Odmiana przymiotnika i zaimka

Zgodność przymiotnika z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku. Zaimki osobowe, wskazujące, dzierżawcze, pytające, nieokreślone i przeczące oraz zaimek zwrotny, razem z ich formami krótkimi i długimi.

Poziomy: B1 · B2 · C1 · 54 zadania

Czytaj artykuł

1. (B1)

Adam szuka ... dowodu osobistego, czyli własnego dokumentu.
1. A. swój
2. B. jego
3. C. swojego
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy posiadacz jest tożsamy z podmiotem zdania, używamy zaimka „swój” w odpowiedniej formie. Po czasowniku „szukać” występuje dopełniacz, więc przy rzeczowniku „dowodu” potrzebna jest forma „swojego”. „Jego” wskazywałoby na dokument innego mężczyzny, a „swój” nie ma tu wymaganego przypadka.

Reguła: zaimek swój zamiast zaimka dzierżawczego przy podmiocie tożsamym z posiadaczem
2. (B1)

Do ... autobusu mam wsiąść: do 112 czy do 180?
1. A. którego
2. B. którym
3. C. który
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „do” wymaga dopełniacza, dlatego zaimek pytający przy rzeczowniku „autobusu” ma formę „którego”. „Który” to mianownik, a „którym” to narzędnik lub miejscownik. Numery autobusów w zdaniu tylko doprecyzowują wybór.

Reguła: dopełniacz zaimka pytającego który po przyimku do
3. (B1)

Kasia rozmawia z Piotrem. Po lekcji czekała na ... przed biblioteką.
1. A. jego
2. B. niego
3. C. go
Poloniusz wyjaśnia:

Po przyimku „na” w odniesieniu do osoby trzeciej zaimek ma formę z początkowym „n”: „niego”. Formy „go” i „jego” nie występują po tym przyimku jako zaimki osobowe w standardowej polszczyźnie. Częsty błąd polega na przenoszeniu formy używanej bez przyimka.

Reguła: forma zaimka osobowego on po przyimku
4. (B1)

... kilometrów jest stąd do centrum?
1. A. Ilu
2. B. Ile
3. C. Iloma
Poloniusz wyjaśnia:

W pytaniu o liczbę rzeczy, odległość lub ilość używamy formy „ile”. Forma „ilu” odnosi się przede wszystkim do osób rodzaju męskoosobowego, na przykład „ilu studentów”. Forma „iloma” jest narzędnikiem i nie pasuje do tego pytania.

Reguła: zaimek pytający ile z rzeczownikiem niemęskoosobowym
5. (B1)

Mam nową sąsiadkę. Często ... pomagam z zakupami.
1. A. ją
2. B. jej
3. C. ona
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „pomagać” łączy się z celownikiem: pomagać komu? Dla zaimka „ona” formą celownika jest „jej”. Formy „ją” i „ona” mają inne przypadki, więc nie pasują do czasownika „pomagam”.

Reguła: celownik zaimka osobowego ona po czasowniku pomagać
6. (B1)

Moja siostra kupiła ... sukienkę na wesele.
1. A. długą
2. B. długa
3. C. długi
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „sukienkę” jest w bierniku liczby pojedynczej rodzaju żeńskiego. Przymiotnik powinien mieć tę samą formę przypadka i rodzaju, czyli „długą”. Formy „długa” i „długi” nie pasują do biernika rodzaju żeńskiego.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem rodzaju żeńskiego w bierniku liczby pojedynczej
7. (B1)

Nie wiem, ... zdjęcia leżą na stole: moje czy twoje?
1. A. czyje
2. B. czyja
3. C. czyj
Poloniusz wyjaśnia:

Zaimek pytający „czyj” odmienia się jak przymiotnik i zgadza się z rzeczownikiem. Rzeczownik „zdjęcia” ma tu liczbę mnogą, więc potrzebna jest forma „czyje”. „Czyj” pasuje do rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej, a „czyja” do rodzaju żeńskiego.

Reguła: zgoda zaimka pytającego czyj z rzeczownikiem w liczbie mnogiej
8. (B1)

Piotr jest dziś w domu. Po lekcjach pójdę do ... po książkę.
1. A. go
2. B. on
3. C. niego
Poloniusz wyjaśnia:

Po przyimku „do” używamy dopełniacza, a zaimek osobowy rodzaju męskiego ma wtedy formę „niego”. Forma „go” nie występuje po przyimku. Forma „on” jest mianownikiem i nie pasuje po przyimku „do”.

Reguła: forma zaimka osobowego on po przyimku do
9. (B1)

Po przeprowadzce Anna często myśli o ...
1. A. sobie
2. B. się
3. C. sobą
Poloniusz wyjaśnia:

Po przyimku „o” przy czasowniku „myśleć” używamy miejscownika. Zaimek zwrotny ma w tym przypadku formę „sobie”. Formy „sobą” i „się” nie mogą wystąpić po tym przyimku w takim zdaniu.

Reguła: miejscownik zaimka zwrotnego po przyimku o
10. (B1)

Po spotkaniu porozmawiamy o ... nowym mieszkaniu.
1. A. waszym
2. B. waszego
3. C. wasze
Poloniusz wyjaśnia:

Po przyimku „o” w znaczeniu tematu rozmowy używamy miejscownika. Rzeczownik „mieszkaniu” jest nijaki w liczbie pojedynczej, więc zaimek dzierżawczy ma formę „waszym”. „Waszego” jest dopełniaczem, a „wasze” mianownikiem albo biernikiem.

Reguła: zgoda zaimka dzierżawczego z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku
11. (B1)

Ten ... plecak należy do Tomka.
1. A. lekkie
2. B. lekka
3. C. lekki
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „plecak” ma rodzaj męski nieżywotny i w tym zdaniu stoi w mianowniku liczby pojedynczej. Przymiotnik musi zgadzać się z nim w rodzaju, liczbie i przypadku, dlatego poprawna jest forma „lekki”. Formy „lekka” i „lekkie” odnoszą się do innych rodzajów.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem rodzaju męskiego w mianowniku liczby pojedynczej
12. (B1)

... to plecak: twój czy Kuby?
1. A. Czyje
2. B. Czyj
3. C. Czyja
Poloniusz wyjaśnia:

Zaimek pytający „czyj” zgadza się z rzeczownikiem, o który pytamy. Rzeczownik „plecak” jest rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej, dlatego potrzebna jest forma „czyj”. Formy „czyja” i „czyje” odnoszą się do innych rodzajów.

Reguła: zgoda zaimka pytającego czyj z rzeczownikiem w rodzaju męskim
13. (B1)

W lodówce stoi ... mleko.
1. A. świeży
2. B. świeże
3. C. świeża
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „mleko” ma rodzaj nijaki i w tym zdaniu stoi w mianowniku liczby pojedynczej. Przymiotnik rodzaju nijakiego ma formę „świeże”. Formy „świeży” i „świeża” są formami rodzaju męskiego i żeńskiego.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem rodzaju nijakiego w mianowniku liczby pojedynczej
14. (B1)

W naszej grupie są ... studenci.
1. A. polskie
2. B. polski
3. C. polscy
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „studenci” jest rzeczownikiem męskoosobowym w mianowniku liczby mnogiej. Przymiotnik musi mieć formę męskoosobową liczby mnogiej: „polscy”. Forma „polskie” pasuje do rodzaju niemęskoosobowego, a „polski” do liczby pojedynczej.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem w rodzaju męskoosobowym liczby mnogiej
15. (B1)

W szatni zostały dwie kurtki. ... z nich jest twoja?
1. A. Która
2. B. Której
3. C. Którą
Poloniusz wyjaśnia:

W tym zdaniu zaimek jest podmiotem, więc musi stać w mianowniku. Rzeczownik „kurtka” jest rodzaju żeńskiego, dlatego poprawna jest forma „która”. Formy „którą” i „której” mają inne przypadki i nie mogą być tu podmiotem zdania.

Reguła: mianownik zaimka pytającego który w funkcji podmiotu
16. (B1)

Wczoraj odwiedziliśmy nasze ... sąsiadki.
1. A. starsze
2. B. starszymi
3. C. starszych
Poloniusz wyjaśnia:

Przymiotnik musi zgadzać się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku. Rzeczownik „sąsiadki” oznacza kobiety, więc w bierniku liczby mnogiej ma formę niemęskoosobową, tak jak przymiotnik „starsze”. Formy „starszych” i „starszymi” mają inny przypadek lub inny typ odmiany.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem niemęskoosobowym w bierniku liczby mnogiej
17. (B1)

Wybierz neutralną, nieakcentowaną formę: Rano mama dała ... kanapki do szkoły.
1. A. mi
2. B. ja
3. C. mnie
Poloniusz wyjaśnia:

W zdaniu neutralnym, bez kontrastu, używamy krótkich form zaimków osobowych, na przykład „mi”. Forma „mnie” jest długa i służy do akcentu albo występuje po przyimku. „Ja” to mianownik, a po czasowniku „dać” potrzebny jest celownik.

Reguła: formy krótkie zaimków osobowych na pozycji nieakcentowanej
18. (B1)

Z ... powodu spóźniłeś się dziś na lekcję?
1. A. jaki
2. B. jakim
3. C. jakiego
Poloniusz wyjaśnia:

Po wyrażeniu „z powodu” używamy dopełniacza. Rzeczownik „powód” jest rodzaju męskiego, więc poprawna forma zaimka pytającego to „jakiego”. Formy „jaki” i „jakim” mają inny przypadek, dlatego nie pasują do tego kontekstu.

Reguła: dopełniacz zaimka pytającego jaki po wyrażeniu z powodu
19. (B2)

Bez ... nie moglibyśmy odtworzyć przebiegu spotkania z taką dokładnością.
1. A. go
2. B. jego
3. C. niego
Poloniusz wyjaśnia:

Po przyimku „bez” używa się długiej formy zaimka osobowego z nagłosowym „n”: „niego”. Forma „go” nie występuje po przyimku, a „jego” w tej pozycji jest niepoprawne po przyimku wymagającym formy „niego”.

Reguła: forma zaimka osobowego po przyimku
20. (B2)

Do końca konsultacji ... z ekspertów nie zgłosił uwag do projektu.
1. A. żadnego
2. B. żaden
3. C. żadni
Poloniusz wyjaśnia:

W konstrukcji „żaden z” zaimek występuje w mianowniku liczby pojedynczej, a rzeczownik po „z” ma dopełniacz liczby mnogiej. Forma „żadni” nie pasuje do tej konstrukcji, a „żadnego” nie może być podmiotem przy orzeczeniu „nie zgłosił”.

Reguła: zaimek żaden w konstrukcji żaden z z dopełniaczem liczby mnogiej
21. (B2)

Jeżeli ... zauważy błąd w umowie, powinien natychmiast zgłosić go prawnikowi.
1. A. kogokolwiek
2. B. komukolwiek
3. C. ktokolwiek
Poloniusz wyjaśnia:

Zaimek pełni tu funkcję podmiotu, więc musi wystąpić w mianowniku: „ktokolwiek”. Forma „kogokolwiek” jest dopełniaczem lub biernikiem, a „komukolwiek” celownikiem. Kontekst zdania wymaga nazwania osoby, która może zauważyć błąd, a nie odbiorcy ani dopełnienia czynności.

Reguła: mianownik zaimka nieokreślonego ktokolwiek w funkcji podmiotu
22. (B2)

... odmówiono dostępu do archiwum, nie pozostałym stażystom.
1. A. Go
2. B. Jemu
3. C. Mu
Poloniusz wyjaśnia:

Na początku zdania oraz w wyraźnym przeciwstawieniu używa się formy długiej zaimka, dlatego potrzebna jest forma „jemu”. Krótka forma „mu” nie powinna stać na początku zdania i nie nadaje się do takiego kontrastu. „Go” ma biernik, a czasownik „odmówić” wymaga celownika.

Reguła: forma długa zaimka osobowego na początku zdania i w kontraście
23. (B2)

Organizatorzy przesłali szczegółowy program ... z uczestników osobno.
1. A. każdego
2. B. każdy
3. C. każdemu
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „przesłać” wymaga wskazania odbiorcy w celowniku: przesłać komuś. W konstrukcji z zaimkiem upowszechniającym poprawna jest forma „każdemu z uczestników”; formy „każdy” i „każdego” mają inny przypadek.

Reguła: celownik zaimka każdy w funkcji odbiorcy czynności
24. (B2)

Po kontroli komisja uznała, że ... z tych wniosków nie wymaga uzupełnienia.
1. A. żadne
2. B. żaden
3. C. żadnego
Poloniusz wyjaśnia:

W konstrukcji „żaden z...” zaimek zgadza się z pojedynczym rzeczownikiem, do którego się odnosi: „wniosek” ma rodzaj męski, więc poprawna jest forma „żaden”. Forma „żadnego” ma przypadek zależny i nie może być podmiotem zdania. „Żadne” odnosiłoby się do rzeczownika rodzaju nijakiego, na przykład „żadne pismo”.

Reguła: zaimek upowszechniający żaden w konstrukcji żaden z
25. (B2)

Po krótkim szkoleniu ... nowi pracownicy podpisali oświadczenie.
1. A. każde
2. B. wszyscy
3. C. wszystkie
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „pracownicy” ma formę męskoosobową liczby mnogiej, dlatego wymaga zaimka „wszyscy”. Forma „wszystkie” odnosi się do rzeczowników niemęskoosobowych, a „każde” jest formą liczby pojedynczej rodzaju nijakiego.

Reguła: zgoda zaimka wszyscy z rzeczownikiem męskoosobowym w liczbie mnogiej
26. (B2)

Po zmianie regulaminu ... pracownicy działu sprzedaży muszą podpisać nowe oświadczenia.
1. A. wszyscy
2. B. wszystkich
3. C. wszystkie
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „pracownicy” ma rodzaj męskoosobowy i stoi w mianowniku liczby mnogiej, dlatego zaimek przyjmuje formę „wszyscy”. Forma „wszystkie” odnosi się do rzeczowników niemęskoosobowych, a „wszystkich” jest formą dopełniacza lub biernika. To częsty błąd u osób, których języki ojczyste inaczej oznaczają rodzaj męskoosobowy w liczbie mnogiej.

Reguła: zgoda zaimka upowszechniającego wszyscy z rzeczownikiem męskoosobowym w mianowniku liczby mnogiej
27. (B2)

Potrzebujemy ... wiarygodnego źródła danych, żeby potwierdzić tę informację.
1. A. jakimś
2. B. jakiś
3. C. jakiegoś
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „potrzebować” wymaga dopełniacza, dlatego zaimek i przymiotnik muszą mieć formę „jakiegoś wiarygodnego”. Forma „jakiś” jest mianownikiem albo biernikiem rodzaju męskiego nieżywotnego, a „jakimś” to narzędnik albo miejscownik. Błąd często wynika z przenoszenia rekcji z innych języków.

Reguła: dopełniacz zaimka nieokreślonego po czasowniku potrzebować
28. (B2)

... powierzono rozmowy z inwestorem, a nie zewnętrznemu konsultantowi.
1. A. Jego
2. B. Jemu
3. C. Mu
Poloniusz wyjaśnia:

Na początku zdania oraz w pozycji kontrastowej używa się długiej formy zaimka w celowniku: „jemu”. Forma „mu” jest formą krótką i nie rozpoczyna zdania, a „jego” ma niewłaściwy przypadek.

Reguła: forma długa zaimka osobowego w pozycji inicjalnej i kontrastowej
29. (B2)

Projekt można zrealizować z ... ekspertami, ilu przewidziano w budżecie.
1. A. tyloma
2. B. wieloma
3. C. iloma
Poloniusz wyjaśnia:

W zdaniu potrzebny jest zaimek wskazujący ilość w korelacji z członem „ilu”, a po przyimku „z” występuje tu narzędnik: „tyloma ekspertami”. Formy „wieloma” i „iloma” są narzędnikami innych zaimków i nie tworzą w tym zdaniu poprawnej korelacji z „ilu”.

Reguła: korelacja tyle - ile oraz narzędnik zaimka tyle po przyimku z
30. (B2)

Przed wejściem na salę ... zaproszeni goście musieli okazać identyfikator.
1. A. każde
2. B. wszyscy
3. C. wszystkie
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „goście” ma formę rodzaju męskoosobowego w liczbie mnogiej, dlatego wymaga zaimka „wszyscy”. Forma „wszystkie” łączy się z rzeczownikami niemęskoosobowymi, na przykład „wszystkie osoby”. „Każde” jest formą liczby pojedynczej rodzaju nijakiego i nie zgadza się z rzeczownikiem w liczbie mnogiej.

Reguła: zgoda zaimka upowszechniającego wszyscy z rzeczownikiem męskoosobowym
31. (B2)

Rozmawiałem dziś z ... z ekspertów, którzy przygotowali analizę.
1. A. którymś
2. B. któryś
3. C. któregoś
Poloniusz wyjaśnia:

Po przyimku „z” w znaczeniu towarzystwa lub kontaktu używa się narzędnika, dlatego poprawna jest forma „którymś”. Forma „któregoś” jest dopełniaczem lub biernikiem, a „któryś” mianownikiem. W tym zdaniu zaimek oznacza jedną, bliżej nieokreśloną osobę z grupy ekspertów.

Reguła: narzędnik zaimka nieokreślonego po przyimku z
32. (B2)

Specjaliści opisali w załączniku ... zastrzeżenia, które sami zgłosili podczas audytu.
1. A. ich
2. B. swoje
3. C. jego
Poloniusz wyjaśnia:

Jeżeli posiadacz jest tożsamy z podmiotem zdania, używa się zaimka zwrotnego dzierżawczego „swój”. Forma „ich” sugerowałaby zastrzeżenia innych osób, a „jego” dodatkowo nie zgadza się znaczeniowo z podmiotem w liczbie mnogiej.

Reguła: zaimek swój zamiast zaimka dzierżawczego przy podmiocie tożsamym z posiadaczem
33. (B2)

W ostatnim polu formularza proszę wpisać ... istotnego, jeśli sprawa wymaga komentarza.
1. A. cokolwiek
2. B. czegokolwiek
3. C. czymkolwiek
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „wpisać” wymaga w tym zdaniu dopełnienia w bierniku, dlatego używa się formy „cokolwiek”. Forma „czegokolwiek” jest dopełniaczem, a „czymkolwiek” narzędnikiem. Przymiotnik po tym zaimku ma formę dopełniacza: „istotnego”.

Reguła: biernik zaimka nieokreślonego cokolwiek jako dopełnienia czasownika przechodniego
34. (B2)

W raporcie nie wskazano, ... środków potrzeba na modernizację systemu.
1. A. ile
2. B. tyle
3. C. ilu
Poloniusz wyjaśnia:

W pytaniu pośrednim o liczbę lub ilość używa się zaimka „ile”. Forma „ilu” odnosi się do rzeczowników męskoosobowych, a „środki” w znaczeniu pieniędzy nie należą do tej grupy. „Tyle” nie wprowadza pytania pośredniego, lecz wskazuje określoną ilość.

Reguła: zaimek liczebny pytajny „ile” w pytaniu pośrednim
35. (B2)

W uzasadnieniu podano ... argumentów, że rada odłożyła decyzję do następnego posiedzenia.
1. A. tylu
2. B. ile
3. C. tyle
Poloniusz wyjaśnia:

W konstrukcji skutkowej używa się połączenia „tyle..., że...”. W zdaniu twierdzącym czasownik „podano” wymaga biernika dopełnienia, a przy rzeczowniku niemęskoosobowym w liczbie mnogiej zaimek liczebny ma tu formę „tyle”: „podano tyle argumentów”. Forma „tylu” byłaby formą dopełniacza lub miejscownika, a „ile” wprowadza pytanie albo porównanie.

Reguła: zaimek liczebny tyle w bierniku i konstrukcja skutkowa tyle..., że...
36. (B2)

Wybierz neutralną, nieakcentowaną formę zaimka: Po naradzie kierownik poprosił ... o krótkie wyjaśnienia.
1. A. jego
2. B. go
3. C. jemu
Poloniusz wyjaśnia:

W neutralnej pozycji po czasowniku używa się krótkiej formy zaimka osobowego, czyli „go”. Forma „jego” jest długa i służy akcentowaniu albo występuje po przyimku. „Jemu” ma celownik, a czasownik „poprosić” w tym znaczeniu wymaga biernika.

Reguła: forma krótka zaimka osobowego na pozycji nieakcentowanej
37. (C1)

Instytucje, wobec ... wszczęto postępowanie, mają prawo złożyć wyjaśnienia.
1. A. którym
2. B. których
3. C. którymi
Poloniusz wyjaśnia:

Zaimek względny musi przyjąć formę wymaganą przez przyimek „wobec”, który łączy się z dopełniaczem. W liczbie mnogiej poprawna jest forma „których”. Formy „którym” i „którymi” odpowiadają innym przypadkom, więc nie pasują do tej konstrukcji.

Reguła: dopełniacz zaimka względnego po przyimku wobec
38. (C1)

Komisja odrzuciła fragmenty opracowania, ponieważ autor posłużył się ... materiałami bez podania źródła.
1. A. cudze
2. B. cudzimi
3. C. cudzymi
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „posłużyć się” wymaga narzędnika, a przymiotnik musi zgadzać się z rzeczownikiem „materiałami”. Poprawna forma narzędnika liczby mnogiej przymiotnika „cudzy” to „cudzymi”. Forma „cudze” ma niewłaściwy przypadek, a „cudzimi” jest błędną postacią tematu tego przymiotnika.

Reguła: narzędnik liczby mnogiej przymiotnika cudzy
39. (C1)

Komitet nagrodził ... koncepcje, choć wymagały jeszcze dopracowania.
1. A. świeży i twórczy
2. B. świeże i twórcze
3. C. świeżych i twórczych
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „koncepcje” jest niemęskoosobowy i w tym zdaniu występuje w bierniku liczby mnogiej. Przymiotniki „świeży” i „twórczy” przyjmują tu formy „świeże” oraz „twórcze”. Formy „świeży i twórczy” są męskie w liczbie pojedynczej albo męskoosobowe, a „świeżych i twórczych” mają niewłaściwy przypadek.

Reguła: forma niemęskoosobowa liczby mnogiej przymiotników świeży i twórczy
40. (C1)

Ministerstwo opublikowało protokoły z ... konsultacji eksperckich.
1. A. polsko-angielskie
2. B. polsko-angielskimi
3. C. polsko-angielskich
Poloniusz wyjaśnia:

W przymiotniku złożonym typu „polsko-angielski” pierwszy człon pozostaje nieodmienny, a odmienia się człon drugi. Rzeczownik „konsultacji” występuje tu w dopełniaczu liczby mnogiej, dlatego poprawna jest forma „polsko-angielskich”. Formy „polsko-angielskimi” i „polsko-angielskie” mają niewłaściwy przypadek.

Reguła: odmiana przymiotników złożonych typu polsko-angielski
41. (C1)

Na posiedzeniu głos zabrali ... mediatorzy, którzy przygotowali wspólne stanowisko.
1. A. polsko-angielscy
2. B. polsko-angielskie
3. C. polskich-angielskich
Poloniusz wyjaśnia:

W przymiotnikach złożonych pisanych z dywizem pierwszy człon pozostaje nieodmienny, a odmienia się człon drugi: „polsko-angielscy”. Rzeczownik „mediatorzy” jest męskoosobowy, więc wymaga formy mianownika liczby mnogiej „angielscy”. Formy „polsko-angielskie” i „polskich-angielskich” naruszają zgodę rodzaju i sposób odmiany przymiotnika złożonego.

Reguła: odmiana przymiotników złożonych i zgoda z rzeczownikiem męskoosobowym
42. (C1)

Po ... wahaniu rektor zaakceptował propozycję komisji.
1. A. pewnego
2. B. pewien
3. C. pewnym
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „po” w znaczeniu następstwa czasowego łączy się tu z miejscownikiem: „po pewnym wahaniu”. Forma „pewnego” jest dopełniaczem, a „pewien” mianownikiem rodzaju męskiego, dlatego nie zgadzają się z rzeczownikiem „wahaniu”.

Reguła: odmiana zaimka pewien w miejscowniku liczby pojedynczej rodzaju nijakiego
43. (C1)

Procedury, dzięki ... zapewniono anonimowość sygnalistom, opisano w aneksie do uchwały.
1. A. którymi
2. B. którym
3. C. których
Poloniusz wyjaśnia:

Przyimek „dzięki” łączy się z celownikiem, także wtedy, gdy występuje z zaimkiem względnym. W zdaniu chodzi o procedury, dzięki którym osiągnięto określony skutek. Formy „których” i „którymi” reprezentują inne przypadki, więc nie pasują do rekcji przyimka.

Reguła: celownik zaimka względnego po przyimku dzięki
44. (C1)

Szczególnie ... rozwiązania wdrożono dopiero po zakończeniu pilotażu.
1. A. twórczych
2. B. twórczy
3. C. twórcze
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „rozwiązania” ma tu biernik liczby mnogiej rodzaju niemęskoosobowego, taki sam jak mianownik. Dlatego przymiotnik przyjmuje formę „twórcze”. Forma „twórczy” odnosi się do liczby mnogiej męskoosobowej, a „twórczych” nie zgadza się z rzeczownikiem w wymaganym przypadku.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem w liczbie mnogiej niemęskoosobowej
45. (C1)

W części empirycznej nie wolno przedstawiać ... wyników jako własnych ustaleń.
1. A. cudzich
2. B. cudzych
3. C. cudze
Poloniusz wyjaśnia:

Po zaprzeczonym czasowniku przechodnim rzeczownik z przymiotnikiem występuje w dopełniaczu: „cudzych wyników”. Forma „cudzich” jest niepoprawna, bo przymiotnik „cudzy” ma w dopełniaczu liczby mnogiej postać „cudzych”. Forma „cudze” byłaby biernikiem liczby mnogiej niemęskoosobowej, ale nie pasuje do konstrukcji zaprzeczonej.

Reguła: dopełniacz liczby mnogiej przymiotnika cudzy po zaprzeczonym czasowniku przechodnim
46. (C1)

W debacie uczestniczyli ... aktywiści, którzy domagali się napisów do transmisji posiedzeń.
1. A. głuche
2. B. głuchych
3. C. głusi
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „aktywiści” jest rzeczownikiem męskoosobowym w mianowniku liczby mnogiej, więc przymiotnik musi mieć formę „głusi”. Forma „głuche” jest właściwa dla liczby mnogiej niemęskoosobowej, a „głuchych” odpowiada między innymi dopełniaczowi lub biernikowi liczby mnogiej.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem w rodzaju męskoosobowym liczby mnogiej
47. (C1)

W monografii porównano recepcję traktatów ... z końca XVIII wieku.
1. A. polsko-angielskich
2. B. polsko-angielskie
3. C. polskich-angielskich
Poloniusz wyjaśnia:

W przymiotnikach złożonych typu „polsko-angielski” pierwszy człon pozostaje nieodmienny, a odmienia się tylko drugi człon. Po rzeczowniku „traktatów” wymagana jest forma dopełniacza liczby mnogiej: „polsko-angielskich”. Forma „polskich-angielskich” błędnie odmienia oba człony, a „polsko-angielskie” ma niewłaściwy przypadek.

Reguła: odmiana przymiotników złożonych z pierwszym członem nieodmiennym
48. (C1)

W panelu uczestniczyli ... aktywiści, którzy oceniali dostępność instytucji kultury.
1. A. głusi
2. B. głuche
3. C. głuchych
Poloniusz wyjaśnia:

Przy rzeczowniku męskoosobowym w mianowniku liczby mnogiej przymiotnik musi mieć formę męskoosobową. Od przymiotnika „głuchy” poprawna forma w tym kontekście to „głusi”. Formy „głuche” i „głuchych” nie zgadzają się z rzeczownikiem „aktywiści” w rodzaju, liczbie i przypadku.

Reguła: forma męskoosobowa liczby mnogiej przymiotnika głuchy
49. (C1)

W razie wystąpienia ... przesłanek rektor może zawiesić postępowanie dyscyplinarne.
1. A. pewne
2. B. pewnymi
3. C. pewnych
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „w razie wystąpienia” wymaga dopełniacza, a rzeczownik „przesłanek” ma formę dopełniacza liczby mnogiej. Zaimek przymiotny „pewien” musi się z nim zgadzać, dlatego poprawna jest forma „pewnych”. Formy „pewnymi” i „pewne” mają inny przypadek.

Reguła: odmiana zaimka pewien w dopełniaczu liczby mnogiej
50. (C1)

W uzasadnieniu powołano się na opinię ... biegłego, którego nazwiska nie ujawniono.
1. A. pewnemu
2. B. pewnego
3. C. pewien
Poloniusz wyjaśnia:

Zaimek „pewien” w znaczeniu nieokreślonym odmienia się jak przymiotnik i musi zgadzać się z rzeczownikiem. Wyrażenie „opinia biegłego” wymaga dopełniacza, więc potrzebna jest forma „pewnego”. Formy „pewnemu” i „pewien” mają niewłaściwy przypadek.

Reguła: odmiana zaimka pewien w funkcji nieokreślonej
51. (C1)

W uzasadnieniu przywołano trzy orzeczenia, na podstawie ... skarga została oddalona.
1. A. których
2. B. którym
3. C. którymi
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie przyimkowe „na podstawie” wymaga dopełniacza, dlatego zaimek względny przyjmuje formę „których”. Forma „którym” jest celownikiem albo miejscownikiem liczby mnogiej, a „którymi” narzędnikiem, więc nie pasują do tej konstrukcji.

Reguła: dopełniacz zaimka względnego po wyrażeniu przyimkowym na podstawie
52. (C1)

Wskaż wyrażenie z niepoprawną formą przymiotnika.
1. A. świeży analizy
2. B. głusi arbitrzy
3. C. świeże dane
Poloniusz wyjaśnia:

Niepoprawne jest wyrażenie „świeży analizy”, ponieważ rzeczownik „analizy” w liczbie mnogiej ma rodzaj niemęskoosobowy i wymaga formy „świeże”. Wyrażenie „głusi arbitrzy” jest poprawne, bo „arbitrzy” to rzeczownik męskoosobowy. Wyrażenie „świeże dane” także jest poprawne, ponieważ „dane” mają w liczbie mnogiej rodzaj niemęskoosobowy.

Reguła: formy przymiotników świeży i głuchy w liczbie mnogiej męskoosobowej i niemęskoosobowej
53. (C1)

Wskaż wyrażenie z niepoprawną formą przymiotnika.
1. A. głusi mediatorzy
2. B. cudze notatki
3. C. świeże dane
4. D. twórczy zespoły
Poloniusz wyjaśnia:

Wyrażenie „twórczy zespoły” jest niepoprawne, ponieważ rzeczownik „zespoły” należy w liczbie mnogiej do rodzaju niemęskoosobowego. Poprawna forma przymiotnika brzmi „twórcze zespoły”. Wyrażenia „świeże dane”, „głusi mediatorzy” i „cudze notatki” zachowują zgodę rodzaju, liczby i przypadku.

Reguła: forma przymiotnika w liczbie mnogiej męskoosobowej i niemęskoosobowej
54. (C1)

Zespoły recenzenckie okazały się wyjątkowo ... w poszukiwaniu kompromisowych rozwiązań.
1. A. twórcze
2. B. twórczy
3. C. twórcza
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „zespoły” ma w liczbie mnogiej rodzaj niemęskoosobowy, mimo że oznacza grupy ludzi. Dlatego przymiotnik powinien mieć formę „twórcze”. Forma „twórczy” odpowiada liczbie mnogiej męskoosobowej albo mianownikowi liczby pojedynczej rodzaju męskiego, a „twórcza” jest formą żeńską liczby pojedynczej.

Reguła: zgoda przymiotnika twórczy z rzeczownikiem niemęskoosobowym liczby mnogiej