Imiesłowy

Imiesłowy przymiotnikowe czynne i bierne, imiesłowy przysłówkowe współczesne i uprzednie, równoważniki zdań oraz zamiana zdań podrzędnych na konstrukcje imiesłowowe.

Poziomy: B2 · C1 · 48 zadań

Czytaj artykuł

1. (B2)

Analizując dane z ostatniego kwartału, ...
1. A. termin został przesunięty
2. B. w raporcie pojawił się błąd
3. C. zespół zauważył nieścisłość
Poloniusz wyjaśnia:

W konstrukcji z imiesłowem przysłówkowym wykonawca czynności imiesłowu musi być ten sam co podmiot zdania głównego. Dane może analizować „zespół”, dlatego to on może zauważyć nieścisłość. W zdaniach z formami „pojawił się błąd” i „termin został przesunięty” podmiot nie wykonuje czynności analizowania.

Reguła: tożsamość podmiotu zdania głównego i równoważnika imiesłowowego
2. (B2)

Do archiwum przeniesiono akta ... w poprzednim systemie.
1. A. założonych
2. B. założeni
3. C. założone
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „akta” ma formę liczby mnogiej i łączy się z imiesłowem w rodzaju niemęskoosobowym. Po czasowniku „przeniesiono” występuje biernik, a dla rzeczowników niemęskoosobowych liczby mnogiej forma biernika jest taka sama jak mianownika: „założone”. Formy „założeni” i „założonych” nie zgadzają się z rzeczownikiem „akta” w tym kontekście.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego biernego z rzeczownikiem pluralia tantum w bierniku
3. (B2)

Dyrektor najpierw podpisał umowę, a potem wysłał ją do archiwum. Wybierz poprawną konstrukcję: Dyrektor, ... umowę, wysłał ją do archiwum.
1. A. podpisywając
2. B. podpisując
3. C. podpisawszy
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy uprzedni oznacza czynność wcześniejszą niż czynność wyrażona w zdaniu głównym. Ponieważ dyrektor najpierw podpisał umowę, a potem ją wysłał, potrzebna jest forma „podpisawszy”. Formy „podpisując” i „podpisywając” oznaczają czynność równoczesną, więc nie pasują do tej relacji czasowej.

Reguła: imiesłów przysłówkowy uprzedni od czasownika dokonanego
4. (B2)

Komisja, ... wcześniej wszystkie załączniki, wydała pozytywną opinię.
1. A. przeanalizowałszy
2. B. przeanalizowawszy
3. C. przeanalizując
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy uprzedni tworzy się od czasowników dokonanych i oznacza czynność wcześniejszą niż czynność w zdaniu głównym. Od czasowników zakończonych na „-ować” poprawna jest forma z przyrostkiem „-owawszy”, na przykład „przeanalizowawszy”. Forma „przeanalizując” jest błędną próbą utworzenia imiesłowu współczesnego od czasownika dokonanego, a „przeanalizowałszy” zawiera niewłaściwy przyrostek.

Reguła: imiesłów przysłówkowy uprzedni od czasowników dokonanych z przyrostkiem -wszy
5. (B2)

Koordynator rozmawiał z osobami ... w przygotowanie konferencji.
1. A. zaangażowanymi
2. B. zaangażowanych
3. C. zaangażowane
Poloniusz wyjaśnia:

Po przyimku „z” w znaczeniu towarzyszenia występuje narzędnik, dlatego imiesłów musi mieć formę narzędnika liczby mnogiej. Do wyrażenia „z osobami” pasuje „zaangażowanymi”. Formy „zaangażowane” i „zaangażowanych” nie zgadzają się z rzeczownikiem w tym kontekście.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego biernego z rzeczownikiem w narzędniku liczby mnogiej
6. (B2)

Lekarz rozmawia z pacjentem, jednocześnie ... wyniki badań w komputerze.
1. A. sprawdzony
2. B. sprawdzając
3. C. sprawdziwszy
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy współczesny wyraża czynność równoczesną z czynnością zdania głównego i tworzy się go od czasowników niedokonanych. Okolicznik „jednocześnie” wymaga formy „sprawdzając”. Forma „sprawdziwszy” oznacza czynność wcześniejszą, a „sprawdzony” jest imiesłowem przymiotnikowym biernym.

Reguła: imiesłów przysłówkowy współczesny od czasownika niedokonanego
7. (B2)

Nie znam adresów firm ... szkolenia z cyberbezpieczeństwa.
1. A. prowadzącymi
2. B. prowadzące
3. C. prowadzących
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy czynny odmienia się jak przymiotnik i musi mieć taki sam przypadek, liczbę i rodzaj jak określany rzeczownik. W wyrażeniu „firm prowadzących” rzeczownik „firm” jest w dopełniaczu liczby mnogiej, więc wymaga formy „prowadzących”. Formy „prowadzące” i „prowadzącymi” odpowiadają innym przypadkom.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego czynnego z rzeczownikiem w dopełniaczu liczby mnogiej
8. (B2)

Podczas dyżuru recepcjonista uzupełniał bazę danych, równocześnie ... telefony od klientów.
1. A. odbierany
2. B. odebrawszy
3. C. odbierając
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy współczesny nazywa czynność wykonywaną w tym samym czasie co czynność w zdaniu głównym. Dlatego przy okoliczniku „równocześnie” potrzebna jest forma „odbierając”, utworzona od czasownika niedokonanego. „Odebrawszy” oznacza czynność wcześniejszą, a „odbierany” jest imiesłowem przymiotnikowym biernym, więc nie pasuje do tej konstrukcji.

Reguła: imiesłów przysłówkowy współczesny od czasownika niedokonanego przy czynności równoczesnej
9. (B2)

Podczas dyżuru technicy zapisywali wyniki, jednocześnie ... temperaturę w komorze.
1. A. skontrolując
2. B. kontrolując
3. C. skontrolowawszy
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy współczesny oznacza czynność równoczesną z czynnością zdania głównego i tworzy się go od czasowników niedokonanych. Forma „kontrolując” pochodzi od czasownika „kontrolować” i pasuje do okolicznika „jednocześnie”. Forma „skontrolowawszy” oznacza czynność wcześniejszą, a „skontrolując” błędnie łączy czasownik dokonany z przyrostkiem imiesłowu współczesnego.

Reguła: imiesłów przysłówkowy współczesny od czasowników niedokonanych
10. (B2)

Pracownicy punktu informacyjnego pomagali podróżnym ... na opóźniony pociąg.
1. A. czekających
2. B. czekającym
3. C. czekające
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy czynny odmienia się jak przymiotnik i musi zgadzać się z rzeczownikiem w przypadku, liczbie i rodzaju. Czasownik „pomagali” wymaga celownika, więc do rzeczownika „podróżnym” pasuje forma „czekającym”. Formy „czekających” i „czekające” mają inny przypadek lub inny rodzaj gramatyczny.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego czynnego z rzeczownikiem w celowniku liczby mnogiej
11. (B2)

Sześć ofert ... po terminie odrzucono bez oceny merytorycznej.
1. A. złożonych
2. B. złożonymi
3. C. złożone
Poloniusz wyjaśnia:

Po liczebnikach od pięciu rzeczownik występuje w dopełniaczu liczby mnogiej, a imiesłów przymiotnikowy musi się z nim zgadzać. Poprawna jest więc forma „złożonych”, odnosząca się do wyrazu „ofert”. Formy „złożone” i „złożonymi” mają inny przypadek niż wymagany w tym zdaniu.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego biernego z rzeczownikiem po liczebnikach od pięciu
12. (B2)

... treść umowy z prawnikiem, dyrektor dopiero potem podpisał aneks.
1. A. Skonsultując
2. B. Konsultując
3. C. Skonsultowawszy
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy uprzedni nazywa czynność zakończoną przed czynnością zdania głównego. Forma „skonsultowawszy” pochodzi od czasownika dokonanego „skonsultować” i zgadza się ze znaczeniem wyrażenia „dopiero potem”. Forma „konsultując” oznacza równoczesność, a „skonsultując” jest błędną próbą utworzenia imiesłowu współczesnego od czasownika dokonanego.

Reguła: imiesłów przysłówkowy uprzedni od czasowników dokonanych
13. (B2)

Uwagi, ... podczas konsultacji, trafiły do końcowego raportu.
1. A. zgłoszeni
2. B. zgłoszonych
3. C. zgłoszone
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy bierny musi zgadzać się z rzeczownikiem, który określa. Rzeczownik „uwagi” ma rodzaj niemęskoosobowy i występuje tu w mianowniku liczby mnogiej, dlatego poprawna jest forma „zgłoszone”. Formy „zgłoszeni” i „zgłoszonych” mają inny rodzaj albo przypadek.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego biernego z rzeczownikiem w liczbie mnogiej niemęskoosobowej
14. (B2)

W czasie rejestracji sekretarz sprawdzał listę obecności, jednocześnie ... uczestników konferencji.
1. A. witając
2. B. przywitawszy
3. C. witany
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy współczesny wyraża czynność równoczesną z czynnością zdania głównego i ma ten sam podmiot. Sekretarz jednocześnie sprawdzał listę i witał uczestników, dlatego właściwa jest forma „witając”. „Przywitawszy” oznacza czynność wcześniejszą, a „witany” jest formą bierną i zmienia relację znaczeniową.

Reguła: imiesłów przysłówkowy współczesny przy tożsamości podmiotu i równoczesności czynności
15. (B2)

W protokole wymieniono decyzje ... podczas posiedzenia zarządu.
1. A. podjętych
2. B. podjęci
3. C. podjęte
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy bierny odmienia się jak przymiotnik i musi zgadzać się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku. Rzeczownik „decyzje” ma tu formę biernika liczby mnogiej rodzaju niemęskoosobowego, dlatego właściwa jest forma „podjęte”. Formy „podjętych” i „podjęci” mają inny przypadek albo rodzaj.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego biernego z rzeczownikiem
16. (B2)

W raporcie opisano sytuację rodziców ... dziećmi z niepełnosprawnością.
1. A. opiekujące się
2. B. opiekujący się
3. C. opiekujących się
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy czynny musi zgadzać się z rzeczownikiem, do którego się odnosi. W zdaniu chodzi o „rodziców”, czyli formę dopełniacza lub biernika liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego, dlatego potrzebne jest „opiekujących się”. Formy „opiekujący się” i „opiekujące się” mają inne wartości przypadka albo rodzaju.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego czynnego z rzeczownikiem rodzaju męskoosobowego w liczbie mnogiej
17. (B2)

W sali siedzieli studenci ... wykładu z historii sztuki.
1. A. słuchające
2. B. słuchając
3. C. słuchający
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy czynny odmienia się jak przymiotnik i zgadza się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku. Rzeczownik „studenci” ma rodzaj męskoosobowy w liczbie mnogiej, dlatego wymaga formy „słuchający”. Forma „słuchające” jest niemęskoosobowa, a „słuchając” to imiesłów przysłówkowy, który nie odmienia się przez przypadki.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego czynnego z rzeczownikiem męskoosobowym
18. (B2)

Wczoraj odebrałam z drukarni zaproszenia ... specjalnie na konferencję.
1. A. przygotowany
2. B. przygotowując
3. C. przygotowane
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy bierny zgadza się z określanym rzeczownikiem tak jak przymiotnik. Rzeczownik „zaproszenia” ma liczbę mnogą i rodzaj niemęskoosobowy, więc poprawna jest forma „przygotowane”. Forma „przygotowany” ma liczbę pojedynczą, a „przygotowując” jest imiesłowem przysłówkowym, nie przymiotnikowym.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego biernego z rzeczownikiem niemęskoosobowym
19. (B2)

Wskaż formę niepoprawną.
1. A. wysławszy
2. B. wysyłając
3. C. wysłając
Poloniusz wyjaśnia:

Forma „wysławszy” jest poprawnym imiesłowem uprzednim od czasownika dokonanego „wysłać”. Forma „wysyłając” jest poprawnym imiesłowem współczesnym od czasownika niedokonanego „wysyłać”. Forma „wysłając” jest błędna, bo przenosi przyrostek -ąc na podstawę czasownika dokonanego.

Reguła: rozróżnienie imiesłowu współczesnego i uprzedniego według aspektu czasownika
20. (B2)

Wskaż imiesłów przysłówkowy uprzedni poprawnie utworzony od czasownika dokonanego.
1. A. pisząc
2. B. napisany
3. C. napisawszy
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy uprzedni tworzy się od czasowników dokonanych, najczęściej za pomocą przyrostka „-wszy” albo „-łszy”. Forma „napisawszy” pochodzi od dokonanego czasownika „napisać”. Forma „pisząc” jest imiesłowem przysłówkowym współczesnym, a „napisany” to imiesłów przymiotnikowy bierny.

Reguła: rozpoznawanie imiesłowu przysłówkowego uprzedniego z przyrostkiem -wszy
21. (B2)

Wskaż niepoprawnie utworzoną formę imiesłowu przysłówkowego uprzedniego.
1. A. usiadłszy
2. B. zamknąwszy
3. C. napisząc
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy uprzedni tworzy się od czasowników dokonanych za pomocą przyrostków „-wszy” albo „-łszy”. Formy „zamknąwszy” i „usiadłszy” są poprawnymi imiesłowami uprzednimi. Forma „napisząc” jest błędna; poprawny imiesłów uprzedni od czasownika „napisać” to „napisawszy”.

Reguła: rozpoznawanie imiesłowu przysłówkowego uprzedniego od czasowników dokonanych
22. (B2)

Wskaż wyrażenie niepoprawne.
1. A. zmęczone dzieci
2. B. otwartą drzwi
3. C. czytające kobiety
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy musi zgadzać się z określanym rzeczownikiem. Rzeczownik „drzwi” występuje w liczbie mnogiej, dlatego poprawna forma to „otwarte drzwi”. Wyrażenia „zmęczone dzieci” i „czytające kobiety” mają poprawną zgodę rodzaju, liczby i przypadku.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego z rzeczownikiem w liczbie mnogiej
23. (B2)

Zespół testował aplikacje ... osoby z niepełnosprawnościami.
1. A. wspierające
2. B. wspierających
3. C. wspierającymi
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy czynny musi zgadzać się z określanym rzeczownikiem. Rzeczownik „aplikacje” występuje tu w bierniku liczby mnogiej rodzaju niemęskoosobowego, dlatego poprawna jest forma „wspierające”. Formy „wspierających” i „wspierającymi” pasują do innych przypadków.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego czynnego z rzeczownikiem w bierniku liczby mnogiej niemęskoosobowej
24. (B2)

Zgłoszenia ... po terminie nie będą rozpatrywane.
1. A. złożeni
2. B. złożone
3. C. złożonych
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przymiotnikowy bierny musi mieć taką samą liczbę, rodzaj i przypadek jak rzeczownik, który określa. Rzeczownik „zgłoszenia” jest w liczbie mnogiej rodzaju niemęskoosobowego, więc poprawna forma to „złożone”. Formy „złożeni” i „złożonych” nie zgadzają się z tym rzeczownikiem.

Reguła: zgoda imiesłowu przymiotnikowego biernego z rzeczownikiem w liczbie mnogiej
25. (C1)

Akta sprawy zawierały zeznania ... w przedziale sypialnym pasażera.
1. A. ukradzionego
2. B. okradzionego
3. C. okradniętego
Poloniusz wyjaśnia:

Od czasownika „okraść” poprawny imiesłów bierny ma postać „okradziony”, a w tym zdaniu wymagana jest forma dopełniacza: „okradzionego pasażera”. Imiesłów „ukradziony” odnosi się do przedmiotu, który komuś zabrano, więc nie pasuje do osoby pozbawionej mienia. Forma „okradnięty” jest błędną analogią do imiesłowów tworzonych regularniej od innych czasowników.

Reguła: imiesłów przymiotnikowy bierny czasownika okraść
26. (C1)

Dopiero ... komplet załączników, referent nadał sprawie dalszy bieg.
1. A. sprawdziłszy
2. B. sprawdziwszy
3. C. sprawdzając
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy uprzedni oznacza czynność wcześniejszą od czynności zdania głównego i tworzy się od czasownika dokonanego. Od czasownika „sprawdzić” poprawna jest forma „sprawdziwszy”. Forma „sprawdzając” oznacza czynność równoczesną, a „sprawdziłszy” błędnie przenosi wzór z czasowników typu „usiąść - usiadłszy”.

Reguła: imiesłów przysłówkowy uprzedni od czasownika dokonanego, przyrostek -wszy
27. (C1)

Doświadczenie należy rozpocząć dopiero wtedy, gdy roztwory są ... do temperatury czterech stopni Celsjusza.
1. A. ochłodnione
2. B. ochłodzone
3. C. ochłódzone
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów bierny od czasownika „ochłodzić” ma postać „ochłodzony”, a w liczbie mnogiej niemęskoosobowej: „ochłodzone”. Forma „ochłódzone” zawiera nieuzasadnione „ó”. Forma „ochłodnione” jest błędną analogią do przymiotnika „chłodny”.

Reguła: imiesłów przymiotnikowy bierny czasownika „ochłodzić”
28. (C1)

Który zapis jest poprawny interpunkcyjnie?
1. A. Po zakończeniu kontroli organ rozpatrzywszy zastrzeżenia, wydał zalecenia.
2. B. Po zakończeniu kontroli organ rozpatrzywszy zastrzeżenia wydał zalecenia.
3. C. Po zakończeniu kontroli organ, rozpatrzywszy zastrzeżenia, wydał zalecenia.
4. D. Po zakończeniu kontroli organ, rozpatrzywszy zastrzeżenia wydał zalecenia.
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłowowy równoważnik zdania wpleciony w zdanie główne oddziela się przecinkami z obu stron. Poprawny zapis to: „organ, rozpatrzywszy zastrzeżenia, wydał zalecenia”, ponieważ cały równoważnik został wydzielony dwoma przecinkami. W pozostałych wariantach brakuje przecinka przed tą konstrukcją, po niej albo obu przecinków, więc granice konstrukcji imiesłowowej nie są oznaczone poprawnie.

Reguła: interpunkcja przy imiesłowowym równoważniku zdania wplecionym w zdanie główne
29. (C1)

Który zapis jest poprawny interpunkcyjnie?
1. A. Rada nadzorcza zatwierdziła sprawozdanie zapoznawszy się z opinią audytora.
2. B. Rada nadzorcza zatwierdziła sprawozdanie, zapoznawszy się z opinią audytora.
3. C. Rada nadzorcza zatwierdziła, sprawozdanie zapoznawszy się z opinią audytora.
4. D. Rada nadzorcza zatwierdziła sprawozdanie zapoznawszy się, z opinią audytora.
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłowowy równoważnik zdania stojący po zdaniu głównym oddziela się od niego przecinkiem. W zapisie „sprawozdanie, zapoznawszy się z opinią audytora” przecinek stoi przed całym równoważnikiem. Nie stawia się przecinka między orzeczeniem a dopełnieniem ani wewnątrz połączenia „zapoznawszy się z opinią”.

Reguła: interpunkcja przy imiesłowowym równoważniku zdania po zdaniu głównym
30. (C1)

Równoważnik „Zapoznawszy się z aktami, pełnomocnik sporządził zażalenie” zastąp zdaniem podrzędnym: Pełnomocnik sporządził zażalenie ... .
1. A. zanim zapoznał się z aktami
2. B. po tym, jak zapoznał się z aktami
3. C. podczas gdy zapoznawał się z aktami
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów „zapoznawszy się” wskazuje na czynność uprzednią wobec sporządzenia zażalenia. Odpowiada mu zdanie podrzędne z wyrażeniem „po tym, jak zapoznał się z aktami”. Wariant „podczas gdy zapoznawał się z aktami” zmienia relację na równoczesność, a „zanim zapoznał się z aktami” odwraca kolejność czynności.

Reguła: zamiana imiesłowowego równoważnika zdania na zdanie podrzędne czasowe
31. (C1)

W dokumentacji po jednorazowym nakłuciu odnotowano ... błonę bębenkową.
1. A. przekłótą
2. B. przekłutą
3. C. przekłuwaną
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów bierny od czasownika dokonanego „przekłuć” ma postać „przekłuty”, w bierniku rodzaju żeńskiego: „przekłutą”. Forma „przekłótą” jest błędna ortograficznie, mimo skojarzenia z bezokolicznikiem „kłuć”. Forma „przekłuwaną” pochodzi od czasownika niedokonanego „przekłuwać” i oznacza proces albo powtarzalność, nie rezultat jednorazowo zakończonej czynności.

Reguła: imiesłów przymiotnikowy bierny czasownika „przekłuć” w znaczeniu rezultatu czynności
32. (C1)

W zdaniu „Gdy komisja przeanalizowała odwołania, sporządziła raport końcowy” zdanie podrzędne można poprawnie zastąpić wyrażeniem: ...
1. A. przeanalizując odwołania
2. B. przeanalizowawszy odwołania
3. C. analizując odwołania
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „przeanalizować” jest dokonany, a czynność analizy poprzedza sporządzenie raportu, dlatego właściwy jest imiesłów przysłówkowy uprzedni „przeanalizowawszy”. Wyrażenie „analizując odwołania” oznaczałoby czynność równoczesną, nie uprzednią. Forma „przeanalizując” jest błędna w tym znaczeniu, ponieważ imiesłów przysłówkowy współczesny tworzy się od czasowników niedokonanych.

Reguła: zamiana zdania podrzędnego czasowego na imiesłów przysłówkowy uprzedni
33. (C1)

W zdaniu „Po tym, jak sporządził opinię, radca prawny przekazał ją zarządowi” zdanie podrzędne można zastąpić wyrażeniem: ...
1. A. sporządziłszy opinię
2. B. sporządzając opinię
3. C. sporządziwszy opinię
Poloniusz wyjaśnia:

Czynność sporządzenia opinii została zakończona przed jej przekazaniem, dlatego potrzebny jest imiesłów przysłówkowy uprzedni od czasownika dokonanego „sporządzić”. Forma „sporządzając opinię” oznaczałaby czynność równoczesną i pochodzi od czasownika niedokonanego. Forma „sporządziłszy opinię” jest błędna, bo w tym czasowniku stosuje się przyrostek „-wszy”, a nie „-łszy”.

Reguła: imiesłów przysłówkowy uprzedni od czasowników dokonanych, przyrostek -wszy
34. (C1)

W zdaniu „Po tym, jak usiadł ponownie przy stole prezydialnym, mecenas wznowił przesłuchanie świadka” zdanie podrzędne można zastąpić wyrażeniem: ...
1. A. usiąwszy ponownie przy stole prezydialnym
2. B. usiadłszy ponownie przy stole prezydialnym
3. C. siadając ponownie przy stole prezydialnym
Poloniusz wyjaśnia:

Jeżeli jedna czynność została wykonana wcześniej niż druga i ma ten sam podmiot, używa się imiesłowu przysłówkowego uprzedniego. Dlatego poprawna jest forma „usiadłszy”, utworzona od czasownika dokonanego „usiąść”. Forma „siadając” to imiesłów przysłówkowy współczesny, który wskazuje na równoczesność czynności, więc nie pasuje do tego zdania. Forma „usiąwszy” jest niestandardowa i powstała przez błędną analogię.

Reguła: imiesłów przysłówkowy uprzedni od czasowników dokonanych, przyrostek -łszy
35. (C1)

W zdaniu „Po tym, jak wszedł do sali, ekspert zamknął drzwi od środka” zdanie podrzędne można zastąpić wyrażeniem: ...
1. A. wchodząc do sali
2. B. wejwszy do sali
3. C. wszedłszy do sali
Poloniusz wyjaśnia:

Czynność wejścia została zakończona przed zamknięciem drzwi, dlatego należy użyć imiesłowu przysłówkowego uprzedniego. Poprawna forma od czasownika dokonanego „wejść” brzmi „wszedłszy”. „Wchodząc” oznaczałoby czynność równoczesną, a „wejwszy” jest formą błędną, utworzoną przez fałszywą analogię.

Reguła: imiesłów przysłówkowy uprzedni od czasowników dokonanych, przyrostek -łszy
36. (C1)

Wskaż poprawną formę imiesłowu biernego od czasownika „okraść” w znaczeniu czynności jednorazowo zakończonej.
1. A. okradany
2. B. okradnięty
3. C. okradziony
Poloniusz wyjaśnia:

Od czasownika dokonanego „okraść” tworzy się imiesłów bierny „okradziony”. Forma „okradany” pochodzi od czasownika niedokonanego „okradać” i wskazuje na trwanie lub powtarzanie czynności. Forma „okradnięty” jest błędną analogią do innych czasowników z tematem zakończonym na „-nąć”.

Reguła: imiesłów przymiotnikowy bierny czasownika „okraść”
37. (C1)

Wskaż zdanie z błędnym użyciem imiesłowowego równoważnika zdania.
1. A. Zapoznawszy się z protokołem, strona formalnie wycofała wniosek.
2. B. Otrzymawszy protokół, strona formalnie wycofała wniosek.
3. C. Zapoznawszy się z protokołem, wniosek został formalnie wycofany przez stronę.
4. D. Przeczytawszy protokół, strona formalnie wycofała wniosek.
Poloniusz wyjaśnia:

W imiesłowowym równoważniku zdania podmiot czynności wyrażonej imiesłowem musi być taki sam jak podmiot zdania głównego. W zdaniu z konstrukcją bierną podmiotem zdania głównego jest wniosek, więc powstaje sens, jakoby to wniosek zapoznał się z protokołem. Zdania, w których podmiotem zdania głównego jest strona, zachowują tożsamość podmiotu.

Reguła: tożsamość podmiotu zdania głównego i równoważnika imiesłowowego
38. (C1)

Wstaw w lukę poprawne przekształcenie zdania „Gdy rozporządzenie weszło w życie”: ..., jednostki samorządu zmieniły procedury.
1. A. Po wejściu rozporządzenia w życie
2. B. Wszedłszy w życie
3. C. Wchodząc w życie
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłowowy równoważnik zdania wymaga tożsamości podmiotu z podmiotem zdania głównego. W podanym zdaniu podmiotem czynności „weszło w życie” jest rozporządzenie, a podmiotem zdania głównego są jednostki samorządu. Dlatego zamiast konstrukcji imiesłowowej należy użyć poprawnego wyrażenia „po wejściu rozporządzenia w życie”.

Reguła: warunek tożsamości podmiotu a niemożność użycia równoważnika imiesłowowego
39. (C1)

Wstaw w lukę poprawne przekształcenie zdania „Kiedy komisja przeanalizowała odwołania”: ..., komisja podtrzymała decyzję.
1. A. Przeanalizowane odwołania
2. B. Analizując odwołania
3. C. Przeanalizowawszy odwołania
Poloniusz wyjaśnia:

Jeżeli czynność z równoważnika została zakończona przed czynnością zdania głównego, używa się imiesłowu przysłówkowego uprzedniego. Forma „przeanalizowawszy” odpowiada zdaniu „kiedy komisja przeanalizowała”. Forma „analizując” oznacza czynność równoczesną, a wyrażenie „przeanalizowane odwołania” nie jest równoważnikiem imiesłowowym zdania.

Reguła: zamiana zdania podrzędnego na imiesłów przysłówkowy uprzedni przy zachowaniu tożsamości podmiotu
40. (C1)

Wybierz poprawne dokończenie zdania: Porównując obie ekspertyzy, ...
1. A. biegły dostrzegł sprzeczność w danych
2. B. w danych ujawniła się sprzeczność
3. C. zwrócono uwagę na sprzeczność w danych
4. D. sprzeczność w danych została dostrzeżona
Poloniusz wyjaśnia:

W imiesłowowym równoważniku zdania podmiot musi być taki sam jak w zdaniu głównym. W zdaniu z formą „porównując” to biegły wykonuje czynność porównywania i on musi być podmiotem dalszej części. Konstrukcje „sprzeczność została dostrzeżona”, „sprzeczność się ujawniła” oraz „zwrócono uwagę” nie wskazują tego samego wykonawcy czynności.

Reguła: tożsamość podmiotu zdania głównego i równoważnika imiesłowowego
41. (C1)

Wybierz poprawny zapis z imiesłowowym równoważnikiem zdania.
1. A. Nie uzyskawszy wymaganej większości, posłowie skierowali projekt do komisji.
2. B. Nie uzyskawszy wymaganej większości projekt skierowano do komisji.
3. C. Nie uzyskawszy, wymaganej większości posłowie skierowali projekt do komisji.
4. D. Nie uzyskawszy wymaganej większości, projekt skierowano do komisji.
Poloniusz wyjaśnia:

Równoważnik imiesłowowy trzeba oddzielić przecinkiem od zdania głównego, a jego domyślny podmiot musi być taki sam jak podmiot zdania głównego. W zdaniu „Nie uzyskawszy wymaganej większości, posłowie skierowali projekt do komisji” to posłowie nie uzyskali większości i oni skierowali projekt. Konstrukcje z formą bezosobową albo z podmiotem „projekt” naruszają warunek tożsamości podmiotu, a zapis z przecinkiem po „uzyskawszy” błędnie rozbija związek składniowy.

Reguła: tożsamość podmiotu i interpunkcja przy imiesłowowym równoważniku zdania
42. (C1)

Wybierz poprawny zapis zdania.
1. A. Rzecznik, odpowiadając na zarzuty, podkreślił konieczność zmian.
2. B. Rzecznik, odpowiadając na zarzuty podkreślił konieczność zmian.
3. C. Rzecznik odpowiadając na zarzuty podkreślił konieczność zmian.
4. D. Rzecznik odpowiadając na zarzuty, podkreślił konieczność zmian.
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłowowy równoważnik zdania oddziela się przecinkiem od zdania głównego. Jeżeli konstrukcja imiesłowowa jest wtrącona między podmiot a orzeczenie, należy oddzielić ją przecinkami z obu stron. Dlatego poprawny jest tylko zapis z dwoma przecinkami, a wersje z jednym przecinkiem albo bez przecinków naruszają tę zasadę interpunkcyjną.

Reguła: interpunkcja przy imiesłowowym równoważniku zdania wtrąconym
43. (C1)

Wybierz szereg poprawnych imiesłowów biernych w kontekstach urzędowo-medycznych: skóra została ..., pasażer był ..., próbki były ... .
1. A. przekłuta, okradziony, ochłodzone
2. B. przekłóta, okradziony, ochłodzone
3. C. przekłuta, ukradziony, ochłodzony
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawne imiesłowy bierne to „przekłuta”, „okradziony” i „ochłodzone”. Forma „przekłóta” zawiera błąd ortograficzny, ponieważ w tym imiesłowie pisze się „u”. Wyraz „ukradziony” odnosi się do rzeczy zabranej komuś, nie do osoby pozbawionej mienia, a przy rzeczowniku „próbki” potrzebna jest forma liczby mnogiej niemęskoosobowej „ochłodzone”.

Reguła: tworzenie i dobór imiesłowu przymiotnikowego biernego w zależności od znaczenia czasownika oraz rodzaju i liczby rzeczownika
44. (C1)

Wybierz wariant z poprawną interpunkcją: Spółka ... wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
1. A. , nie uzyskawszy zgody wierzycieli
2. B. nie uzyskawszy zgody wierzycieli,
3. C. , nie uzyskawszy zgody wierzycieli,
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłowowy równoważnik zdania oddziela się przecinkiem niezależnie od jego miejsca w zdaniu. W tym zdaniu równoważnik jest wtrącony między podmiot a orzeczenie, więc musi być wydzielony przecinkiem z obu stron.

Reguła: interpunkcja przy imiesłowowym równoważniku zdania wtrąconym
45. (C1)

Wybierz zdanie podrzędne, które dokładnie odpowiada równoważnikowi w zdaniu: Nie sprawdziwszy załączników, referent odesłał wniosek.
1. A. Ponieważ referent nie sprawdził załączników
2. B. Ponieważ wniosek nie sprawdził załączników
3. C. Ponieważ załączniki nie sprawdziły referenta
Poloniusz wyjaśnia:

Przy zamianie równoważnika imiesłowowego na zdanie podrzędne trzeba ujawnić ten sam podmiot, który występuje w zdaniu głównym. W podanym zdaniu czynności „nie sprawdziwszy” i „odesłał” wykonuje referent. Warianty, w których podmiotem stają się „załączniki” albo „wniosek”, zmieniają relacje składniowe i sens zdania.

Reguła: zamiana równoważnika imiesłowowego na zdanie podrzędne z zachowaniem podmiotu
46. (C1)

Zdanie „Dopiero gdy minister rozpatrzył odwołanie, utrzymał decyzję w mocy” przekształć na konstrukcję imiesłowową, zachowując znaczenie uprzedniości: Minister ... utrzymał decyzję w mocy.
1. A. , rozpatrzywszy odwołanie,
2. B. , rozpatrzywszy odwołaniem,
3. C. , rozpatrując odwołanie,
Poloniusz wyjaśnia:

Imiesłów przysłówkowy uprzedni tworzy się od czasowników dokonanych i oznacza czynność wcześniejszą od czynności zdania głównego. Forma „rozpatrzywszy odwołanie” zachowuje sens: najpierw minister rozpatrzył odwołanie, potem utrzymał decyzję. Wyrażenie „rozpatrując odwołanie” oznaczałoby czynność równoczesną, a „rozpatrzywszy odwołaniem” narusza rekcję czasownika „rozpatrzyć”, który wymaga biernika.

Reguła: zamiana zdania podrzędnego czasowego na imiesłów przysłówkowy uprzedni
47. (C1)

Zdanie „Po tym, jak dyrektor zatwierdził harmonogram, sekretariat rozesłał zaproszenia” uzupełnij tak, aby zachować sens i poprawność: Sekretariat rozesłał zaproszenia ... .
1. A. zatwierdziwszy wcześniej harmonogram
2. B. po zatwierdzeniu harmonogramu przez dyrektora
3. C. zatwierdzając jednocześnie harmonogram
Poloniusz wyjaśnia:

Polski równoważnik imiesłowowy wymaga tożsamości podmiotu: wykonawcą czynności imiesłowowej i czynności zdania głównego musi być ta sama osoba lub instytucja. W zdaniu wyjściowym harmonogram zatwierdził dyrektor, a zaproszenia rozesłał sekretariat, dlatego użycie imiesłowu zmieniłoby sens zdania. Poprawne jest wyrażenie rzeczownikowe „po zatwierdzeniu harmonogramu przez dyrektora”, które jasno wskazuje wykonawcę pierwszej czynności.

Reguła: warunek tożsamości podmiotu w imiesłowowym równoważniku zdania
48. (C1)

Zdanie „Pracownica archiwum najpierw porównała kopie z oryginałami, a potem odnotowała braki” można, zachowując następstwo czynności, poprawnie skrócić jako: ...
1. A. Porównane kopie z oryginałami, pracownica archiwum odnotowała braki.
2. B. Porównałszy kopie z oryginałami, pracownica archiwum odnotowała braki.
3. C. Porównując kopie z oryginałami, pracownica archiwum odnotowała braki.
4. D. Porównawszy kopie z oryginałami, pracownica archiwum odnotowała braki.
Poloniusz wyjaśnia:

Następstwo czynności wymaga imiesłowu przysłówkowego uprzedniego „porównawszy”, który informuje, że porównanie zakończyło się przed odnotowaniem braków. Forma „porównując” wskazuje na równoczesność, więc nie zachowuje sensu zdania wyjściowego. „Porównałszy” jest błędną formą imiesłowu, a „porównane kopie” nie tworzy poprawnego równoważnika imiesłowowego z podmiotem „pracownica”.

Reguła: zamiana zdań współrzędnych z następstwem czynności na imiesłów przysłówkowy uprzedni