Mówienie: przebieg i strategie

Prezentacja na podstawie materiału, dyskusja i obrona stanowiska, opis zdjęcia lub wykresu, uprzejma niezgoda, tempo wypowiedzi i radzenie sobie z luką w słownictwie.

Poziomy: B1 · B2 · C1 · 54 zadania

Czytaj artykuł

1. (B1)

Egzaminator mówi: „Najlepiej uczyć się tylko samemu”. Chcesz uprzejmie nie zgodzić się i podać powód. Co powiesz?
1. A. To nieprawda, pan się myli, bo w grupie mogę liczyć na pomoc innych.
2. B. Nie masz racji, bo w grupie jest mi łatwiej i mogę pytać innych o zdanie.
3. C. Nie zgadzam się, bo nie, wolę tak uważać i taka jest moja opinia.
4. D. Rozumiem pana argument, ale wolę uczyć się w grupie, bo mogę pytać innych.
Poloniusz wyjaśnia:

Uprzejma niezgoda w sytuacji oficjalnej często zaczyna się od krótkiego uznania argumentu rozmówcy, a potem zawiera własne zdanie i powód. Sformułowania „To nieprawda” i „pan się myli” brzmią zbyt ostro, a forma „Nie masz racji” jest nieoficjalna. Wyrażenie „bo nie” nie jest uzasadnieniem opinii. Najlepsza odpowiedź najpierw uznaje argument rozmówcy, a potem spokojnie podaje własne stanowisko i konkretny powód, czyli możliwość zadawania pytań innym.

Reguła: uprzejma niezgoda przez ustępstwo poprzedzające zastrzeżenie
2. (B1)

Egzaminator mówi: „W małym mieście nie można ciekawie spędzać czasu”. Chcesz uprzejmie się nie zgodzić i krótko uzasadnić swoje zdanie. Która reakcja jest właściwa?
1. A. Zgadzam się całkowicie, bo uważam, że w małym mieście też są ciekawe miejsca.
2. B. Nie zgadzam się, ponieważ uważam, że małe miasta są zawsze nudne i mało ciekawe.
3. C. Rozumiem ten argument, ale moim zdaniem w małym mieście też są ciekawe miejsca.
4. D. To nieprawda, pan nic nie wie o małych miastach i wcale się z tym nie zgadzam.
Poloniusz wyjaśnia:

Uprzejma niezgoda często zaczyna się od krótkiego ustępstwa, na przykład „rozumiem ten argument”, a potem zawiera własne zdanie i krótkie uzasadnienie. Reakcja ze słowami „zgadzam się całkowicie” nie wyraża niezgody. Reakcja z opinią, że małe miasta są nudne, potwierdza zdanie egzaminatora, zamiast mu zaprzeczać. Reakcja z zarzutem „pan nic nie wie” jest zbyt ostra i nieuprzejma w sytuacji egzaminacyjnej.

Reguła: uprzejma niezgoda przez ustępstwo poprzedzające zastrzeżenie
3. (B1)

Egzaminatorka mówi polecenie zbyt szybko. Chcesz oficjalnie poprosić o wyjaśnienie. Która reakcja jest poprawna?
1. A. Czy pani możesz powiedzieć, co znaczy to polecenie?
2. B. Czy mogłaby pani wyjaśnić, co znaczy to polecenie?
3. C. Czy mogłabyś powiedzieć, co znaczy to polecenie?
4. D. Czy mógłby pani powiedzieć, co znaczy to polecenie?
Poloniusz wyjaśnia:

W rozmowie oficjalnej do kobiety używa się formy „pani” z czasownikiem w trzeciej osobie lub konstrukcji grzecznościowej „mogłaby pani”. Dlatego poprawne jest: „Czy mogłaby pani wyjaśnić, co znaczy to polecenie?”. Forma „mogłabyś” jest nieoficjalna, „pani możesz” błędnie łączy „pani” z drugą osobą, a „mógłby pani” nie zgadza się z adresatką.

Reguła: prośba o wyjaśnienie w rejestrze oficjalnym
4. (B1)

Kolega mówi: „Nauka online jest zawsze lepsza niż nauka w klasie”. Chcesz uprzejmie nie zgodzić się i podać powód. Która reakcja spełnia ten cel?
1. A. Rozumiem ten argument, ale wolę naukę w klasie, bo łatwiej pytać nauczyciela.
2. B. Nie wiem, może tak, może nie, bo każdemu pasuje przecież coś trochę innego.
3. C. To nieprawda, nie masz racji, bo nauka online wcale nie jest od tego lepsza.
4. D. Zgadzam się całkowicie, bo online jest zawsze lepiej i wygodniej dla każdego.
Poloniusz wyjaśnia:

Uprzejma niezgoda często zaczyna się od krótkiego uznania argumentu rozmówcy, a potem wprowadza własne zdanie przez „ale”. W poprawnej odpowiedzi pojawia się też uzasadnienie po „bo”. Pozostałe reakcje są zgodą, nieuprzejmym zaprzeczeniem albo brakiem wyraźnego stanowiska, więc nie spełniają celu zadania.

Reguła: uprzejma niezgoda przez ustępstwo poprzedzające zastrzeżenie
5. (B1)

Kolega proponuje: „Pomogę ci dziś w zadaniu”. Chcesz grzecznie odmówić i podziękować. Co powiesz?
1. A. Dzięki, ale dziś nie potrzebuję pomocy.
2. B. Dziękuję, ale dziś chętnie skorzystam.
3. C. Dzięki, dziś nie potrzebuję twoją pomoc.
4. D. Nie, pomagaj mi dziś w zadaniu.
Poloniusz wyjaśnia:

Odrzucając propozycję, można najpierw podziękować, a potem krótko powiedzieć, że nie potrzebuje się pomocy. Zwrot „chętnie skorzystam” oznacza zgodę, nie odmowę. Zdanie „Dzięki, dziś nie potrzebuję twoją pomoc” jest niepoprawne gramatycznie, bo czasownik „potrzebować” wymaga dopełniacza: „twojej pomocy”. Forma „pomagaj mi” jest poleceniem, więc nie brzmi jak grzeczna odmowa.

Reguła: odrzucenie propozycji z podziękowaniem w rejestrze nieoficjalnym
6. (B1)

Kolega proponuje: „Spotkajmy się dziś po południu i razem przygotujmy prezentację”. Nie możesz przyjść, ale chcesz odpowiedzieć grzecznie. Co powiesz?
1. A. Dziękuję za propozycja, ale dzisiaj nie przyjdę.
2. B. Tak, przyjmuję propozycję, ale dzisiaj nie przyjdę.
3. C. Niestety dziś nie mogę, ale dziękuję za propozycję.
4. D. Nie, wcale nie dziękuję za tę propozycję.
Poloniusz wyjaśnia:

Grzeczne odrzucenie propozycji powinno zawierać informację o przeszkodzie oraz podziękowanie. „Tak, przyjmuję propozycję, ale dzisiaj nie przyjdę” jest sprzeczne znaczeniowo, bo jednocześnie przyjmuje i odrzuca propozycję. W wyrażeniu „za propozycja” brakuje poprawnej formy biernika: „za propozycję”. Warianty zostały wyrównane pod względem długości i staranności, ale bez zmiany poprawnej odpowiedzi.

Reguła: uprzejme odrzucenie propozycji z podziękowaniem
7. (B1)

Kończysz krótką prezentację przed komisją i chcesz upewnić się, że zostałeś zrozumiany. Które zdanie jest właściwe?
1. A. Czy wy rozumiecie moją odpowiedź?
2. B. Czy państwo rozumiecie moją odpowiedź?
3. C. Czy moja odpowiedź jest dla państwa jasna?
4. D. Czy moja odpowiedź jest dla państwo jasna?
Poloniusz wyjaśnia:

W oficjalnej rozmowie do kilku osób używa się formy „państwo”, a po przyimku „dla” rzeczownik ma formę dopełniacza: „dla państwa”. Forma „wy rozumiecie” jest nieoficjalna, „państwo rozumiecie” błędnie łączy formę grzecznościową z czasownikiem w drugiej osobie, a „dla państwo” ma niewłaściwy przypadek.

Reguła: forma grzecznościowa „państwo” i dopełniacz po przyimku „dla”
8. (B1)

Kończysz rozmowę z egzaminatorem. Która forma jest właściwa?
1. A. Dziękuję za rozmowę. Do zobaczyć.
2. B. Dzięki za rozmowę. Pa.
3. C. Dziękuję za rozmowa. Do widzenia.
4. D. Dziękuję za rozmowę. Do widzenia.
Poloniusz wyjaśnia:

W zakończeniu oficjalnej rozmowy używamy neutralnych form „Dziękuję za rozmowę” i „Do widzenia”. „Dzięki” i „pa” są nieoficjalne, a „za rozmowa” ma błędny przypadek. Forma „Do zobaczyć” jest niepoprawna; poprawnie mówi się „Do zobaczenia”.

Reguła: kończenie rozmowy w rejestrze oficjalnym
9. (B1)

Mówisz do egzaminatorki w sytuacji oficjalnej. Chcesz poprosić o powtórzenie pytania. Która reakcja jest właściwa?
1. A. Przepraszam, czy mogłaby pani powtórzyć pytanie?
2. B. Ej, powtórz pani pytanie jeszcze raz.
3. C. Przepraszam, czy pani możesz powtórzyć pytanie?
4. D. Przepraszam, czy mogłabyś pani powtórzyć pytanie?
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji oficjalnej do kobiety mówimy „pani” i łączymy tę formę z czasownikiem w trzeciej osobie. Forma „czy pani możesz” błędnie łączy „pani” z drugą osobą, a „czy mogłabyś pani” miesza formę nieoficjalną z oficjalną. Zwrot „Ej, powtórz pani” jest niegrzeczny i nie pasuje do rozmowy z egzaminatorką.

Reguła: forma adresatywna pani z czasownikiem w trzeciej osobie
10. (B1)

Nie zrozumiałeś pytania egzaminatorki. Jak poprosisz oficjalnie o powtórzenie i wyjaśnienie?
1. A. Przepraszam, czy możesz powtórzyć i wyjaśnić pytanie?
2. B. Przepraszam, powtórz i wyjaśnij mi pytanie.
3. C. Przepraszam, czy pani możesz powtórzyć i wyjaśnić pytanie?
4. D. Przepraszam, czy może pani powtórzyć i wyjaśnić pytanie?
Poloniusz wyjaśnia:

W rejestrze oficjalnym do kobiety mówimy „pani” z czasownikiem w trzeciej osobie: „może pani”. Formy „możesz” i „powtórz” należą do kontaktu na ty. Połączenie „pani możesz” miesza formę oficjalną z czasownikiem w drugiej osobie.

Reguła: prośba o powtórzenie i wyjaśnienie w rejestrze oficjalnym
11. (B1)

Po konsultacji chcesz podziękować wykładowcy i poprosić go o przesłanie formularza. Która wypowiedź jest poprawna?
1. A. Panie doktorze, dziękuję za pomoc. Czy możesz pan wysłać mi jutro formularz?
2. B. Panie doktorze, dziękuję za pomoc. Czy mógłby pan wysłać mi jutro formularz?
3. C. Panie doktorze, dziękuję za pomoc. Wyślij mi jutro formularz.
4. D. Panie doktorze, dziękuję za pomoc. Czy mógłbyś wysłać mi jutro formularz?
Poloniusz wyjaśnia:

Do wykładowcy w sytuacji oficjalnej używa się formy grzecznościowej „pan” z trzecią osobą czasownika: „mógłby pan”. Zwrot „mógłbyś” jest nieoficjalny, a „możesz pan” miesza drugą osobę z formą grzecznościową. Forma „wyślij mi jutro formularz” ma wprawdzie dodane podziękowanie, ale nadal pozostaje zbyt bezpośrednia i rozkazująca w tej sytuacji.

Reguła: prośba o przysługę i podziękowanie w rejestrze oficjalnym
12. (B1)

Po wypowiedzi do dwóch egzaminatorów chcesz sprawdzić, czy twoja wypowiedź jest zrozumiała. Co powiesz w rejestrze oficjalnym?
1. A. Czy państwo mnie rozumiecie?
2. B. Czy państwa mnie rozumieją?
3. C. Czy wy mnie rozumieją?
4. D. Czy państwo mnie rozumieją?
Poloniusz wyjaśnia:

Do kilku osób w rejestrze oficjalnym używa się formy „państwo” z czasownikiem w trzeciej osobie liczby mnogiej: „rozumieją”. „Rozumiecie” pasuje do nieoficjalnego „wy”, a nie do formy „państwo”. „Państwa” jest tu niewłaściwym przypadkiem, a „wy mnie rozumieją” miesza dwa sposoby zwracania się.

Reguła: forma adresatywna państwo z czasownikiem w trzeciej osobie
13. (B1)

Podczas rozmowy z komisją chcesz upewnić się, czy twoja odpowiedź była jasna. Co powiesz?
1. A. Czy moja odpowiedź jest zrozumiała?
2. B. Czy moja odpowiedź są zrozumiała?
3. C. Czy ty rozumiesz moją odpowiedź?
4. D. Czy państwo zrozumiało moją odpowiedź?
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji oficjalnej można upewnić się, czy wypowiedź była jasna, bez używania nieformalnego „ty”. Forma „państwo zrozumiało” narusza zgodę podmiotu z orzeczeniem, bo grzecznościowe „państwo” w zwrocie do grupy wymaga formy liczby mnogiej. Zdanie „moja odpowiedź są zrozumiała” narusza zgodę podmiotu z orzeczeniem, bo „odpowiedź” wymaga formy „jest”.

Reguła: formy grzecznościowe w rejestrze oficjalnym
14. (B1)

Rozpoczynasz oficjalną rozmowę telefoniczną z sekretariatem szkoły. Która wypowiedź jest odpowiednia?
1. A. Cześć, tu Anna Nowak. Chcę zapytać o kurs.
2. B. Dzień dobry, nazywam się Anna Nowak i dzwonię w sprawie kursu.
3. C. Dzień dobry, tu Anna. Ja do ciebie w sprawie kursu.
4. D. Hej, tu Anna Nowak. Mam pytanie o kurs.
Poloniusz wyjaśnia:

W oficjalnej rozmowie telefonicznej należy się przywitać, przedstawić i jasno podać cel rozmowy. Powitania „cześć” i „hej” oraz forma „do ciebie” należą do rejestru nieoficjalnego.

Reguła: rozpoczynanie rozmowy telefonicznej w rejestrze oficjalnym
15. (B1)

Rozpoczynasz rozmowę z egzaminatorem, którego nie znasz. Która reakcja jest odpowiednia?
1. A. Dobry dzień, nazywam się Anna Nowak.
2. B. Witam cię, jestem Anna Nowak.
3. C. Cześć, jestem Anna Nowak.
4. D. Dzień dobry, nazywam się Anna Nowak.
Poloniusz wyjaśnia:

W rozmowie oficjalnej z nieznaną osobą zaczynamy od „Dzień dobry” i neutralnego przedstawienia się. „Cześć” i „Witam cię” są formami nieoficjalnymi. „Dobry dzień” jest kalką i nie jest poprawnym polskim powitaniem.

Reguła: rozpoczynanie rozmowy w rejestrze oficjalnym
16. (B1)

W pytaniu egzaminacyjnym pojawia się słowo, którego nie rozumiesz. Chcesz poprosić o wyjaśnienie w sytuacji oficjalnej. Która reakcja jest właściwa?
1. A. Przepraszam, czym znaczy to słowo w pytaniu?
2. B. Przepraszam, co to słowo znaczyć w pytaniu?
3. C. Przepraszam, co znaczy to słowo w pytaniu?
4. D. Co ty masz na myśli przez to słowo?
Poloniusz wyjaśnia:

W prośbie o wyjaśnienie znaczenia używamy konstrukcji „co znaczy”. Wersja „czym znaczy” jest błędna, bo czasownik „znaczyć” nie łączy się tu z narzędnikiem. Zwrot z „ty” jest zbyt nieoficjalny wobec egzaminatora, a „co to słowo znaczyć” ma błędną formę bezokolicznika zamiast formy osobowej.

Reguła: prośba o wyjaśnienie w rejestrze oficjalnym
17. (B1)

Znajomy proponuje spotkanie dziś po południu, ale nie masz czasu. Chcesz odmówić i zaproponować inny termin. Która reakcja jest właściwa?
1. A. Nie, bo dziś nie mam czasu, i już. Spotkamy się kiedyś indziej.
2. B. Dobrze, dziś się nie spotkam z tobą. Może innym razem.
3. C. Chcę spotkać się wczoraj, a jeśli nie, to może dzisiaj.
4. D. Dziś nie mogę, przepraszam. Może spotkamy się jutro?
Poloniusz wyjaśnia:

Odrzucając propozycję, warto krótko przeprosić lub podać powód i zaproponować inny termin. Reakcja „Dziś nie mogę, przepraszam. Może spotkamy się jutro?” jest właściwa, bo uprzejmie odmawia i od razu proponuje konkretny inny termin. Odpowiedź z wyrażeniem „i już” brzmi zbyt ostro, a „kiedyś indziej” nie podaje konkretnego terminu. Odpowiedź zaczynająca się od „Dobrze” jest niespójna, bo sugeruje zgodę, a potem odmowę; poza tym „innym razem” jest mało konkretne. Zdanie z wyrazem „wczoraj” zawiera błąd znaczeniowy, bo nie można planować spotkania w przeszłości.

Reguła: odrzucenie propozycji z podaniem alternatywy
18. (B1)

Zwracasz się do dwóch osób z komisji. Chcesz poprosić o zgodę na podanie przykładu. Co powiesz?
1. A. Czy państwo pozwoli, że podam przykład?
2. B. Czy państwo pozwolisz, że podam przykład?
3. C. Czy państwo pozwolą, że podam przykład?
4. D. Czy państwo pozwalam, że podam przykład?
Poloniusz wyjaśnia:

W rejestrze oficjalnym forma „państwo” łączy się z czasownikiem w trzeciej osobie liczby mnogiej, dlatego poprawne jest połączenie „państwo pozwolą”.

Reguła: forma adresatywna państwo z czasownikiem w trzeciej osobie liczby mnogiej
19. (B2)

Chcesz poprosić egzaminatorkę o doprecyzowanie polecenia. Wybierz formę właściwą w sytuacji oficjalnej.
1. A. Czy mogłaby pani doprecyzować, do którego zdjęcia mam się odnieść?
2. B. Czy mogłabyś doprecyzować, do którego zdjęcia mam się odnieść?
3. C. Czy pani mogłabyś doprecyzować, do którego zdjęcia mam się odnieść?
4. D. Czy ty może doprecyzujesz, do którego zdjęcia mam się odnieść?
Poloniusz wyjaśnia:

W kontakcie oficjalnym do egzaminatorki należy zwracać się przez „pani” i używać czasownika w trzeciej osobie. Forma „mogłabyś” jest formą poufałą, a połączenie „pani mogłabyś” miesza dwa różne sposoby adresowania. Konstrukcja z „ty” jest nieodpowiednia w sytuacji egzaminacyjnej.

Reguła: forma adresatywna pani z czasownikiem w trzeciej osobie
20. (B2)

Egzaminator pyta: „Jak rozumie pan pojęcie kapitału społecznego?”. Nie masz pewności, czy dobrze rozumiesz termin. Wybierz właściwą reakcję.
1. A. Niech pan doprecyzuje, w jakim sensie używa pan tego terminu.
2. B. Czy mógłby pan doprecyzować, w jakim sensie używa pan tego terminu?
3. C. Czy możesz doprecyzować, w jakim sensie używasz tego terminu?
4. D. Co ty dokładnie masz na myśli, w jakim sensie używasz tego terminu?
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji egzaminacyjnej właściwa jest uprzejma prośba w rejestrze oficjalnym: forma „pan” z czasownikiem w trzeciej osobie oraz konstrukcja „Czy mógłby pan...”. Formy „możesz”, „używasz” i „ty” są nieodpowiednie wobec egzaminatora, a „Niech pan doprecyzuje...” brzmi jak polecenie, nie jak neutralna prośba o wyjaśnienie znaczenia terminu.

Reguła: uprzejma prośba w rejestrze oficjalnym: forma pan i tryb przypuszczający
21. (B2)

Egzaminator zadał trudne pytanie, a ty potrzebujesz chwili na zebranie myśli. Wybierz reakcję właściwą w rejestrze oficjalnym.
1. A. Nie odpowiem teraz, proszę o następne pytanie.
2. B. Niech pan czeka, bo ja się teraz zastanawiam.
3. C. Proszę pozwolić, że chwilę się zastanowię.
4. D. Daj mi chwilę, muszę się nad tym zastanowić.
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji oficjalnej można zyskać czas uprzejmą formułą: „Proszę pozwolić, że chwilę się zastanowię”. Zdanie „Nie odpowiem teraz, proszę o następne pytanie” oznacza odmowę odpowiedzi, „Niech pan czeka, bo ja się teraz zastanawiam” brzmi rozkazująco i niegrzecznie, a „Daj mi chwilę, muszę się nad tym zastanowić” jest poufałe.

Reguła: formuły grzecznościowe w rejestrze oficjalnym
22. (B2)

Egzaminatorka zadała pytanie, ale nie dosłyszałeś końcówki. Która reakcja jest odpowiednia w rejestrze oficjalnym?
1. A. Hej, czy możesz powtórzyć to pytanie?
2. B. Przepraszam, czy mogłaby pani powtórzyć pytanie?
3. C. Przepraszam, czy mogłabyś powtórzyć to pytanie?
4. D. Proszę panią, powtórz jeszcze to pytanie.
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji oficjalnej do egzaminatorki zwracamy się formą „pani” i używamy czasownika w trzeciej osobie, dlatego poprawne jest tylko „czy mogłaby pani...”. Formy „mogłabyś”, „powtórz” i „możesz” należą do zwracania się na „ty”, więc są nieodpowiednie w tym kontekście. Dodatkowo wyrażenie „proszę panią” nie jest właściwą formą adresatywną w takiej prośbie.

Reguła: forma adresatywna pani z czasownikiem w trzeciej osobie
23. (B2)

Na wykresie widać niewielki wzrost, ale nie ma podanych dokładnych wartości. Jak najbezpieczniej opisać tę informację?
1. A. Wzrost wynika bez wątpienia z lepszej reklamy.
2. B. Sprzedaż na pewno wzrosła o połowę w każdym kwartale.
3. C. Wydaje się, że sprzedaż nieznacznie wzrosła.
4. D. Nie da się powiedzieć o tym wykresie nic konkretnego.
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy wykres nie podaje dokładnych liczb, należy sygnalizować ostrożność za pomocą form typu „wydaje się” oraz unikać nieuzasadnionej precyzji. Stwierdzenia „na pewno” i „bez wątpienia” są zbyt kategoryczne, a przyczyna wzrostu nie wynika z samego wykresu. Zdanie „nie da się powiedzieć nic konkretnego” jest nietrafne, bo ogólny trend jest widoczny.

Reguła: sygnalizowanie niepewności w opisie wykresu
24. (B2)

Opisujesz wykres podczas egzaminu. Które zdanie poprawnie wprowadza wniosek z danych?
1. A. Na wykresie wynika, że sprzedaż wzrosła.
2. B. Według wykres pokazuje, że sprzedaż wzrosła.
3. C. Z wykresu wynika, że sprzedaż wzrosła.
4. D. Wykresu wynika, że sprzedaż wzrosła.
Poloniusz wyjaśnia:

Wniosek z danych wprowadza się konstrukcją „z wykresu wynika, że”. Wyrażenie „na wykresie wynika” miesza dwa schematy: „na wykresie widać” i „z wykresu wynika”. Formy „wykresu wynika” oraz „według wykres pokazuje” są niepoprawne składniowo.

Reguła: opis wykresu przez konstrukcję z wykresu wynika
25. (B2)

Opisujesz zdjęcie i nie pamiętasz słowa „hulajnoga”. Która wypowiedź jasno realizuje strategię omówienia?
1. A. Chodzi mi o mały pojazd z kierownicą, na którym stoi jedna osoba.
2. B. Na zdjęciu jest taki jeżdżący przedmiot, który trudno dokładnie w ten sposób rozpoznać.
3. C. Nie znam tego słowa, więc pominę ten fragment i przejdę do dalszego opisu.
4. D. To jest scooter, czyli angielskie słowo użyte zamiast polskiego określenia.
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy brakuje słowa, można je zastąpić omówieniem, czyli opisem wyglądu, funkcji albo sposobu użycia. Opis małego pojazdu z kierownicą, na którym stoi jedna osoba, pozwala zrozumieć, o jaki przedmiot chodzi. Pominięcie fragmentu nie rozwiązuje problemu komunikacyjnego, użycie słowa scooter nie daje polskiego objaśnienia, a ogólne określenie jeżdżący przedmiot pozostaje zbyt niejasne.

Reguła: radzenie sobie z luką w słownictwie przez omówienie
26. (B2)

Opisujesz zdjęcie i nie pamiętasz słowa „poręcz”. Chcesz kontynuować wypowiedź przez omówienie. Wybierz właściwą reakcję.
1. A. Nie znam słowa, więc opiszę okno obok i pominę ten element przy schodach.
2. B. Nie pamiętam nazwy; chodzi mi o element przy schodach, którego można się trzymać.
3. C. Jak to się mówi po polsku: ten element przy schodach, którego można się trzymać?
4. D. Ten przedmiot przy schodach, no, taka rzecz obok, którą tam widać na zdjęciu.
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy brakuje słowa, dobrą strategią jest omówienie, czyli opis funkcji lub wyglądu przedmiotu. Reakcja „Nie pamiętam nazwy; chodzi mi o element przy schodach, którego można się trzymać” robi to poprawnie i pozwala kontynuować wypowiedź mimo luki leksykalnej. Pominięcie elementu nie rozwiązuje problemu językowego, pytanie o polską nazwę jest prośbą o pomoc, a zbyt ogólne wskazanie przedmiotu nie daje rozmówcy wystarczającej informacji o jego funkcji.

Reguła: radzenie sobie z luką w słownictwie przez omówienie
27. (B2)

Po podaniu argumentu chcesz wprowadzić kontrargument w dyskusji. Wybierz właściwą formułę.
1. A. Po drugiej stronie trzeba jednak zauważyć, że...
2. B. Na drugiej stronie trzeba jednak zauważyć, że...
3. C. Z drugiej strony trzeba jednak zauważyć, że...
4. D. Z innej strony trzeba jednak zauważyć, że...
Poloniusz wyjaśnia:

Stałą formułą wprowadzającą kontrargument jest „z drugiej strony”. Wyrażenia „z innej strony” i „na drugiej stronie” są kalkami lub mają znaczenie przestrzenne, a nie funkcję organizowania argumentacji. „Po drugiej stronie” może odnosić się do miejsca lub stron sporu, ale nie jest właściwą formułą w tym zdaniu.

Reguła: formuła wprowadzająca kontrargument w dyskusji
28. (B2)

Podczas odpowiedzi chcesz na chwilę zwolnić tempo, żeby uporządkować argumenty, ale nie przerywać wypowiedzi. Co powiesz w rejestrze egzaminacyjnym?
1. A. Nie umiem mówić dalej, proszę teraz zmienić temat.
2. B. Chwileczkę, muszę teraz jakoś ogarnąć temat.
3. C. Pozwolę sobie przez chwilę uporządkować myśli.
4. D. Zaczekaj, zaraz spróbuję coś szybko ułożyć.
Poloniusz wyjaśnia:

W wypowiedzi egzaminacyjnej można zyskać chwilę na namysł za pomocą neutralnej i oficjalnej formuły. Zdanie „Pozwolę sobie przez chwilę uporządkować myśli” sygnalizuje krótką pauzę bez rezygnacji z odpowiedzi i utrzymuje odpowiedni rejestr. Pozostałe warianty nie pasują do sytuacji egzaminacyjnej: „zaczekaj” i „ogarnąć temat” mają charakter potoczny, a prośba o zmianę tematu oznacza przerwanie zadania.

Reguła: kontrolowanie tempa wypowiedzi za pomocą formuły porządkującej
29. (B2)

Podczas opisu wykresu nie widzisz dokładnie jednej wartości. Która reakcja jest właściwa?
1. A. Jest pewne, że wartość jest dokładnie 40 procent.
2. B. Wydaję się, że wartość wynosi około 40 procent.
3. C. Wydaje się, że wartość wynosi około 40 procent.
4. D. Na wykresie pisze około 40 procent tej wartości.
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy dane nie są dokładnie widoczne, należy zasygnalizować niepewność i użyć przybliżenia, np. „wydaje się, że” oraz „około”. Forma „wydaję się” oznacza „ja sprawiam wrażenie”, więc nie pasuje do bezosobowego komentarza. „Jest pewne” i „dokładnie” są sprzeczne z sytuacją, a „na wykresie pisze” to potoczna i niepoprawna konstrukcja w takim opisie.

Reguła: sygnalizowanie niepewności przy opisie wykresu
30. (B2)

Podczas prezentacji brakuje ci słowa „abonament”. Która strategia najlepiej pomaga kontynuować wypowiedź?
1. A. To jest takie coś do płacenia, no wie pani, rzecz.
2. B. Nie znam tego słowa, więc nie będę rozwijać przykładu.
3. C. Chodzi mi o krótki film reklamowy przed usługą.
4. D. Chodzi mi o stałą opłatę płaconą co miesiąc.
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy brakuje konkretnego słowa, warto zastąpić je omówieniem znaczenia. Wyrażenie „stała opłata płacona co miesiąc” pozwala słuchaczowi zrozumieć, że chodzi o abonament. Rezygnacja z przykładu, błędne omówienie znaczenia albo nieprecyzyjne „takie coś” nie są skuteczną strategią wypowiedzi.

Reguła: radzenie sobie z luką w słownictwie przez omówienie
31. (B2)

Podczas prezentacji chcesz wprowadzić pierwszy argument. Która formuła jest poprawna?
1. A. Po pierwsze, warto zauważyć, że ceny wzrosły.
2. B. Na pierwszy, warto zauważyć, że ceny wzrosły.
3. C. Pierwsze, warto zauważyć, że ceny wzrosły.
4. D. Po pierwszym, warto zauważyć, że ceny wzrosły.
Poloniusz wyjaśnia:

Do porządkowania argumentów używa się stałej formuły „po pierwsze”, a następnie „po drugie”, „po trzecie”. Formy „na pierwszy”, „pierwsze” i „po pierwszym” naruszają utrwalony schemat tego wyrażenia. Są to typowe błędy wynikające z dosłownego przenoszenia konstrukcji z innych języków albo z mylenia przypadków.

Reguła: formuła porządkująca argumentację po pierwsze
32. (B2)

Podczas prezentacji zauważasz, że mówisz za szybko i nie jesteś pewien dokładnej liczby. Która wypowiedź pozwala zwolnić tempo i zaznaczyć niepewność?
1. A. Powiem teraz spokojniej: według danych było to dokładnie 40 procent.
2. B. Przejdę szybko dalej: jeśli dobrze pamiętam, było to około 40 procent.
3. C. Zatrzymam się na chwilę: jeśli dobrze pamiętam, było to około 40 procent.
4. D. Nie będę się zatrzymywać: według danych było to dokładnie 40 procent.
Poloniusz wyjaśnia:

Formuła „zatrzymam się na chwilę” pomaga kontrolować tempo wypowiedzi i daje mówiącemu czas na uporządkowanie myśli. Zwrot „jeśli dobrze pamiętam” oraz słowo „około” sygnalizują ostrożność wobec danych liczbowych.

Reguła: kontrolowanie tempa wypowiedzi i sygnalizowanie niepewności
33. (B2)

Rozmówca mówi: „Praca zdalna zawsze obniża efektywność zespołu”. Która odpowiedź wyraża uprzejmą niezgodę przez ustępstwo?
1. A. Owszem, bywa trudniejsza, ale nie zawsze obniża efektywność.
2. B. Nie zgadzam się z tym, koniec dyskusji.
3. C. To nieprawda, bo zdalnie pracuje się lepiej.
4. D. Masz rację, więc praca zdalna zawsze szkodzi.
Poloniusz wyjaśnia:

Uprzejma niezgoda często zaczyna się od częściowego przyznania racji, na przykład słowem „owszem”, a dopiero potem wprowadza zastrzeżenie. Wypowiedzi „to nieprawda” i „koniec dyskusji” są bezpośrednim odrzuceniem stanowiska, a nie ustępstwem. Zdanie „masz rację” potwierdza opinię rozmówcy, więc nie wyraża niezgody.

Reguła: uprzejma niezgoda przez ustępstwo poprzedzające zastrzeżenie
34. (B2)

Rozmówca mówi: „Praca zdalna zawsze osłabia zespół”. Chcesz uprzejmie nie zgodzić się i obronić swoje stanowisko. Wybierz najlepszą reakcję.
1. A. Owszem, ale nie zgadzam się z państwa argumentem w tej sprawie.
2. B. Owszem, może osłabiać kontakty, ale nie musi niszczyć współpracy.
3. C. To nieprawda, pan się całkowicie myli w ocenie tej sytuacji.
4. D. Zgadzam się, dlatego praca zdalna zawsze wyraźnie osłabia cały zespół.
Poloniusz wyjaśnia:

Uprzejma niezgoda często zaczyna się od częściowego ustępstwa, na przykład „owszem”, a dopiero potem wprowadza zastrzeżenie. Najlepsza reakcja częściowo przyznaje rację rozmówcy, ale spokojnie broni własnego stanowiska. Wypowiedź „to nieprawda, pan się całkowicie myli” jest zbyt konfrontacyjna, „zgadzam się” nie wyraża przeciwnego stanowiska, a „z państwa argumentem” ma błędną formę zaimka w kontekście rozmowy z jedną osobą.

Reguła: uprzejma niezgoda przez ustępstwo poprzedzające zastrzeżenie
35. (B2)

Rozmówca mówi: „Studia online są tak samo wartościowe jak stacjonarne”. Chcesz uprzejmie zgłosić zastrzeżenie i najpierw przyznać mu częściowo rację. Co powiesz?
1. A. To nieprawda, studia online mają wady i nie dają pełnego doświadczenia akademickiego.
2. B. Nie zgadzam się, twoje zdanie jest bez sensu i trudno traktować je poważnie.
3. C. Masz rację, dlatego całkowicie odrzucam studia online jako formę nauki akademickiej.
4. D. Owszem, mają zalety, ale nie zastępują w pełni kontaktu na uczelni.
Poloniusz wyjaśnia:

Uprzejma niezgoda często zaczyna się od ustępstwa, na przykład od słowa „owszem”, a dopiero potem wprowadza zastrzeżenie. Poprawna wypowiedź najpierw częściowo przyznaje rację rozmówcy, a następnie spokojnie wskazuje ograniczenie studiów online. Pozostałe wypowiedzi są zbyt bezpośrednie, obraźliwe albo nielogiczne.

Reguła: uprzejma niezgoda przez ustępstwo poprzedzające zastrzeżenie
36. (B2)

W prezentacji omówiłeś korzyści pracy zdalnej, a teraz chcesz wprowadzić kontrargument dotyczący izolacji pracowników. Która formuła jest właściwa?
1. A. Z tego powodu nie wspomnę szerzej o kontaktach w zespole.
2. B. W dodatku praca zdalna zawsze poprawia kontakty w całym zespole.
3. C. Z drugiej strony praca zdalna może osłabiać kontakty w zespole.
4. D. Podsumowując, izolacja pracowników nie ma żadnego większego znaczenia.
Poloniusz wyjaśnia:

Kontrargument wprowadza się formułami sygnalizującymi przeciwstawienie, na przykład „z drugiej strony”. Wyrażenie „w dodatku” dodaje kolejny argument w tym samym kierunku, a nie kontrargument, nawet jeśli zdanie brzmi podobnie szczegółowo. Zdanie z „z tego powodu” zapowiada skutek lub decyzję mówiącego, a nie rozwinięcie przeciwnego stanowiska. Z kolei „podsumowując” służy zamykaniu wypowiedzi, więc nie wprowadza kontrargumentu dotyczącego izolacji pracowników.

Reguła: formuła wprowadzająca kontrargument w wypowiedzi argumentacyjnej
37. (C1)

Bronisz stanowiska, ale zaznaczasz, że dane nie pozwalają na całkowitą pewność. Która formuła najlepiej stopniuje kategoryczność sądu?
1. A. Na podstawie dostępnych danych wydaje się prawdopodobne, że ta interpretacja jest najbardziej przekonująca.
2. B. Może jest tak, a może inaczej, więc właściwie nie da się tu przyjąć żadnego konkretnego stanowiska.
3. C. Każdy rozsądny człowiek wie, że nie ma tu miejsca na żadne inne, równie sensowne interpretacje całej sprawy.
4. D. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że to jedyne możliwe i w pełni wystarczające wyjaśnienie tej sytuacji.
Poloniusz wyjaśnia:

Najlepsza formuła pozwala bronić tezy, a zarazem zaznacza ograniczoną pewność, ponieważ odwołuje się do dostępnych danych i używa osłabiającego sformułowania „wydaje się prawdopodobne”. Pozostałe propozycje albo rezygnują z przyjęcia stanowiska, albo wyrażają sąd zbyt kategorycznie i wykluczają inne interpretacje.

Reguła: stopniowanie kategoryczności sądu w argumentacji
38. (C1)

Kończysz oficjalną prezentację i chcesz przejść do puenty. Która formuła jest właściwa?
1. A. Podsumowując, przytoczone argumenty prowadzą do następującego wniosku.
2. B. To tyle, resztę państwo sobie dopowiecie po tej części prezentacji.
3. C. Dobra, kończę, bo chyba wszystko w tej sprawie jest już jasne.
4. D. No i to by było na tyle z mojej strony w tej prezentacji.
Poloniusz wyjaśnia:

W wypowiedzi oficjalnej podsumowanie powinno być jasno zasygnalizowane i utrzymane w neutralnym, starannym rejestrze. Poprawna formuła wprost zapowiada puentę i logiczny wniosek. Warianty „No i to by było na tyle z mojej strony” oraz „Dobra, kończę, bo chyba wszystko w tej sprawie jest już jasne” pozostają potoczne. Zdanie „To tyle, resztę państwo sobie dopowiecie po tej części prezentacji” ma lekceważący ton wobec odbiorców i nie spełnia funkcji rzeczowej puenty.

Reguła: podsumowanie i puenta w rejestrze oficjalnym
39. (C1)

Kończysz prezentację na podstawie materiału i chcesz podsumować wywód oraz sformułować puentę. Które zakończenie jest właściwe?
1. A. Kończę w tym miejscu, ponieważ czas prezentacji dobiega końca, a pozostałe argumenty można jeszcze uzupełnić później, bez formułowania końcowej puenty.
2. B. Na tym można zakończyć prezentację, bo najważniejsze kwestie zostały już wcześniej zarysowane, a dalsze rozwijanie tematu nie wniesie tu wyraźnej puenty.
3. C. Podsumowując, materiał pokazuje napięcie między skutecznością a dostępnością usług; dlatego decyzje w tej sprawie wymagają oceny ich społecznych konsekwencji.
4. D. Jak było powiedziane na początku, temat pozostaje złożony, więc na końcu trudno sformułować jednoznaczny wniosek, który rzeczywiście porządkowałby cały wywód.
Poloniusz wyjaśnia:

Dobre zakończenie prezentacji oficjalnej streszcza główną myśl i dodaje puentę, czyli wyraźny wniosek zamykający wypowiedź. Formuła „Podsumowując...” porządkuje wywód, a dalsza część wskazuje konsekwencje przedstawionego problemu. Pozostałe propozycje albo tylko sygnalizują koniec wystąpienia, albo podkreślają brak jednoznacznego wniosku, więc nie realizują jednocześnie funkcji podsumowania i puenty.

Reguła: podsumowanie i puenta w wypowiedzi oficjalnej
40. (C1)

Na końcu oficjalnej prezentacji chce pan krótko zebrać argumenty i sformułować puentę. Które zdanie jest najwłaściwsze?
1. A. No to tyle, sprawa chyba jest już jasna dla wszystkich.
2. B. Podsumowując, przedstawione argumenty przemawiają za stopniowym wprowadzaniem reformy.
3. C. I tym miłym akcentem zamykamy temat całej reformy.
4. D. Kończę, bo przedstawione argumenty same za siebie gadają.
Poloniusz wyjaśnia:

W rejestrze oficjalnym podsumowanie powinno być rzeczowe i neutralne stylistycznie. Formuła „podsumowując” jasno sygnalizuje zakończenie wypowiedzi, a zwrot „argumenty przemawiają za” zachowuje odpowiedni poziom abstrakcji i oficjalności. Pozostałe warianty są nieodpowiednie w tej sytuacji: „no to tyle” i „sprawa chyba jest już jasna dla wszystkich” brzmią zbyt potocznie i swobodnie, „gadają” ma charakter kolokwialny, a „miłym akcentem zamykamy temat” jest zbyt nieformalnym i publicystycznym sposobem puentowania oficjalnej prezentacji.

Reguła: podsumowanie i puenta w rejestrze oficjalnym
41. (C1)

Opisując wykres, nie masz danych za ostatni rok. Która formuła najlepiej stopniuje kategoryczność wniosku?
1. A. Można przypuszczać, że tendencja się utrzyma.
2. B. Nie ma innej możliwości: tendencja się utrzyma.
3. C. Na pewno tendencja musi się utrzymać.
4. D. Każdy wie, że tendencja się utrzyma.
Poloniusz wyjaśnia:

Przy niepełnych danych należy osłabić kategoryczność sądu, używając formuł takich jak „można przypuszczać”. Wyrażenia „na pewno”, „każdy wie” i „nie ma innej możliwości” przedstawiają wniosek jako pewny, choć kontekst nie daje do tego podstaw. W opisie wykresu taka ostrożność jest elementem precyzyjnej argumentacji.

Reguła: stopniowanie kategoryczności sądu przy niepełnych danych
42. (C1)

Opisujesz wykres w oficjalnej prezentacji i nie wolno ci wyciągać wniosków przyczynowych, których wykres nie pokazuje. Które sformułowanie jest właściwe?
1. A. Jak widzisz, wszystko spadło przez ceny, bo inaczej tego zjawiska nie da się wyjaśnić.
2. B. Z wykresu wynika, że ceny wzrosły, nie przesądza on jednak o przyczynach spadku zainteresowania.
3. C. Na wykresie wyraźnie widać, że ceny wzrosły, więc ludzie automatycznie przestali kupować tę ofertę.
4. D. Wykres udowadnia, że wzrost cen był bezpośrednią przyczyną spadku zainteresowania ofertą na rynku.
Poloniusz wyjaśnia:

Przy opisie wykresu należy oddzielać dane od interpretacji, zwłaszcza gdy materiał nie pokazuje związku przyczynowego. Formuła „nie przesądza on jednak o przyczynach” sygnalizuje ostrożność interpretacyjną i ogranicza się do tego, co rzeczywiście można odczytać z danych. Wypowiedzi z „udowadnia”, „automatycznie” i „przez ceny” przypisują wykresowi wniosek, którego nie można z niego bezpośrednio wyprowadzić, nawet jeśli brzmią bardziej stanowczo i rzeczowo.

Reguła: dystansowanie się od wniosków niepotwierdzonych materiałem
43. (C1)

Podczas części ustnej egzaminu nie dosłyszał pan pytania egzaminatorki. Która reakcja jest właściwa w rejestrze oficjalnym?
1. A. Czy mogłabyś pani powtórzyć pytanie?
2. B. Czy możesz pani powtórzyć pytanie?
3. C. Czy mogłaby pani powtórzyć pytanie?
4. D. Powtórz pani pytanie, proszę.
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji oficjalnej do egzaminatorki zwracamy się formą „pani” i łączymy ją z czasownikiem w trzeciej osobie: „mogłaby pani”. Formy „możesz pani” i „mogłabyś pani” mieszają bezpośrednie „ty” z formą grzecznościową, co jest błędem składniowym i pragmatycznym. Zwrot „Powtórz pani” ma charakter potoczny lub niegrzeczny, więc nie pasuje do egzaminu.

Reguła: forma adresatywna pani z czasownikiem w trzeciej osobie
44. (C1)

Podczas egzaminu egzaminatorka mówi zbyt szybko. Która prośba jest właściwa w rejestrze oficjalnym?
1. A. Czy możesz mówić trochę wolniej, proszę pani?
2. B. Niech pani mówisz trochę wolniej, proszę pani.
3. C. Mów pani trochę wolniej, proszę pani.
4. D. Proszę pani, czy mogłaby pani mówić trochę wolniej?
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji oficjalnej do egzaminatorki zwracamy się formą pani i łączymy ją z czasownikiem w trzeciej osobie, a uprzejma konstrukcja czy mogłaby pani jest właściwa dla prośby. Forma czy możesz jest zbyt poufała, niech pani mówisz miesza trzecią osobę w konstrukcji niech pani z drugą osobą czasownika, a mów pani jest potoczne i zbyt rozkazujące.

Reguła: forma adresatywna pani z czasownikiem w trzeciej osobie w prośbie oficjalnej
45. (C1)

Podczas egzaminu nie dosłyszałeś pytania egzaminatorki. Która prośba jest poprawna w rejestrze oficjalnym?
1. A. Powtórz pani to pytanie, proszę.
2. B. Czy pani możesz powtórzyć to pytanie?
3. C. Czy możesz powtórzyć to pytanie?
4. D. Czy mogłaby pani powtórzyć pytanie?
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji oficjalnej do kobiety zwracamy się formą „pani” i łączymy ją z czasownikiem w trzeciej osobie. Poprawna prośba brzmi „Czy mogłaby pani powtórzyć pytanie?”, ponieważ zachowuje zgodę osoby i odpowiedni rejestr. Formy „możesz” oraz „powtórz” są nieodpowiednie wobec egzaminatorki, a „pani możesz” miesza formę oficjalną z drugą osobą. Długości wariantów zostały wyrównane przez drobne rozbudowanie odpowiedzi błędnych, bez zmiany klucza.

Reguła: forma adresatywna pani z czasownikiem w trzeciej osobie
46. (C1)

Podczas opisu wykresu nie pamięta pani specjalistycznego terminu, ale chce kontynuować wypowiedź w sposób oficjalny. Która strategia jest właściwa?
1. A. Zapomniałam wyraz, ale chyba każdy i tak rozumie tutaj dokładnie, o co chodzi ogólnie.
2. B. Jak to się mówi po polski, tego określenia teraz po prostu nie wiem w tej wypowiedzi.
3. C. Nie znam właściwego słowa, więc przejdźmy teraz do czegoś łatwiejszego i mniej specjalistycznego.
4. D. Mam na myśli czasowe zatrzymywanie zasobu, innymi słowy jego przechowywanie przez pewien okres.
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy brakuje słowa, można zastosować parafrazę, czyli opisać pojęcie innymi wyrazami. Sformułowanie „mam na myśli...” pozwala zachować płynność i oficjalny rejestr wypowiedzi, a następnie doprecyzować znaczenie bez użycia specjalistycznego terminu. Pozostałe odpowiedzi są niewłaściwe w sytuacji oficjalnej: „nie znam właściwego słowa” sygnalizuje rezygnację z wypowiedzi, „jak to się mówi po polski” zawiera błąd: poprawna forma to „po polsku”, a „zapomniałam wyraz” jest niepoprawne - naturalnie powiedzielibyśmy „zapomniałam wyrazu” albo „zapomniałam tego słowa”.

Reguła: parafraza jako strategia radzenia sobie z luką w słownictwie
47. (C1)

Rozmówca mówi: „Media społecznościowe wyłącznie obniżają poziom debaty publicznej”. Która odpowiedź wyraża uprzejmą niezgodę?
1. A. Nie ma pan racji, bo internet działa inaczej, niż pan sądzi w praktyce.
2. B. Zgadzam się bez zastrzeżeń, bo media społecznościowe wyłącznie obniżają poziom debaty publicznej.
3. C. Rozumiem ten punkt widzenia, jednak przykłady oddolnych kampanii prowadzą do innego wniosku.
4. D. To nieprawda, takie stwierdzenie jest całkowicie błędne i zbyt kategoryczne.
Poloniusz wyjaśnia:

Uprzejma niezgoda często zaczyna się od krótkiego uznania perspektywy rozmówcy, a dopiero potem wprowadza zastrzeżenie. Formuła „rozumiem ten punkt widzenia, jednak...” zmniejsza ostrość sporu i pozwala bronić własnego stanowiska. Odpowiedzi oparte na zwrotach „nie ma pan racji” i „to nieprawda” są bezpośrednio konfrontacyjne, natomiast pełna zgoda nie spełnia polecenia.

Reguła: uprzejma niezgoda przez ustępstwo poprzedzające zastrzeżenie
48. (C1)

W dyskusji ktoś mówi: „Praca zdalna zawsze obniża efektywność”. Chcesz uprzejmie wyrazić niezgodę. Która reakcja jest najwłaściwsza?
1. A. Rozumiem ten argument i zgadzam się całkowicie z tą tezą.
2. B. Rozumiem ten argument, jednak trudno mi się zgodzić ze słowem „zawsze”.
3. C. Obawiam się, że to nieprawda, pan się myli w tej ocenie.
4. D. Nie ma pan racji, to po prostu bzdura w tej sprawie.
Poloniusz wyjaśnia:

Uprzejma niezgoda w dyskusji publicznej często zaczyna się od częściowego uznania argumentu, a dopiero potem wprowadza zastrzeżenie. Reakcja „Rozumiem ten argument, jednak trudno mi się zgodzić ze słowem «zawsze»” sygnalizuje zrozumienie stanowiska rozmówcy i precyzyjnie ogranicza zbyt kategoryczne uogólnienie. Pozostałe reakcje wyrażają aprobatę albo są zbyt konfrontacyjne.

Reguła: uprzejma niezgoda przez ustępstwo poprzedzające zastrzeżenie
49. (C1)

W dyskusji publicznej nie zgadzasz się z tezą przedmówcy, ale chcesz najpierw uznać część jego argumentu. Która reakcja spełnia ten warunek?
1. A. Rozumiem tę argumentację, jednak nie podzielam w pełni wniosku, że proponowane rozwiązanie jest jedyne.
2. B. Jestem absolutnie pewien, że przedmówca nie ma racji, więc nie ma tu już właściwie o czym dyskutować.
3. C. To nieprawda, ponieważ proponowane rozwiązanie wcale nie jest jedyne, a przedmówca wyraźnie przesadza w ocenie.
4. D. Ty się mylisz, ponieważ proponowane rozwiązanie nie jest jedyne, i trzeba to powiedzieć jasno oraz bez ogródek.
Poloniusz wyjaśnia:

W oficjalnej dyskusji uprzejma niezgoda często zaczyna się od częściowego uznania argumentu, po którym następuje zastrzeżenie. Formuła „Rozumiem tę argumentację, jednak...” spełnia ten warunek, bo najpierw sygnalizuje zrozumienie stanowiska rozmówcy, a dopiero potem wyraża niepełną zgodę na wniosek. Wypowiedzi „To nieprawda” oraz „Ty się mylisz” są zbyt bezpośrednie w rejestrze oficjalnym, a „nie ma o czym dyskutować” zamyka rozmowę zamiast ją prowadzić.

Reguła: uprzejma niezgoda przez ustępstwo poprzedzające zastrzeżenie
50. (C1)

W prezentacji omawia pani artykuł, którego teza wydaje się zbyt mocna. Jak zdystansować się od niej, nie przypisując jej sobie?
1. A. Wszyscy dobrze wiemy, że reforma przyniesie wyłącznie pozytywne skutki.
2. B. Autor na pewno dowiódł, że reforma przyniesie wyłącznie pozytywne skutki.
3. C. Ja wyraźnie pokazuję, że reforma przyniesie wyłącznie pozytywne skutki.
4. D. Autor zdaje się sugerować, że reforma przyniesie wyłącznie pozytywne skutki.
Poloniusz wyjaśnia:

Formuła „autor zdaje się sugerować” pozwala zreferować cudzy pogląd i jednocześnie zachować wobec niego dystans. Wariant z „ja wyraźnie pokazuję” nadal przypisuje mówiącemu odpowiedzialność za tezę. Sformułowanie „autor na pewno dowiódł” wzmacnia kategoryczność sądu, zamiast ją osłabiać. Zwrot „wszyscy dobrze wiemy” także nie tworzy dystansu, bo przedstawia tezę jako oczywistą i podzielaną przez mówiącego.

Reguła: dystansowanie się od cudzej opinii przez czasownik modalizujący
51. (C1)

W prezentacji przywołujesz kontrowersyjną opinię ekspertów, z którą nie musisz się utożsamiać. Która formuła zachowuje dystans?
1. A. Według części ekspertów takie rozwiązanie może być skuteczne.
2. B. Uważam, że takie rozwiązanie jest bezdyskusyjnie skuteczne.
3. C. Jak wszyscy wiemy, takie rozwiązanie jest skuteczne.
4. D. Jest oczywiste, że takie rozwiązanie jest skuteczne.
Poloniusz wyjaśnia:

Dystans wobec cudzej opinii można zaznaczyć przez wskazanie źródła, na przykład formułą „według części ekspertów”. Taka konstrukcja pokazuje, że mówca przywołuje stanowisko innych, a nie przedstawia go jako własne lub bezsporne. Wyrażenia „jest oczywiste”, „jak wszyscy wiemy” i „uważam” przedstawiają sąd jako własny albo pewny. Nie oddzielają więc stanowiska mówiącego od przywoływanej opinii.

Reguła: dystansowanie się od cudzej opinii za pomocą wykładnika źródła
52. (C1)

W trakcie oficjalnej wypowiedzi brakuje ci precyzyjnego słowa. Która strategia jest najwłaściwsza?
1. A. Nie znam takiego słowa po polsku; to nieistotne.
2. B. Nie znajduję teraz precyzyjnego terminu; chodzi mi o...
3. C. Nie wiem, jak to powiedzieć po waszemu; przejdźmy dalej.
4. D. Zapomniałem tego słowa; dajcie mi państwo sekundę.
Poloniusz wyjaśnia:

W rejestrze oficjalnym lukę w słownictwie warto zamaskować parafrazą, czyli opisem pojęcia innymi słowami. Zwrot „po waszemu” jest niestosowny, a „dajcie mi państwo” miesza potoczny tryb rozkazujący z oficjalnym adresowaniem. Zdanie „to nieistotne” nie rozwiązuje problemu komunikacyjnego, tylko rezygnuje z przekazania treści.

Reguła: radzenie sobie z luką w słownictwie przez parafrazę w rejestrze oficjalnym
53. (C1)

W trakcie prezentacji orientuje się pan, że mówi zbyt szybko. Która reakcja jest odpowiednia w sytuacji egzaminacyjnej?
1. A. Stop, zaczynam od nowa, bo cała wypowiedź wyszła mi zbyt chaotycznie.
2. B. Pozwolę sobie mówić nieco wolniej i uporządkować najważniejsze punkty.
3. C. Będę mówił wolniej, bo chyba zgubiłem główny wątek wypowiedzi.
4. D. Proszę mi powiedzieć, czy mówię za szybko i zbyt niewyraźnie.
Poloniusz wyjaśnia:

W sytuacji egzaminacyjnej metakomentarz powinien być uprzejmy, kontrolowany i zgodny z rejestrem oficjalnym. Sformułowanie właściwe sygnalizuje zmianę tempa oraz uporządkowanie wypowiedzi bez nadmiernego eksponowania trudności. Deklarowanie rozpoczęcia od nowa brzmi zbyt gwałtownie, przyznanie się do zgubienia głównego wątku osłabia kontrolę nad wypowiedzią, a pytanie egzaminatora o ocenę tempa przerzuca na niego odpowiedzialność za przebieg prezentacji.

Reguła: kontrola tempa wypowiedzi przez metakomentarz w rejestrze oficjalnym
54. (C1)

W trakcie wypowiedzi zapomniałeś precyzyjnego terminu, ale chcesz kontynuować w stylu oficjalnym. Która strategia jest właściwa?
1. A. Pozwolę sobie ująć to opisowo: chodzi o zjawisko stopniowego wykluczania z debaty.
2. B. No wie pani, chodzi mi o takie coś, czyli o sytuację, kiedy ktoś wypada z rozmowy publicznej.
3. C. Nie wiem, jak to się mówi po waszemu, więc ujmę to bardziej zwyczajnie i bez tego terminu.
4. D. Stop, zapomniałem słowa, więc zaraz sobie przypomnę albo po prostu zmienię temat wypowiedzi.
Poloniusz wyjaśnia:

Na egzaminie można poradzić sobie z luką leksykalną przez parafrazę lub opis pojęcia. Formuła „Pozwolę sobie ująć to opisowo” jest oficjalna, brzmi naturalnie w sytuacji egzaminacyjnej i pozwala zachować płynność wypowiedzi bez przerywania toku wypowiedzi. Wyrażenia „po waszemu”, „takie coś” oraz komunikat „Stop” pozostają potoczne, niezręczne albo zbyt kolokwialne w stylu oficjalnym.

Reguła: parafraza jako strategia radzenia sobie z luką w słownictwie