Rodzaj gramatyczny i liczba mnoga

Rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy, mianownik liczby mnogiej, rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej oraz zgoda orzeczenia z podmiotem w liczbie mnogiej.

Poziomy: B1 · B2 · 48 zadań

Czytaj artykuł

1. (B1)

Czy twoje nowe spodnie ... teraz w szafie?
1. A. wiszą
2. B. wisiał
3. C. wisi
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „spodnie” występuje tylko w liczbie mnogiej, dlatego czasownik musi mieć formę liczby mnogiej: „wiszą”. Forma „wisi” jest liczbą pojedynczą. Forma „wisiał” jest dodatkowo formą czasu przeszłego i nie pasuje do okolicznika „teraz”.

Reguła: rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej i zgoda orzeczenia
2. (B1)

Dziecko nie mogło bawić się nożyczkami, bo były ...
1. A. ostry
2. B. ostre
3. C. ostra
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „nożyczki” występuje tylko w liczbie mnogiej i ma rodzaj niemęskoosobowy. Dlatego przymiotnik po czasowniku „były” ma formę „ostre”. Formy „ostry” i „ostra” są formami liczby pojedynczej.

Reguła: rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej i zgoda przymiotnika
3. (B1)

Które wyrażenie nie pasuje do zdania: ... grały w karty przez cały wieczór?
1. A. Te sąsiadki
2. B. Te koleżanki
3. C. Ci koledzy
Poloniusz wyjaśnia:

Forma orzeczenia „grały” pasuje do podmiotu niemęskoosobowego w liczbie mnogiej. Wyrażenia „te sąsiadki” i „te koleżanki” są niemęskoosobowe, więc zgadzają się z czasownikiem. Wyrażenie „ci koledzy” jest męskoosobowe i wymaga formy „grali”.

Reguła: różnica między rodzajem męskoosobowym i niemęskoosobowym w zgodzie z orzeczeniem
4. (B1)

Kupiłam ... spodnie na zimę.
1. A. ciepły
2. B. ciepłe
3. C. ciepła
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „spodnie” występuje tylko w liczbie mnogiej i w tym zdaniu jest dopełnieniem w bierniku. W bierniku liczby mnogiej rodzaju niemęskoosobowego przymiotnik ma formę „ciepłe”. Formy „ciepły” i „ciepła” są formami liczby pojedynczej, więc nie pasują do rzeczownika „spodnie”.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem niemęskoosobowym w bierniku liczby mnogiej
5. (B1)

Moje ciocie ... do nas w sobotę po południu.
1. A. przyjechały
2. B. przyjechali
3. C. przyjechało
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „ciocie” ma rodzaj niemęskoosobowy w liczbie mnogiej, dlatego orzeczenie w czasie przeszłym przyjmuje formę „przyjechały”. Forma „przyjechali” łączy się z podmiotem męskoosobowym. Forma „przyjechało” jest liczbą pojedynczą rodzaju nijakiego.

Reguła: zgoda orzeczenia w czasie przeszłym z podmiotem niemęskoosobowym
6. (B1)

Moje dwudzieste ... odbyły się w małej kawiarni.
1. A. urodzina
2. B. urodziny
3. C. urodzin
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „urodziny” występuje tylko w liczbie mnogiej, nawet jeśli chodzi o jedno święto jednej osoby. Forma „urodzina” jest błędnym utworzeniem liczby pojedynczej w tym znaczeniu. Forma „urodzin” to dopełniacz liczby mnogiej, a w tym zdaniu potrzebny jest mianownik.

Reguła: rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej w mianowniku
7. (B1)

Na dyżur przyszli ... z naszego szpitala.
1. A. lekarze
2. B. lekary
3. C. lekarzy
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik męskoosobowy „lekarz” ma w mianowniku liczby mnogiej formę „lekarze”. Forma „lekarzy” jest formą dopełniacza lub biernika liczby mnogiej, a nie mianownika. Forma „lekary” jest błędna i wynika z niepoprawnego tworzenia liczby mnogiej.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych zakończonych na -arz
8. (B1)

Na moje urodziny przyszli nasi ...
1. A. goście
2. B. gościowie
3. C. gości
Poloniusz wyjaśnia:

Po czasowniku „przyszli” podmiot musi stać w mianowniku liczby mnogiej. Poprawna forma to „goście”. Forma „gości” jest dopełniaczem albo biernikiem liczby mnogiej, a „gościowie” nie jest formą standardową.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych zakończonych na -ść
9. (B1)

Na scenie śpiewały ... aktorki.
1. A. młode
2. B. młodych
3. C. młodzi
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „aktorki” jest niemęskoosobowy, dlatego przymiotnik w mianowniku liczby mnogiej ma formę „młode”. Forma „młodzi” odnosi się do grupy męskoosobowej. Forma „młodych” nie jest mianownikiem liczby mnogiej.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem niemęskoosobowym w mianowniku liczby mnogiej
10. (B1)

Nie wiem, ... turyści wrócili już do hotelu.
1. A. które
2. B. która
3. C. którzy
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „turyści” ma rodzaj męskoosobowy w liczbie mnogiej, dlatego wymaga zaimka „którzy”. Forma „które” odnosi się do rzeczowników niemęskoosobowych w liczbie mnogiej, na przykład „dzieci” albo „walizki”. Forma „która” jest liczbą pojedynczą rodzaju żeńskiego.

Reguła: zaimek względny w mianowniku liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego
11. (B1)

Po deszczu ... do piwnicy były mokre i trudno się otwierały.
1. A. drzwia
2. B. drzwo
3. C. drzwi
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „drzwi” występuje w polszczyźnie tylko w liczbie mnogiej, także wtedy, gdy mówimy o jednych drzwiach. Formy „drzwia” i „drzwo” nie są poprawnymi formami tego rzeczownika w języku ogólnym. Dlatego w zdaniu pojawiają się też formy czasowników w liczbie mnogiej: „były” i „otwierały się”.

Reguła: rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej
12. (B1)

Po przerwie ... szybko wrócili do sali.
1. A. panie
2. B. pany
3. C. panowie
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „pan” ma w mianowniku liczby mnogiej formę męskoosobową „panowie”. Czasownik „wrócili” potwierdza, że chodzi o podmiot męskoosobowy. Forma „panie” wymagałaby czasownika „wróciły”, a forma „pany” jest niepoprawna w tym znaczeniu.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczownika męskoosobowego pan oraz zgoda orzeczenia z podmiotem męskoosobowym
13. (B1)

Przed blokiem dwie sąsiadki i ich dzieci ... na autobus.
1. A. czekali
2. B. czekało
3. C. czekały
Poloniusz wyjaśnia:

Podmiot „dwie sąsiadki i ich dzieci” ma formę niemęskoosobową w liczbie mnogiej, dlatego orzeczenie w czasie przeszłym przyjmuje formę „czekały”. Forma „czekali” pasuje do podmiotu męskoosobowego, na przykład „sąsiedzi”. Forma „czekało” jest liczbą pojedynczą rodzaju nijakiego.

Reguła: zgoda orzeczenia w czasie przeszłym z podmiotem niemęskoosobowym w liczbie mnogiej
14. (B1)

Przed hotelem stali zagubieni ... z Niemiec.
1. A. turystowie
2. B. turyści
3. C. turysty
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „turysta” jest męskoosobowy, a jego poprawna forma mianownika liczby mnogiej to „turyści”. Forma „turysty” nie jest mianownikiem liczby mnogiej w tym znaczeniu. Forma „turystowie” powstaje przez błędne dodanie końcówki „-owie” do wyrazu, który tworzy liczbę mnogą inaczej.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych zakończonych na -sta
15. (B1)

Tegoroczne wakacje ... dla nas za krótkie.
1. A. byli
2. B. były
3. C. było
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „wakacje” występuje tylko w liczbie mnogiej i ma rodzaj niemęskoosobowy. W czasie przeszłym łączy się więc z formą „były”. Forma „byli” jest męskoosobowa, a „było” jest formą liczby pojedynczej rodzaju nijakiego.

Reguła: rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej i zgoda orzeczenia w czasie przeszłym
16. (B1)

W kosmetyczce leżały małe ... do paznokci.
1. A. nożycki
2. B. nożyczka
3. C. nożyczki
Poloniusz wyjaśnia:

Nazwa tego narzędzia brzmi „nożyczki” i występuje tylko w liczbie mnogiej. Forma „nożyczka” jest błędnym utworzeniem liczby pojedynczej w tym znaczeniu. Forma „nożycki” ma niepoprawną postać wyrazu.

Reguła: rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej
17. (B1)

W naszej grupie są tylko mężczyźni. ... uczą się polskiego.
1. A. nowe studenci
2. B. nowi studenci
3. C. nowi studentki
Poloniusz wyjaśnia:

Przy rzeczowniku męskoosobowym „studenci” przymiotnik w mianowniku liczby mnogiej ma formę „nowi”. Forma „nowe” łączy się z rzeczownikami niemęskoosobowymi. Wyrażenie „nowi studentki” jest błędne, bo rzeczownik „studentki” wymaga formy „nowe”.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem męskoosobowym w mianowniku liczby mnogiej
18. (B1)

W naszym bloku mieszkają bardzo mili ...
1. A. sąsiadzy
2. B. sąsiady
3. C. sąsiedzi
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „sąsiad” ma w mianowniku liczby mnogiej formę męskoosobową „sąsiedzi”, która zgadza się z przymiotnikiem „mili”. Forma „sąsiady” wymagałaby zgody niemęskoosobowej i nie pasuje w tym zdaniu, a forma „sąsiadzy” jest błędnie utworzona.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych z wymianą tematu
19. (B1)

W sali stoją ... stoły.
1. A. duże
2. B. duzi
3. C. dużych
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „stoły” nie jest męskoosobowy, dlatego przymiotnik w mianowniku liczby mnogiej ma formę „duże”. Forma „duzi” łączy się z rzeczownikami męskoosobowymi, na przykład „duzi chłopcy”. Forma „dużych” nie jest mianownikiem liczby mnogiej.

Reguła: zgoda przymiotnika z rzeczownikiem niemęskoosobowym w mianowniku liczby mnogiej
20. (B1)

W szufladzie ... ostre nożyczki.
1. A. leżało
2. B. leżały
3. C. leżał
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „nożyczki” występuje tylko w liczbie mnogiej i łączy się z orzeczeniem w liczbie mnogiej niemęskoosobowej. Dlatego poprawna jest forma „leżały”. Formy „leżał” i „leżało” są formami liczby pojedynczej.

Reguła: rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej i zgoda orzeczenia z podmiotem
21. (B1)

W tym roku nasze ... trwały tylko dwa tygodnie.
1. A. wakacjie
2. B. wakacja
3. C. wakacje
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „wakacje” występuje w języku polskim tylko w liczbie mnogiej. Forma „wakacja” jest błędną liczbą pojedynczą w tym znaczeniu. Forma „wakacjie” ma niepoprawną pisownię i nie jest poprawną formą rzeczownika.

Reguła: rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej
22. (B1)

Wczoraj moi dziadkowie ... mnie po szkole.
1. A. odebrały
2. B. odebrali
3. C. odebrało
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „dziadkowie” ma rodzaj męskoosobowy w liczbie mnogiej, dlatego w czasie przeszłym potrzebna jest forma „odebrali”. Forma „odebrały” łączy się z podmiotem niemęskoosobowym, a „odebrało” z podmiotem w liczbie pojedynczej rodzaju nijakiego. Błąd często wynika z nieuwzględnienia kategorii męskoosobowości.

Reguła: zgoda orzeczenia w czasie przeszłym z podmiotem męskoosobowym w liczbie mnogiej
23. (B1)

Wczoraj moje koleżanki ... na egzamin.
1. A. przyszli
2. B. przyszły
3. C. przyszedły
Poloniusz wyjaśnia:

Podmiot „moje koleżanki” jest niemęskoosobowy, dlatego czasownik w czasie przeszłym ma formę „przyszły”. Forma „przyszli” odnosi się do grupy męskoosobowej. Forma „przyszedły” jest błędna, bo czasownik „przyjść” ma w tej formie postać „przyszły”.

Reguła: zgoda orzeczenia w czasie przeszłym z podmiotem niemęskoosobowym
24. (B1)

Wskaż wyrażenie niepoprawne.
1. A. te panowie
2. B. te turystki
3. C. uprzejmi kelnerzy
4. D. ci aktorzy
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „panowie” jest formą męskoosobową liczby mnogiej, dlatego wymaga formy „ci”, a nie „te”. Wyrażenia „ci aktorzy” i „uprzejmi kelnerzy” mają poprawną zgodę męskoosobową. Wyrażenie „te turystki” jest poprawne, bo „turystki” to rzeczownik niemęskoosobowy.

Reguła: zgoda zaimka i przymiotnika z rzeczownikiem męskoosobowym i niemęskoosobowym w liczbie mnogiej
25. (B2)

Brakujące ... sprawy znaleziono dopiero w archiwum sądu.
1. A. akta
2. B. akty
3. C. aktowie
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu dokumentów dotyczących sprawy używa się formy „akta”. Forma „akty” oznacza między innymi akty prawne, akty notarialne albo dzieła przedstawiające nagą postać, więc nie pasuje do kontekstu sądowej dokumentacji. Forma „aktowie” jest niepoprawna, bo rzeczownik „akt” w tym znaczeniu nie tworzy takiej liczby mnogiej.

Reguła: formy podwójne rzeczownika akt w liczbie mnogiej zależne od znaczenia
26. (B2)

Ceramiczny dzban ma dwa szerokie ... , więc łatwo go przenieść.
1. A. uszy
2. B. uchy
3. C. ucha
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy rzeczownik „ucho” oznacza uchwyt naczynia, w mianowniku i bierniku liczby mnogiej ma formę „ucha”. „Uszy” odnosi się do części ciała, a „uchy” jest błędną regularyzacją odmiany.

Reguła: formy podwójne rzeczownika ucho: uszy jako części ciała i ucha jako uchwyty
27. (B2)

Ci ... z drugiego roku przygotowali prezentację na seminarium.
1. A. studentki
2. B. studenci
3. C. studenty
Poloniusz wyjaśnia:

W mianowniku liczby mnogiej rzeczownik „student” ma formę męskoosobową „studenci”. Forma „studenty” przenosi wzór niemęskoosobowy na rzeczownik męskoosobowy. Forma „studentki” oznacza kobiety i nie zgadza się z zaimkiem „ci” ani z orzeczeniem „przygotowali”.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych zakończonych na -ent z wymianą t na c
28. (B2)

Do apelacji trzeba dołączyć kompletne ... sprawy z sądu pierwszej instancji.
1. A. akta
2. B. akty
3. C. akt
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu dokumentów dotyczących sprawy używa się formy „akta”. Forma „akty” oznacza na przykład akty prawne, akty przedstawienia albo dzieła sztuki, więc nie pasuje do kontekstu sądowej dokumentacji. Forma „akt” nie zgadza się z przymiotnikiem „kompletne” i nie jest tu formą biernika liczby mnogiej.

Reguła: formy podwójne rzeczownika akt w znaczeniu dokumentów sądowych
29. (B2)

Konserwator wymienił w zabytkowym kotle oba metalowe ...
1. A. uchy
2. B. uszy
3. C. ucha
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „ucho” ma różne formy liczby mnogiej zależnie od znaczenia. „Uszy” oznaczają narządy słuchu, natomiast „ucha” to uchwyty lub elementy przedmiotów, na przykład kotła. Forma „uchy” jest niepoprawna i powstaje przez błędne uogólnienie odmiany.

Reguła: formy podwójne rzeczownika ucho w mianowniku i bierniku liczby mnogiej
30. (B2)

Konserwatorzy ostrożnie skleili pęknięte ... starej amfory.
1. A. ucha
2. B. uchy
3. C. uszy
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „ucho” ma w liczbie mnogiej różne formy w zależności od znaczenia. „Uszy” to narządy słuchu, natomiast „ucha” oznaczają uchwyty naczyń lub przedmiotów. Forma „uchy” jest błędna i wynika z nadmiernego uproszczenia odmiany.

Reguła: formy podwójne rzeczownika ucho w mianowniku i bierniku liczby mnogiej zależne od znaczenia
31. (B2)

Młodzież z okolicznych liceów przez cały semestr ... w konsultacjach.
1. A. uczestniczyli
2. B. uczestniczyła
3. C. uczestniczyły
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik zbiorowy „młodzież” ma formę liczby pojedynczej i rodzaj żeński, choć oznacza wiele osób. Orzeczenie powinno więc wystąpić w liczbie pojedynczej rodzaju żeńskiego: „uczestniczyła”. Formy „uczestniczyli” i „uczestniczyły” błędnie traktują ten rzeczownik jak podmiot w liczbie mnogiej.

Reguła: zgoda orzeczenia z rzeczownikiem zbiorowym rodzaju żeńskiego
32. (B2)

Na otwarcie galerii przyszli wieloletni ... artystki.
1. A. przyjacielowie
2. B. przyjaciele
3. C. przyjacieli
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „przyjaciel” ma w mianowniku liczby mnogiej formę męskoosobową „przyjaciele”. „Przyjacieli” to forma dopełniacza lub biernika liczby mnogiej, a nie forma podmiotu. „Przyjacielowie” jest błędną formą utworzoną przez nadmierne uogólnienie innego wzoru odmiany.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczownika męskoosobowego przyjaciel
33. (B2)

Na powierzchni rosołu pływały złote ... tłuszczu.
1. A. oki
2. B. oka
3. C. oczy
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „oko” ma dwie formy liczby mnogiej zależne od znaczenia: „oczy” to narządy wzroku, a „oka” to między innymi okrągłe plamy lub kropelki tłuszczu. W zdaniu chodzi o tłuszcz na powierzchni rosołu, dlatego potrzebna jest forma „oka”. Forma „oki” nie należy do polskiej odmiany tego rzeczownika.

Reguła: formy podwójne rzeczownika oko w mianowniku liczby mnogiej zależne od znaczenia
34. (B2)

Na spotkaniu w ambasadzie mieszkający w Paryżu obywatele Polski, czyli ..., opowiadali o pracy we Francji.
1. A. Polaki
2. B. Polakowie
3. C. Polacy
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „Polak” w znaczeniu obywatela Polski ma w mianowniku liczby mnogiej formę męskoosobową „Polacy”; formy „Polaki” i „Polakowie” nie są poprawnymi formami tego rzeczownika w tym znaczeniu.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych zakończonych na -ak z wymianą k na c
35. (B2)

Po analizie raportu grono ekspertów ... wspólną rekomendację.
1. A. przygotowało
2. B. przygotowali
3. C. przygotowały
Poloniusz wyjaśnia:

Podmiotem zdania jest rzeczownik zbiorowy „grono”, nie rzeczownik „ekspertów”. Orzeczenie zgadza się z nim w liczbie pojedynczej rodzaju nijakiego: „przygotowało”. Formy „przygotowali” i „przygotowały” błędnie uzgadniają czasownik z dopełniaczem albo z liczbą mnogą.

Reguła: zgoda orzeczenia z rzeczownikiem zbiorowym w liczbie pojedynczej
36. (B2)

Po długiej naradzie starszyzna rodu ... wspólne stanowisko.
1. A. ogłosili
2. B. ogłosiły
3. C. ogłosiła
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik zbiorowy „starszyzna” ma znaczenie mnogie, ale gramatycznie jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej. Dlatego orzeczenie powinno mieć formę „ogłosiła”. Formy „ogłosili” i „ogłosiły” błędnie uzgadniają orzeczenie z domyślną grupą osób, a nie z gramatyczną formą podmiotu.

Reguła: zgoda orzeczenia z rzeczownikiem zbiorowym rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej
37. (B2)

Po latach spotkali się dawni ..., którzy razem studiowali w Krakowie.
1. A. przyjacieli
2. B. przyjacielowie
3. C. przyjaciele
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „przyjaciel” ma w mianowniku liczby mnogiej nieregularną formę „przyjaciele”. Forma „przyjacieli” jest dopełniaczem albo biernikiem liczby mnogiej, więc nie pasuje do funkcji podmiotu. Forma „przyjacielowie” powstaje przez błędne uogólnienie końcówki spotykanej w innych rzeczownikach męskoosobowych.

Reguła: nieregularny mianownik liczby mnogiej rzeczownika męskoosobowego przyjaciel
38. (B2)

Po rekolekcjach do refektarza weszli młodzi ...
1. A. księży i braci
2. B. księża i bracia
3. C. księdzi i braty
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczowniki „ksiądz” i „brat” mają nieregularne formy mianownika liczby mnogiej: „księża” i „bracia”. Formy „księży” i „braci” są formami dopełniacza lub biernika, a po czasowniku „weszli” potrzebny jest mianownik. Formy „księdzi” i „braty” są błędnymi, nadmiernie regularnymi próbami utworzenia liczby mnogiej.

Reguła: oboczności w mianowniku liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych ksiądz i brat
39. (B2)

Po schłodzeniu rosołu na powierzchni zostały tłuste ...
1. A. oczy
2. B. oka
3. C. oki
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „oko” ma dwie formy liczby mnogiej zależne od znaczenia. „Oczy” to narządy wzroku, natomiast „oka” oznaczają między innymi okrągłe plamy tłuszczu na powierzchni zupy. Forma „oki” jest niepoprawna w tym znaczeniu i wynika z nadmiernego uproszczenia odmiany.

Reguła: formy podwójne rzeczownika oko w mianowniku liczby mnogiej
40. (B2)

Po śmierci ojca obaj ... przejęli rodzinny warsztat.
1. A. bratowie
2. B. braty
3. C. bracia
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu rodzeństwa męskiego poprawna forma mianownika liczby mnogiej to „bracia”. „Braty” przenosi wzór niemęskoosobowy na osoby, a „bratowie” nie pasuje do zwykłego znaczenia rodzinnego, bo odnosi się przede wszystkim do członków wspólnoty zakonnej albo ma charakter stylizowany.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczownika brat w znaczeniu rodzinnym
41. (B2)

Rodzeństwo mojej koleżanki ... się razem do programu stypendialnego.
1. A. zgłosiły
2. B. zgłosili
3. C. zgłosiło
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik zbiorowy „rodzeństwo” ma formę liczby pojedynczej i rodzaj nijaki, dlatego orzeczenie powinno mieć formę nijaką: „zgłosiło”. Formy „zgłosili” i „zgłosiły” odnoszą się do podmiotów w liczbie mnogiej, więc nie zgadzają się gramatycznie z rzeczownikiem „rodzeństwo”.

Reguła: zgoda orzeczenia z rzeczownikiem zbiorowym rodzaju nijakiego
42. (B2)

To grono ekspertów po długiej dyskusji ... rekomendację.
1. A. przyjęły
2. B. przyjęli
3. C. przyjęło
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik zbiorowy „grono” jest rzeczownikiem rodzaju nijakiego w liczbie pojedynczej. Orzeczenie zgadza się z nim, a nie z dopełniaczem „ekspertów”, dlatego ma formę „przyjęło”. Formy „przyjęli” i „przyjęły” błędnie odnoszą orzeczenie do grupy osób zamiast do rzeczownika nadrzędnego.

Reguła: zgoda orzeczenia z rzeczownikiem zbiorowym w liczbie pojedynczej
43. (B2)

W archiwum sądowym zaginęły ważne ... tej sprawy.
1. A. aktów
2. B. akty
3. C. akta
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu dokumentów sprawy używa się formy „akta”. Forma „akty” oznacza między innymi akty prawne, więc nie pasuje do kontekstu archiwum sądowego. Forma „aktów” jest dopełniaczem liczby mnogiej i nie może być podmiotem przy orzeczeniu „zaginęły”.

Reguła: formy podwójne rzeczownika akt w mianowniku liczby mnogiej zależne od znaczenia
44. (B2)

W debacie wystąpili młodzi ... z trzech organizacji pozarządowych.
1. A. rzecznikowie
2. B. rzecznicy
3. C. rzeczniki
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „rzecznik” oznacza osobę, więc w mianowniku liczby mnogiej ma formę męskoosobową „rzecznicy”. Forma „rzeczniki” jest niemęskoosobowa i mogłaby odnosić się tylko do przedmiotów, a nie do ludzi. Forma „rzecznikowie” jest błędną analogią do niektórych rzeczowników męskoosobowych zakończonych na spółgłoskę.

Reguła: mianownik liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych zakończonych na -nik z wymianą na -nicy
45. (B2)

W dziale kadr uporządkowano ... osobowe pracowników sezonowych.
1. A. akty
2. B. akte
3. C. akta
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „akta” oznacza zbiór dokumentów i występuje tylko w liczbie mnogiej; w połączeniu „akta osobowe” wymaga właśnie tej formy. „Akty” to liczba mnoga rzeczownika „akt” w znaczeniu np. czynności prawnych albo dzieł, a „akte” nie jest poprawną formą mianownika ani biernika liczby mnogiej.

Reguła: formy podwójne rzeczownika akt: akty w znaczeniu czynności lub dzieł oraz akta w znaczeniu dokumentów
46. (B2)

W nowej sieci rybackiej były bardzo małe ... .
1. A. oczy
2. B. oka
3. C. ocza
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „oko” ma dwie formy liczby mnogiej zależne od znaczenia. „Oczy” to narządy wzroku, natomiast „oka” to otwory w sieci. Forma „ocza” nie jest neutralną współczesną formą w tym znaczeniu.

Reguła: formy podwójne rzeczownika oko w mianowniku liczby mnogiej zależne od znaczenia
47. (B2)

W spotkaniu z mieszkańcami wzięli udział dwaj ... i ich parafianie.
1. A. księży
2. B. księża
3. C. księże
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „ksiądz” ma nieregularną formę mianownika liczby mnogiej: „księża”. Forma „księży” jest dopełniaczem liczby mnogiej i wystąpiłaby na przykład po liczebniku „dwóch”. Forma „księże” jest wołaczem liczby pojedynczej, więc nie pasuje po liczebniku „dwaj”.

Reguła: nieregularny mianownik liczby mnogiej rzeczownika ksiądz
48. (B2)

W starej sieci rybackiej były zbyt duże ... , dlatego małe ryby uciekały.
1. A. oczy
2. B. oki
3. C. oka
Poloniusz wyjaśnia:

W znaczeniu otworów w sieci używa się formy „oka”, a nie „oczy”. „Oczy” to narządy wzroku, natomiast „oki” jest formą niepoprawną, powstałą przez błędne uogólnienie regularnej odmiany.

Reguła: formy podwójne rzeczownika oko: oczy jako narządy wzroku i oka jako otwory