawia receptę”. „Wystawić lek” jest błędnym połączeniem, „umówić” łączy się z wizytą, a „zbadać” dotyczy pacjenta lub materiału do badań.

Reguła: kolokacja czasownika z rzeczownikiem w polu opieki zdrowotnej
26. (B2)

Gdy pacjent ma częste zapalenia ucha i problemy ze słuchem, powinien umówić wizytę u ...
1. A. okulisty
2. B. laryngologa
3. C. dermatologa
4. D. stomatologa
Poloniusz wyjaśnia:

Chorobami ucha, nosa, gardła i krtani zajmuje się „laryngolog”. „Dermatolog” leczy choroby skóry, „okulista” choroby oczu, a „stomatolog” zęby i jamę ustną, więc te nazwy nie pasują do podanego objawu.

Reguła: nazwy lekarzy specjalistów
27. (B2)

Jeśli kaszel trwa ponad osiem tygodni, lekarz zwykle mówi o kaszlu ..., a nie o kaszlu ostrym.
1. A. ostrym
2. B. chwilowym
3. C. jednodniowym
4. D. przewlekłym
Poloniusz wyjaśnia:

W medycynie „przewlekły” oznacza trwający długo lub powracający przez dłuższy czas. „Ostry” odnosi się do nagłego początku i zwykle krótszego przebiegu choroby. Formy „chwilowy” i „jednodniowy” są sprzeczne z informacją o ponad ośmiu tygodniach trwania objawu.

Reguła: różnica znaczeniowa między przymiotnikami przewlekły i ostry w opisie chorób
28. (B2)

Kaszel trwa już ponad osiem tygodni, więc lekarz określił go jako kaszel ..., a nie ostry objaw infekcji.
1. A. nagły
2. B. chwilowy
3. C. doraźny
4. D. przewlekły
Poloniusz wyjaśnia:

W medycynie przymiotnik „przewlekły” oznacza trwający długo lub powracający przez dłuższy czas. Formy „nagły” i „chwilowy” przeczą informacji o ośmiu tygodniach trwania objawu. Przymiotnik „doraźny” odnosi się raczej do jednorazowej, tymczasowej pomocy albo metody działania, a nie do charakteru kaszlu.

Reguła: opozycja znaczeniowa przewlekły - ostry w opisie objawów
29. (B2)

Lekarz powiedział, że to ... zapalenie zatok: objawy pojawiły się nagle i trwają dopiero trzeci dzień.
1. A. uzależnione
2. B. przewlekłe
3. C. profilaktyczne
4. D. ostre
Poloniusz wyjaśnia:

W terminologii medycznej „ostry” oznacza nagły początek i zwykle krótki, gwałtowny przebieg choroby. „Przewlekłe” dotyczy choroby trwającej długo, więc nie pasuje do objawów od trzech dni. „Profilaktyczne” odnosi się do zapobiegania, a „uzależnione” do zależności, nie do przebiegu zapalenia.

Reguła: różnica znaczeniowa: ostry a przewlekły w nazwach chorób
30. (B2)

Mój brat ma łuszczycę, dlatego od roku ... u dermatologa i regularnie chodzi na kontrole.
1. A. uzdrawia
2. B. leczy się
3. C. leczy
4. D. choruje
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „leczyć się” opisuje korzystanie z opieki lekarskiej przez pacjenta. „Leczyć” bez „się” znaczy zwykle udzielać komuś leczenia i wymaga dopełnienia, dlatego nie pasuje do zdania o pacjencie. Połączenia „chorować u dermatologa” i „uzdrawiać u dermatologa” są niepoprawne w tym kontekście.

Reguła: różnica składniowa i znaczeniowa między leczyć i leczyć się
31. (B2)

Mój ojciec od kilku lat ... u diabetologa z powodu cukrzycy typu drugiego.
1. A. leczy sobie
2. B. leczy
3. C. leczy siebie
4. D. leczy się
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy pacjent korzysta z opieki lekarza z powodu własnej choroby, mówimy, że „leczy się u lekarza”. Sam czasownik „leczy” bez zaimka „się” oznacza zwykle działanie osoby, która leczy kogoś innego. Formy „leczy sobie” i „leczy siebie” nie są poprawnymi nazwami stałego leczenia prowadzonego przez specjalistę.

Reguła: różnica między leczyć a leczyć się w znaczeniu korzystania z leczenia
32. (B2)

Nie próbuj ... trądziku samodzielnie; przy takich zmianach skórnych lepiej skonsultować się z dermatologiem.
1. A. pielęgnować
2. B. leczyć
3. C. chorować
4. D. leczyć się
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy mówimy o terapii konkretnej choroby lub dolegliwości, używamy konstrukcji „leczyć coś”, na przykład „leczyć trądzik”. „Leczyć się” nie łączy się bezpośrednio z nazwą choroby w dopełniaczu w takim zdaniu. „Chorować” wymaga przyimka „na”, a „pielęgnować” odnosi się raczej do skóry lub cery, nie do samej choroby.

Reguła: rekcja czasownika leczyć w znaczeniu terapii choroby
33. (B2)

Od kilku lat ... u internisty z powodu choroby przewlekłej.
1. A. leczę mnie
2. B. leczę się
3. C. jestem leczyć
4. D. leczę
Poloniusz wyjaśnia:

Kiedy pacjent korzysta z opieki lekarskiej, mówi: „leczę się u lekarza”. Czasownik „leczyć” bez „się” wymaga dopełnienia, na przykład „leczyć chorobę” albo „leczyć pacjenta”. Formy „leczę mnie” i „jestem leczyć” są błędne gramatycznie i wynikają z mylenia konstrukcji zwrotnej z niezwrotną.

Reguła: czasownik zwrotny leczyć się w znaczeniu korzystać z leczenia
34. (B2)

Od rana ... głowa, więc wziąłem tabletkę przeciwbólową.
1. A. jestem ból
2. B. bolę głowę
3. C. boli mną
4. D. boli mnie
Poloniusz wyjaśnia:

W konstrukcji z czasownikiem „boleć” osoba odczuwająca ból występuje w bierniku: „mnie”, „cię”, „go”. Formy „boli mną” i „bolę głowę” łamią tę składnię, a „jestem ból” jest kalką i nie tworzy poprawnego polskiego orzeczenia.

Reguła: konstrukcja z czasownikiem boleć: biernik osoby odczuwającej
35. (B2)

Pacjent, który nie potrafi rzucić palenia mimo zaleceń lekarza, jest uzależniony ... nikotyny.
1. A. na
2. B. od
3. C. z
Poloniusz wyjaśnia:

Przymiotnik „uzależniony” łączy się z przyimkiem „od” i dopełniaczem: „od nikotyny”. Konstrukcja „uzależniony na” jest błędna i może wynikać z przenoszenia obcych schematów składniowych. Przyimek „z” nie wyraża w polszczyźnie zależności od substancji.

Reguła: rekcja przymiotnika uzależniony: od z dopełniaczem
36. (B2)

Pacjent zgłosił się na terapię, ponieważ jest ... nikotyny.
1. A. uzależniony z
2. B. uzależniony na
3. C. uzależniony przez
4. D. uzależniony od
Poloniusz wyjaśnia:

Przymiotnik „uzależniony” łączy się z przyimkiem „od” i dopełniaczem: „uzależniony od nikotyny”. Konstrukcje „uzależniony na” i „uzależniony z” są błędne pod wpływem innych języków lub analogii. „Uzależniony przez” może wskazywać sprawcę w innych kontekstach, ale nie na substancję, od której ktoś jest zależny.

Reguła: rekcja przymiotnika uzależniony: przyimek od z dopełniaczem
37. (B2)

Po długiej pracy przy komputerze ... mi palce u prawej ręki.
1. A. drętwieję
2. B. drętwieją
3. C. drętwieje
Poloniusz wyjaśnia:

W tej konstrukcji podmiotem są „palce”, dlatego czasownik musi mieć formę liczby mnogiej: „drętwieją”. Osoba odczuwająca objaw występuje w celowniku: „mi”. Formy „drętwieję” i „drętwieje” nie zgadzają się z podmiotem zdania.

Reguła: konstrukcja z czasownikiem drętwieć: celownik osoby odczuwającej i zgoda z podmiotem
38. (B2)

Po kilku tygodniach chrypki i częstych bólów ucha lekarz rodzinny skierował pacjenta na badanie krtani i ucha do ...
1. A. internisty
2. B. laryngologa
3. C. okulisty
4. D. dermatologa
Poloniusz wyjaśnia:

Specjalistą od chorób gardła, krtani, nosa i uszu jest „laryngolog”. „Okulista” zajmuje się oczami, „dermatolog” skórą, a „internista” chorobami wewnętrznymi. Podany kontekst jednoznacznie wskazuje na specjalistę od narządów słuchu i górnych dróg oddechowych.

Reguła: nazwy lekarzy specjalistów
39. (B2)

Po operacji kolana chirurg ... pacjentowi zwolnienie lekarskie na dwa tygodnie.
1. A. zarezerwował
2. B. wystawił
3. C. zamówił
4. D. przepisał
Poloniusz wyjaśnia:

W polszczyźnie urzędowo-medycznej mówi się, że lekarz „wystawia zwolnienie lekarskie”. Czasownik „przepisać” łączy się przede wszystkim z lekiem, a nie ze zwolnieniem. „Zarezerwować” i „zamówić” nie tworzą poprawnej kolokacji ze zwolnieniem lekarskim.

Reguła: kolokacja czasownika z rzeczownikiem zwolnienie lekarskie
40. (B2)

Po operacji pacjent przez dwa tygodnie nie może pracować, dlatego lekarz ... zwolnienie lekarskie.
1. A. zachorował
2. B. przepisał
3. C. wystawił
4. D. umówił
Poloniusz wyjaśnia:

Z rzeczownikiem „zwolnienie lekarskie” typowo łączy się czasownik „wystawić”. „Przepisać” dotyczy leku, „umówić” wizyty, a „zachorować” nie oznacza wykonania czynności przez lekarza.

Reguła: kolokacja czasownika z rzeczownikiem zwolnienie lekarskie
41. (B2)

Po upadku lekarz zlecił badanie rentgenowskie nadgarstka, czyli ...
1. A. morfologię
2. B. prześwietlenie
3. C. zabieg
4. D. USG
Poloniusz wyjaśnia:

Badanie rentgenowskie kości to „prześwietlenie”. „Morfologia” jest badaniem krwi, „USG” wykorzystuje ultradźwięki, a „zabieg” oznacza czynność leczniczą, nie nazwę badania rentgenowskiego.

Reguła: nazwy badań medycznych
42. (B2)

Po upadku na oblodzonym chodniku lekarz zlecił ... nadgarstka, żeby sprawdzić, czy kość nie jest złamana.
1. A. receptę
2. B. prześwietlenie
3. C. zabieg
4. D. morfologię
Poloniusz wyjaśnia:

Do sprawdzenia, czy kość jest złamana, służy prześwietlenie, czyli badanie rentgenowskie. „Morfologia” to badanie krwi, więc nie pokazuje złamania nadgarstka. „Zabieg” jest działaniem leczniczym, a „recepta” dokumentem potrzebnym do wydania leku.

Reguła: nazwy badań medycznych i ich zastosowanie
43. (B2)

Ponieważ pacjent ma grypę i wysoką gorączkę, lekarz ... elektroniczne zwolnienie lekarskie na pięć dni.
1. A. przepisał
2. B. zrealizował
3. C. wystawił
4. D. wykupił
Poloniusz wyjaśnia:

Zwolnienie lekarskie się „wystawia”, podobnie jak inne oficjalne zaświadczenia. Czasownik „przepisać” łączy się z lekiem, na przykład „przepisać antybiotyk”. „Zrealizować” można receptę w aptece, a „wykupić” lek, nie zwolnienie lekarskie.

Reguła: kolokacja wystawić zwolnienie lekarskie
44. (B2)

Przed planowanym zabiegiem internista zlecił pacjentowi ... krwi, żeby sprawdzić liczbę leukocytów i poziom hemoglobiny.
1. A. morfologię
2. B. operację
3. C. prześwietlenie
4. D. USG
Poloniusz wyjaśnia:

Badanie liczby krwinek i poziomu hemoglobiny to „morfologia krwi”. „Prześwietlenie” dotyczy obrazu rentgenowskiego, a „USG” jest badaniem obrazowym wykonywanym za pomocą ultradźwięków. „Operacja” nie jest badaniem krwi, tylko zabiegiem chirurgicznym.

Reguła: nazwy badań medycznych i ich zakres znaczeniowy
45. (B2)

Przed zabiegiem, aby sprawdzić stan pacjenta, internista ... morfologię i USG jamy brzusznej.
1. A. przepisał
2. B. umówił
3. C. zlecił
4. D. wystawił
Poloniusz wyjaśnia:

Badania diagnostyczne lekarz „zleca”, czyli poleca je wykonać. „Przepisać” łączy się przede wszystkim z lekiem, a „wystawić” ze zwolnieniem, receptą lub skierowaniem. „Umówić” wymaga innej konstrukcji, na przykład „umówić pacjenta na USG”, i nie pasuje do morfologii w tym zdaniu.

Reguła: kolokacja czasownika z nazwą badania diagnostycznego
46. (B2)

Specjalista od chorób uszu, nosa, gardła i krtani to ...
1. A. laryngolog
2. B. okulista
3. C. dermatolog
4. D. internista
Poloniusz wyjaśnia:

Lekarzem zajmującym się uszami, nosem, gardłem i krtanią jest „laryngolog”. „Okulista” leczy choroby oczu, a „dermatolog” zajmuje się skórą. „Internista” jest lekarzem chorób wewnętrznych, ale nie jest nazwą tego specjalisty.

Reguła: nazwy lekarzy specjalistów
47. (B2)

W poradni leczenia ... pacjent dostał pomoc w rzuceniu palenia.
1. A. prześwietleń
2. B. uzależnień
3. C. zwolnień
4. D. zabiegów
Poloniusz wyjaśnia:

Stałe połączenie to „poradnia leczenia uzależnień”, czyli miejsce pomocy osobom uzależnionym, na przykład od nikotyny. „Prześwietlenia”, „zwolnienia” i „zabiegi” nie nazywają problemu zdrowotnego, który się leczy w takiej poradni. Błąd często polega na zastępowaniu nazwy choroby lub problemu nazwą procedury medycznej.

Reguła: kolokacja rzeczownikowa poradnia leczenia uzależnień
48. (B2)

W ramach ... przychodnia zaprasza osoby po czterdziestym roku życia na bezpłatne badania kontrolne.
1. A. uzależnienia
2. B. profilaktyki
3. C. rehabilitacji
4. D. terapii
Poloniusz wyjaśnia:

Profilaktyka to działania, które mają zapobiegać chorobom albo wykrywać je na wczesnym etapie. „Terapia” oznacza leczenie już rozpoznanej choroby, a „rehabilitacja” pomaga odzyskać sprawność po chorobie lub urazie. „Uzależnienie” nazywa stan chorobowy, nie program badań kontrolnych.

Reguła: znaczenie rzeczownika profilaktyka w kontekście badań kontrolnych