Słownictwo: praca i kariera

Zawody i stanowiska, umowa i wynagrodzenie, rozmowa kwalifikacyjna, obowiązki i warunki pracy, kariera i rozwój zawodowy.

Poziomy: B1 · B2 · C1 · 54 zadania

Czytaj artykuł

1. (B1)

Co miesiąc za swoją pracę dostaję stałą kwotę pieniędzy. To moja ...
1. A. zarplata
2. B. umowa
3. C. premia
4. D. pensja
Poloniusz wyjaśnia:

Stała kwota pieniędzy otrzymywana za pracę co miesiąc to „pensja”. „Premia” jest dodatkiem do pensji, a nie podstawowym wynagrodzeniem. „Zarplata” to forma niepolska, powstała pod wpływem języków wschodniosłowiańskich, a „umowa” oznacza dokument.

Reguła: różnica znaczeniowa między pensją a premią
2. (B1)

Jestem chory, dlatego lekarz wystawił mi ...
1. A. umowę o pracę
2. B. premię miesięczną
3. C. urlop wypoczynkowy
4. D. zwolnienie lekarskie
Poloniusz wyjaśnia:

Lekarz wystawia „zwolnienie lekarskie”, gdy pracownik jest chory i nie może pracować. „Urlop wypoczynkowy” bierze się w pracy, aby odpocząć, a nie z powodu choroby. „Umowa o pracę” i „premia miesięczna” nie są dokumentami wystawianymi przez lekarza w takiej sytuacji.

Reguła: kolokacja wystawić zwolnienie lekarskie
3. (B1)

Jestem pracownikiem i sam chcę odejść z firmy, więc zamierzam ...
1. A. zwolnić firmę
2. B. zwolnić się
3. C. wypowiedzieć się
4. D. zwolnić mnie
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy pracownik sam odchodzi z pracy, mówi się, że chce „zwolnić się”. Czasownik „zwolnić” bez „się” zwykle oznacza, że ktoś usuwa inną osobę z pracy. „Wypowiedzieć się” znaczy powiedzieć swoje zdanie, a nie zakończyć pracę.

Reguła: różnica znaczeniowa między zwolnić kogoś a zwolnić się
4. (B1)

Kandydat znalazł ofertę w internecie i wysłał do firmy swoje CV oraz ...
1. A. umowę o pracę
2. B. wynagrodzenie za pracę
3. C. zwolnienie lekarskie
4. D. podanie o pracę
Poloniusz wyjaśnia:

Osoba, która stara się o pracę, może wysłać „podanie o pracę” razem z CV. „Zwolnienie lekarskie” jest dokumentem od lekarza, a „wynagrodzenie” to pieniądze za pracę. „Umowę o pracę” podpisuje się dopiero przy zatrudnieniu, nie wysyła się jej jako kandydat.

Reguła: dobór nazwy dokumentu w procesie szukania pracy
5. (B1)

Marta sama zdecydowała, że odchodzi z firmy. Marta chce ...
1. A. zatrudnić pracownika
2. B. zwolnić kierownika
3. C. zwolnić się z pracy
4. D. wypłacić pensję
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy pracownik sam kończy pracę w firmie, można powiedzieć, że chce „zwolnić się z pracy”. „Zwolnić kierownika” znaczy usunąć inną osobę z pracy, więc ma inny wykonawcę czynności. „Zatrudnić pracownika” oznacza przyjąć kogoś do pracy, a „wypłacić pensję” to czynność pracodawcy.

Reguła: różnica znaczeniowa między zwolnić kogoś a zwolnić się
6. (B1)

Moja siostra uczy matematyki w szkole. Jej zawód to ...
1. A. uczennica
2. B. sekretarka
3. C. nauczycielkiem
4. D. nauczycielka
Poloniusz wyjaśnia:

„Nauczycielka” to żeńska nazwa osoby, która uczy w szkole. „Uczennica” oznacza osobę, która się uczy, a nie wykonuje ten zawód. „Sekretarka” nazywa inny zawód, a „nauczycielkiem” jest formą niepoprawną.

Reguła: żeńska nazwa zawodu
7. (B1)

Nie jestem szefem i nie chcę już pracować w tej firmie, więc jutro ...
1. A. zwolnię pensję
2. B. zwolnię pracę
3. C. zwolnię kierownika
4. D. zwolnię się z pracy
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy pracownik sam kończy pracę w firmie, mówi: „zwolnię się z pracy”. „Zwolnię kierownika” oznaczałoby, że mówiący jako szef usuwa kogoś z pracy, a kontekst to wyklucza. „Zwolnię pracę” i „zwolnię pensję” są niepoprawnymi połączeniami wyrazów.

Reguła: różnica znaczeniowa między zwolnić kogoś a zwolnić się
8. (B1)

Pierwszego dnia w nowej pracy podpisałem ...
1. A. zwolnienie lekarskie
2. B. ogłoszenie o pracę
3. C. umowę o pracę
4. D. urlop wypoczynkowy
Poloniusz wyjaśnia:

Z pracodawcą podpisuje się „umowę o pracę”. „Ogłoszenie o pracę” czyta kandydat, ale nie podpisuje go jako dokumentu zatrudnienia. „Urlop wypoczynkowy” i „zwolnienie lekarskie” dotyczą nieobecności, a nie rozpoczęcia pracy.

Reguła: kolokacja podpisać umowę o pracę
9. (B1)

Pracuję od poniedziałku do piątku po osiem godzin dziennie. To praca ...
1. A. na pół etatu
2. B. na urlopie
3. C. na zwolnieniu
4. D. na pełny etat
Poloniusz wyjaśnia:

Praca po osiem godzin dziennie przez pięć dni w tygodniu to zwykle praca „na pełny etat”. „Na pół etatu” oznacza krótszy wymiar pracy. „Na urlopie” i „na zwolnieniu” nie nazywają rodzaju etatu, tylko czasową nieobecność w pracy.

Reguła: wyrażenie na pełny etat w opisie czasu pracy
10. (B1)

Przed pierwszym dniem w firmie podpisałem z pracodawcą ...
1. A. umowę za pracę
2. B. podanie do pracy
3. C. ogłoszenie o pracę
4. D. umowę o pracę
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawna nazwa dokumentu podpisywanego przez pracownika i pracodawcę to „umowa o pracę”. Wyrażenie „umowa za pracę” jest błędne, bo w tej nazwie używa się przyimka „o”. „Ogłoszenie o pracę” publikuje pracodawca, a „podanie” składa kandydat, więc nie są to dokumenty podpisywane przez obie strony przy zatrudnieniu.

Reguła: stałe połączenie rzeczownikowe umowa o pracę
11. (B1)

Przed pierwszym dniem w firmie podpiszę projekt ...
1. A. umowy do pracy
2. B. umowy pracy
3. C. umowy o pracę
4. D. umowy na pracę
Poloniusz wyjaśnia:

Rzeczownik „umowa” w nazwie dokumentu zatrudnienia łączy się z przyimkiem „o”: „umowa o pracę”. Wyrażenia „umowa do pracy”, „umowa pracy” i „umowa na pracę” są typowymi błędami w rekcji i nie są poprawną nazwą tego dokumentu.

Reguła: rekcja rzeczownika umowa w nazwie dokumentu zatrudnienia
12. (B1)

Raz zaczynam pracę o 6.00, raz o 14.00, a czasem pracuję nocą. Mam pracę ...
1. A. wypoczynkową
2. B. zmianową
3. C. na pół etatu
4. D. zdalną
Poloniusz wyjaśnia:

Praca „zmianowa” oznacza pracę o różnych porach, na przykład rano, po południu albo w nocy. „Zdalna” to praca poza biurem, zwykle przez internet, a „na pół etatu” mówi o wymiarze czasu pracy. „Wypoczynkowy” łączy się z urlopem, nie z rodzajem pracy.

Reguła: dobór przymiotnika określającego rodzaj pracy
13. (B1)

W lipcu chcę odpocząć nad morzem, więc złożę wniosek o ...
1. A. urlop wypoczynkowy
2. B. rozmowę kwalifikacyjną
3. C. zwolnienie lekarskie
4. D. premię miesięczną
Poloniusz wyjaśnia:

Jeśli pracownik planuje odpoczynek, składa wniosek o „urlop wypoczynkowy”. „Zwolnienie lekarskie” dotyczy choroby i wystawia je lekarz, nie planuje się go jako odpoczynku. „Premia miesięczna” to dodatkowe pieniądze, a „rozmowa kwalifikacyjna” jest etapem szukania pracy.

Reguła: różnica znaczeniowa między urlopem wypoczynkowym a zwolnieniem lekarskim
14. (B1)

W oficjalnym piśmie firma informuje: „Miesięczne ... będzie wypłacane do dziesiątego dnia miesiąca”.
1. A. wynagrodzenie
2. B. ogłoszenie
3. C. rachunek
4. D. zarplata
Poloniusz wyjaśnia:

W tekście oficjalnym odpowiednie jest słowo „wynagrodzenie”, które oznacza pieniądze za pracę. „Zarplata” to błędna forma, często wynikająca z wpływu języków wschodniosłowiańskich. „Rachunek” i „ogłoszenie” nie nazywają pieniędzy wypłacanych pracownikowi.

Reguła: dobór wyrazu oznaczającego płacę w tekście oficjalnym
15. (B1)

W planie urlopów wpisałam dziesięć dni ..., bo chcę wyjechać nad morze.
1. A. umowy o pracę
2. B. urlopu wypoczynkowego
3. C. ogłoszenia o pracę
4. D. zwolnienia lekarskiego
Poloniusz wyjaśnia:

Wyjazd planuje się w ramach „urlopu wypoczynkowego”, czyli wolnych dni przeznaczonych na odpoczynek. „Zwolnienie lekarskie” dotyczy choroby i nie wpisuje się go do planu urlopów. „Umowa o pracę” i „ogłoszenie o pracę” nie oznaczają wolnych dni.

Reguła: różnica znaczeniowa między urlopem wypoczynkowym a zwolnieniem lekarskim
16. (B1)

W tym sklepie pracuję po osiem godzin: jednego tygodnia rano, a drugiego wieczorem. Ta praca jest ...
1. A. zdalna
2. B. na pół etatu
3. C. na urlopie
4. D. zmianowa
Poloniusz wyjaśnia:

Praca zmianowa odbywa się według różnych zmian, na przykład rano i wieczorem. Wyrażenie „na pół etatu” oznacza krótszy wymiar pracy, a w zdaniu jest mowa o ośmiu godzinach dziennie. „Zdalna” dotyczy pracy poza miejscem firmy, a „na urlopie” nie nazywa rodzaju pracy.

Reguła: znaczenie nazw rodzajów pracy
17. (B1)

W umowie podano kwotę miesięcznego ...
1. A. zarplaty
2. B. urlopu
3. C. etatu
4. D. wynagrodzenia
Poloniusz wyjaśnia:

W dokumentach związanych z pracą pieniądze za pracę nazywa się „wynagrodzeniem”. „Zarplata” nie jest poprawnym polskim wyrazem, lecz częstym błędem pod wpływem języków wschodniosłowiańskich. „Urlop” i „etat” nie oznaczają pieniędzy wypłacanych pracownikowi.

Reguła: różnica znaczeniowa między nazwami wynagrodzenia i warunków pracy
18. (B1)

Ze sklepu z aplikacjami pobrałam do telefonu ... z ofertami pracy.
1. A. ogłoszenie
2. B. umowę
3. C. podanie
4. D. aplikację
Poloniusz wyjaśnia:

W telefonie instaluje się „aplikację”, czyli program. „Podanie” to pisemna prośba, na przykład o przyjęcie do pracy, a nie program w telefonie. „Ogłoszenie” i „umowa” także nie są czymś, co instaluje się ze sklepu z aplikacjami.

Reguła: znaczenie wyrazu „aplikacja” jako programu na telefon i łączliwość z czasownikiem „pobrać”
19. (B2)

Do ... na tym stanowisku należy kontakt z klientami i przygotowywanie raportów.
1. A. zakresu obowiązków
2. B. listu motywacyjnego
3. C. wynagrodzenia netto
4. D. okresu wypowiedzenia
Poloniusz wyjaśnia:

Obowiązki pracownika opisuje się wyrażeniem „zakres obowiązków”. „Okres wypowiedzenia” dotyczy czasu między złożeniem wypowiedzenia a końcem umowy. „List motywacyjny” jest dokumentem rekrutacyjnym, a „wynagrodzenie netto” oznacza kwotę po potrąceniach.

Reguła: kolokacja „zakres obowiązków” w opisie stanowiska
20. (B2)

Jako kierowniczka działu zatwierdzam urlopy osób, którymi zarządzam. W stosunku do tych osób jestem ich ... .
1. A. podwładną
2. B. kandydatką
3. C. stażystką
4. D. przełożoną
Poloniusz wyjaśnia:

Osoba zarządzająca pracą innych jest ich „przełożoną” albo „przełożonym”. „Podwładna” to osoba znajdująca się niżej w strukturze służbowej, więc oznacza relację odwrotną. „Kandydatka” dotyczy rekrutacji, a „stażystka” osoby odbywającej staż, nie funkcji kierowniczej.

Reguła: różnica znaczeniowa między nazwami relacji służbowych
21. (B2)

Kiedy pracownik chce odejść z firmy zgodnie z procedurą, składa pracodawcy ... umowy o pracę.
1. A. wypowiedzenie
2. B. oddelegowanie
3. C. uwolnienie
4. D. zwolnienie
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawne połączenie to „złożyć wypowiedzenie umowy o pracę”. „Zwolnienie” oznacza decyzję pracodawcy albo dokument lekarski, nie pismo pracownika kończące umowę. „Uwolnienie” nie jest terminem kadrowym, a „oddelegowanie” oznacza czasowe skierowanie do innej pracy lub miejsca.

Reguła: kolokacja złożyć wypowiedzenie umowy o pracę
22. (B2)

Marta nie straciła pracy decyzją firmy; po otrzymaniu lepszej oferty sama ... z pracy.
1. A. wypowiedziała pracę
2. B. zwolniła pracodawcę
3. C. zwolniła się
4. D. została zwolniona
Poloniusz wyjaśnia:

Jeśli pracownik sam kończy zatrudnienie, mówimy, że „zwolnił się z pracy”. „Została zwolniona” oznacza decyzję pracodawcy, co przeczy kontekstowi zdania. „Zwolniła pracodawcę” ma błędne znaczenie, a „wypowiedziała pracę” narusza kolokację, bo wypowiada się umowę, nie pracę.

Reguła: różnica znaczeniowa między czasownikami „zwolnić się” i „zwolnić kogoś”
23. (B2)

Na telefonie zainstalowałem ... z ofertami pracy, żeby szybko odpowiadać na ogłoszenia.
1. A. wypowiedzenie
2. B. podanie
3. C. aplikację
4. D. życiorys
Poloniusz wyjaśnia:

W kontekście telefonu „aplikacja” oznacza program komputerowy. „Podanie” to pismo z prośbą, na przykład o przyjęcie do pracy lub na staż. „Życiorys” opisuje przebieg nauki i pracy, a „wypowiedzenie” służy zakończeniu umowy.

Reguła: różnica znaczeniowa między „aplikacją” jako programem a „podaniem” jako pismem
24. (B2)

Osoba prowadząca jednoosobową działalność i wystawiająca firmie fakturę za swoje usługi pracuje zwykle w modelu ...
1. A. samozatrudnienia
2. B. listu motywacyjnego
3. C. okresu próbnego
4. D. podwładnego
Poloniusz wyjaśnia:

Model, w którym osoba prowadzi działalność gospodarczą i rozlicza się z firmą na podstawie faktury, nazywa się „samozatrudnieniem”. „Podwładny” to pracownik podporządkowany przełożonemu, a nie forma rozliczenia. „Okres próbny” i „list motywacyjny” dotyczą innych etapów lub dokumentów związanych z zatrudnieniem.

Reguła: znaczenie rzeczownika samozatrudnienie w kontekście pracy
25. (B2)

Pierwsze trzy miesiące zatrudnienia wpisane do umowy jako czas sprawdzenia współpracy to ...
1. A. okres próbny
2. B. czas doświadczalny
3. C. termin testowy
4. D. próba etatu
Poloniusz wyjaśnia:

W języku prawa pracy i w dokumentach kadrowych używa się wyrażenia „okres próbny”. „Czas doświadczalny” i „termin testowy” są kalkami, które nie są właściwymi nazwami tego rodzaju zatrudnienia. „Próba etatu” nie oznacza ustalonego w umowie okresu sprawdzenia pracownika.

Reguła: terminologia zatrudnienia dotycząca okresu próbnego
26. (B2)

Po awansie Joanna ... stanowisko kierowniczki projektu.
1. A. objęła
2. B. odprowadziła
3. C. wypowiedziała
4. D. naliczyła
Poloniusz wyjaśnia:

Ze stanowiskiem łączy się czasownik „objąć”, gdy mówimy o rozpoczęciu pełnienia nowej funkcji. „Odprowadzić” można składki lub podatek, ale nie stanowisko. „Wypowiedzieć” dotyczy umowy, a „naliczyć” dotyczy kwoty, na przykład wynagrodzenia albo składek.

Reguła: kolokacja czasownika „objąć” z rzeczownikiem „stanowisko”
27. (B2)

Po trzech latach bardzo dobrej pracy Marek otrzymał ... na stanowisko kierownika działu.
1. A. wypłatę
2. B. premię
3. C. etat
4. D. awans
Poloniusz wyjaśnia:

Na wyższe stanowisko otrzymuje się „awans”. „Premia” i „wypłata” dotyczą pieniędzy, a nie zmiany stanowiska. „Etat” oznacza miejsce pracy lub wymiar zatrudnienia, dlatego nie łączy się w tym sensie z wyrażeniem „na stanowisko kierownika”.

Reguła: kolokacja rzeczownika awans z nazwą stanowiska
28. (B2)

Pracodawca co miesiąc odprowadza od pensji pracownika ... na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.
1. A. premie
2. B. raty
3. C. składki
4. D. stawki
Poloniusz wyjaśnia:

Na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne odprowadza się „składki”. „Stawki” oznaczają wysokość opłaty lub wynagrodzenia za jednostkę czasu albo pracy. „Premie” są dodatkowymi wypłatami dla pracownika, a „raty” to części spłacanej należności.

Reguła: rekcja i znaczenie wyrażenia odprowadzać składki na ubezpieczenie
29. (B2)

Pracownik, który chce odejść z firmy, może ... umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia.
1. A. odmówić
2. B. zwolnić
3. C. zwolnić się
4. D. wypowiedzieć
Poloniusz wyjaśnia:

Umowę o pracę można „wypowiedzieć”, czyli formalnie zakończyć ją po upływie określonego czasu. „Zwolnić” kogoś może pracodawca, a „zwolnić się” nie łączy się z dopełnieniem „umowę”. „Odmówić” znaczy nie zgodzić się na coś, więc nie pasuje do procedury zakończenia zatrudnienia.

Reguła: różnica znaczeniowa między czasownikami zwolnić, zwolnić się i wypowiedzieć
30. (B2)

Programista nie ma etatu w firmie; prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i sam odprowadza składki. Pracuje w ramach ...
1. A. samozatrudnienia
2. B. listu motywacyjnego
3. C. okresu próbnego
4. D. zakresu czynności
Poloniusz wyjaśnia:

„Samozatrudnienie” oznacza sytuację, w której ktoś prowadzi własną działalność gospodarczą i świadczy usługi zamiast pracować na etacie. „Okres próbny” to początkowy czas sprawdzania pracownika, a nie forma prowadzenia działalności. „List motywacyjny” jest dokumentem rekrutacyjnym, a „zakres czynności” opisuje obowiązki na stanowisku.

Reguła: znaczenie rzeczownika „samozatrudnienie” w kontekście form zatrudnienia
31. (B2)

Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą i wystawiam faktury, więc współpracuję z firmą w ramach ... .
1. A. okresu próbnego
2. B. nadgodzin
3. C. podporządkowania
4. D. samozatrudnienia
Poloniusz wyjaśnia:

Praca na własnej działalności gospodarczej, z wystawianiem faktur, to „samozatrudnienie”. „Okres próbny” oznacza początkowy czas sprawdzania pracownika na etacie. „Nadgodziny” to praca ponad normę, a „podporządkowanie” opisuje relację służbową, nie formę współpracy gospodarczej.

Reguła: znaczenie rzeczownika samozatrudnienie w kontekście formy pracy
32. (B2)

Przed rozpoczęciem pracy otrzymałem pisemny ... czynności, czyli listę zadań na stanowisku.
1. A. zasięg
2. B. przebieg
3. C. zakres
4. D. rozkład
Poloniusz wyjaśnia:

W dokumentach kadrowych ustalone połączenie to „zakres czynności” lub „zakres obowiązków”. „Przebieg” dotyczy tego, jak coś się odbywa, „zasięg” oznacza obszar działania, a „rozkład” najczęściej odnosi się do planu lub harmonogramu. Żaden z tych wyrazów nie tworzy poprawnej nazwy dokumentu z listą zadań pracownika.

Reguła: kolokacja rzeczownika zakres z nazwami obowiązków pracowniczych
33. (B2)

W formalnym liście motywacyjnym kandydat pisze: „Chciałbym ... w Państwa firmie”.
1. A. robić karierę
2. B. pracować karierę
3. C. rozwijać się zawodowo
4. D. wykonywać karierę
Poloniusz wyjaśnia:

W liście motywacyjnym stosuje się neutralne i oficjalne sformułowania, takie jak „rozwijać się zawodowo”. Wyrażenie „robić karierę” jest potoczne i w tym kontekście zbyt swobodne. Formy „pracować karierę” i „wykonywać karierę” są błędnymi kalkami i nie tworzą poprawnych polskich kolokacji.

Reguła: rejestr formalny w liście motywacyjnym i kolokacje z rzeczownikiem kariera
34. (B2)

W ogłoszeniu napisano: „Wynagrodzenie 6000 zł ...”, czyli przed odliczeniem podatku i składek.
1. A. brutto
2. B. netto
3. C. na rękę
4. D. pod stołem
Poloniusz wyjaśnia:

Wynagrodzenie „brutto” to kwota przed potrąceniem podatku i składek. „Netto” oraz „na rękę” oznaczają kwotę po potrąceniach. Wyrażenie „pod stołem” odnosi się do nielegalnej, nieoficjalnej zapłaty, więc nie pasuje do ogłoszenia o pracy.

Reguła: różnica znaczeniowa między wynagrodzeniem brutto i netto
35. (B2)

W umowie o pracę wpisano miesięczną kwotę ... zasadniczego.
1. A. wynagrodzenia
2. B. składki
3. C. zarplaty
4. D. odprawy
Poloniusz wyjaśnia:

W języku urzędowym i kadrowym mówi się o „wynagrodzeniu zasadniczym”. „Zarplata” jest błędną formą pod wpływem języków wschodniosłowiańskich. „Składki” to potrącenia na ubezpieczenia, a „odprawa” jest świadczeniem wypłacanym w szczególnych sytuacjach, na przykład przy zwolnieniu.

Reguła: kolokacja rzeczownika wynagrodzenie z przymiotnikiem zasadnicze
36. (B2)

W umowie o pracę wpisano wysokość miesięcznego ... brutto.
1. A. płacenia
2. B. zapłacenia
3. C. zarplaty
4. D. wynagrodzenia
Poloniusz wyjaśnia:

W tekstach kadrowych i prawnych używa się rzeczownika „wynagrodzenie”, zwłaszcza w połączeniu „wynagrodzenie brutto”. „Zarplata” jest rusycyzmem i nie należy do poprawnej polszczyzny. „Płacenie” i „zapłacenie” nazywają czynność, a nie kwotę należną pracownikowi.

Reguła: kolokacja rzeczownika „wynagrodzenie” z określeniem „brutto” w języku kadrowym
37. (C1)

Jeżeli w świadectwie pracy wpisano błędną datę ustania zatrudnienia, pracownik może wystąpić do pracodawcy o ...
1. A. sprostowanie świadectwa pracy
2. B. referencję świadectwa pracy
3. C. wyprostowanie świadectwa pracy
4. D. aktualizację świadectwa pracy
Poloniusz wyjaśnia:

W terminologii kadrowej korekta błędu w świadectwie pracy nazywa się „sprostowaniem świadectwa pracy”. „Wyprostowanie” jest potocznym przeniesieniem znaczenia i nie tworzy poprawnej kolokacji urzędowej. „Aktualizacja” nie oznacza formalnego usunięcia błędu, a „referencja” to inny dokument.

Reguła: kolokacja rzeczownika z czasownikiem w terminologii kadrowej
38. (C1)

Które sformułowanie poprawnie oddaje różnicę między działaniem pracodawcy a działaniem pracownika?
1. A. Pracodawca może zwolnić pracownika, a pracownik zwolnić się z pracy.
2. B. Pracodawca może zwolnić się z pracy, a pracownik zwolnić pracodawcę.
3. C. Pracodawca może wypowiedzieć się pracownikowi, a pracownik wypowiedzieć pracę.
4. D. Pracodawca może rozwiązać się z umową, a pracownik zwolnić etat.
Poloniusz wyjaśnia:

„Zwolnić pracownika” oznacza działanie pracodawcy wobec zatrudnionej osoby, natomiast „zwolnić się z pracy” oznacza odejście z pracy z inicjatywy pracownika. Konstrukcja „wypowiedzieć się” dotyczy wyrażenia opinii, nie zakończenia stosunku pracy. Nie mówi się też „rozwiązać się z umową” ani „zwolnić etat” w znaczeniu rezygnacji pracownika z pracy.

Reguła: różnica znaczeniowa między czasownikiem zwolnić a formą zwrotną zwolnić się
39. (C1)

Kwota określona w umowie jako stały element pensji, bez premii i dodatków, to ...
1. A. premia uznaniowa
2. B. odprawa pieniężna
3. C. dodatek funkcyjny
4. D. wynagrodzenie zasadnicze
Poloniusz wyjaśnia:

Stała kwota wpisana w umowie jako podstawowy składnik płacy to „wynagrodzenie zasadnicze”. „Dodatek funkcyjny” jest dodatkowym składnikiem związanym z pełnioną funkcją, a „premia uznaniowa” zależy od decyzji pracodawcy. „Odprawa pieniężna” jest świadczeniem wypłacanym w szczególnych sytuacjach, na przykład przy rozwiązaniu stosunku pracy.

Reguła: różnica znaczeniowa między składnikami wynagrodzenia
40. (C1)

Na polecenie przełożonego pracownik odbył podróż służbową do Berlina; po powrocie rozliczył koszty ...
1. A. delegacji
2. B. urlopu
3. C. etatu
4. D. zmiany
Poloniusz wyjaśnia:

Podróż służbowa odbywana na polecenie pracodawcy to „delegacja”, dlatego rozlicza się koszty delegacji. „Urlop” oznacza czas wolny od pracy, a nie wyjazd służbowy. Wyrazy „zmiana” i „etat” dotyczą organizacji czasu pracy lub wymiaru zatrudnienia, więc nie pasują do rozliczania kosztów podróży.

Reguła: znaczenie rzeczownika delegacja w kontekście podróży służbowej
41. (C1)

Narzędzie informatyczne, za pomocą którego kandydaci przesyłają dokumenty, to w tym kontekście ...
1. A. aplikacja rekrutacyjna
2. B. podanie o pracę
3. C. życiorys zawodowy
4. D. świadectwo pracy
Poloniusz wyjaśnia:

Aplikacja rekrutacyjna oznacza program albo system używany do obsługi rekrutacji. Podanie o pracę, życiorys zawodowy i świadectwo pracy to dokumenty, a nie narzędzia informatyczne do ich przesyłania.

Reguła: rozróżnianie znaczeń wyrazów w kontekście informatycznym i rekrutacyjnym
42. (C1)

Ogłoszenie wymaga prawa wykonywania zawodu, certyfikatu audytora i pięcioletniego stażu; nie opisuje cech osobowości, lecz ...
1. A. kompetencje miękkie
2. B. ambicje zawodowe
3. C. preferencje kadrowe
4. D. kwalifikacje formalne
Poloniusz wyjaśnia:

Dyplomy, uprawnienia, certyfikaty i udokumentowany staż składają się na „kwalifikacje formalne”. „Kompetencje miękkie” dotyczą na przykład komunikatywności czy pracy w zespole. „Ambicje zawodowe” i „preferencje kadrowe” nie nazywają wymagań potwierdzanych dokumentami.

Reguła: różnica znaczeniowa między kwalifikacjami a kompetencjami
43. (C1)

Po ustaniu stosunku pracy pracodawca ma obowiązek wydać pracownikowi dokument potwierdzający przebieg zatrudnienia, czyli ...
1. A. zaświadczenie pensji
2. B. dyplom stanowiska
3. C. świadectwo pracy
4. D. certyfikat kariery
Poloniusz wyjaśnia:

Dokumentem wydawanym po zakończeniu zatrudnienia jest „świadectwo pracy”. Wyrażenia „certyfikat kariery” i „dyplom stanowiska” nie nazywają dokumentów kadrowych. Forma „zaświadczenie pensji” jest błędna składniowo i nie oznacza dokumentu potwierdzającego przebieg zatrudnienia.

Reguła: nazwa dokumentu kadrowego po ustaniu stosunku pracy
44. (C1)

Pracownik został na trzy miesiące skierowany do wykonywania pracy w oddziale spółki w Berlinie, przy zachowaniu dotychczasowej umowy. W dokumentach kadrowych opisuje się to jako ...
1. A. delegację incydentalną
2. B. oddelegowanie czasowe
3. C. dyżur służbowy
4. D. relokację stałą
Poloniusz wyjaśnia:

Czasowe skierowanie pracownika do pracy w innym miejscu, przy zachowaniu dotychczasowego zatrudnienia, to „oddelegowanie czasowe”. „Relokacja stała” oznacza trwałą zmianę miejsca pracy lub zamieszkania. „Dyżur służbowy” dotyczy pozostawania w gotowości, a „delegacja incydentalna” nie pasuje do kilkumiesięcznego wykonywania pracy w innym oddziale.

Reguła: różnica znaczeniowa między delegacją a oddelegowaniem
45. (C1)

Uprawnienia budowlane i dyplom ukończenia studiów potwierdzają formalne ... wymagane na tym stanowisku.
1. A. kwalifikacje
2. B. kompetencje miękkie
3. C. referencje
4. D. ambicje zawodowe
Poloniusz wyjaśnia:

Dyplomy, uprawnienia i certyfikaty potwierdzają formalne „kwalifikacje”. „Kompetencje miękkie” dotyczą na przykład komunikacji lub pracy zespołowej, a nie dokumentów wymaganych przepisami. „Referencje” są opiniami o kandydacie, natomiast „ambicje zawodowe” oznaczają plany lub aspiracje.

Reguła: różnica znaczeniowa między kwalifikacjami a kompetencjami
46. (C1)

W ocenie okresowej przełożony napisał, że pracownik terminowo ... powierzonych mu obowiązków.
1. A. wykonuje się z
2. B. realizuje się z
3. C. wywiązuje się z
4. D. sprawdza się od
Poloniusz wyjaśnia:

Poprawna kolokacja oficjalna brzmi „wywiązywać się z obowiązków”. Czasowniki „wykonywać” i „realizować” mogą łączyć się z rzeczownikiem „obowiązki”, ale bez konstrukcji „się z”. „Sprawdzać się od” nie tworzy poprawnego połączenia składniowego w tym znaczeniu.

Reguła: rekcja czasownika wywiązywać się w kolokacji z obowiązkami
47. (C1)

W oficjalnym zaświadczeniu napisano: „Pani Marta Zielińska ... zatrudnienie w naszej spółce 1 kwietnia 2024 r.”
1. A. ruszyła
2. B. zrobiła
3. C. podjęła
4. D. wzięła
Poloniusz wyjaśnia:

W stylu urzędowym i kadrowym utrwalona jest kolokacja „podjąć zatrudnienie”. Czasowniki „zrobić”, „wziąć” i „ruszyć” nie tworzą poprawnego związku z rzeczownikiem „zatrudnienie” w tym znaczeniu. Są to typowe próby dosłownego przenoszenia potocznych lub obcych schematów składniowych.

Reguła: kolokacja stylu oficjalnego podjąć zatrudnienie
48. (C1)

W ogłoszeniu o naborze napisano: „Kandydat powinien ... kwalifikacjami wymaganymi na stanowisku audytora wewnętrznego”.
1. A. posiadać
2. B. legitymować się
3. C. odpowiadać
4. D. aplikować
Poloniusz wyjaśnia:

Czasownik „legitymować się” w znaczeniu „mieć formalne potwierdzenie” łączy się z narzędnikiem: „kwalifikacjami”. „Posiadać” wymaga biernika, więc poprawne byłoby „posiadać kwalifikacje”. „Aplikować” znaczy „ubiegać się o coś”, a „odpowiadać” w tym sensie łączy się z celownikiem, na przykład „odpowiadać wymaganiom”.

Reguła: rekcja czasownika w kolokacji legitymować się kwalifikacjami
49. (C1)

W okresowej ocenie pracownika zapisano, że mimo trudnych warunków terminowo ... z powierzonych mu obowiązków.
1. A. wykonywał się
2. B. odpowiadał się
3. C. sprawiał się
4. D. wywiązywał się
Poloniusz wyjaśnia:

W stylu oficjalnym mówi się, że pracownik „wywiązuje się z obowiązków”. Czasownik „wykonywać” nie łączy się w tym znaczeniu z zaimkiem zwrotnym i przyimkiem „z”: poprawnie byłoby „wykonywać obowiązki”. Formy „odpowiadać się z obowiązków” i „sprawiać się z obowiązków” są błędnymi kalkami składniowymi.

Reguła: kolokacja czasownika z rzeczownikiem w polu zatrudnienia
50. (C1)

W piśmie kadrowym należy napisać: „Strony postanowiły ... z dniem 31 maja”.
1. A. zwolnić umowę
2. B. odmówić umowie
3. C. rozwiązać umowę
4. D. wypuścić kontrakt
Poloniusz wyjaśnia:

W polszczyźnie urzędowej mówi się „rozwiązać umowę”, także wtedy, gdy następuje to za porozumieniem stron. Wyrażenie „zwolnić umowę” jest błędne, ponieważ zwolnić można pracownika, a nie umowę. Formy „odmówić umowie” i „wypuścić kontrakt” nie tworzą poprawnych połączeń w tym znaczeniu.

Reguła: kolokacja czasownika z rzeczownikiem w polu umów o pracę
51. (C1)

W projekcie umowy o pracę wpisano kwotę miesięcznego ... zasadniczego brutto, zgodnie z regulaminem wynagradzania.
1. A. zarplaty
2. B. wynagrodzenia
3. C. świadczenia
4. D. odszkodowania
Poloniusz wyjaśnia:

W dokumentach kadrowych utrwalonym terminem jest „wynagrodzenie zasadnicze brutto”. „Świadczenie” i „odszkodowanie” nazywają inne należności, nie podstawową płacę za pracę. Forma „zarplata” jest błędna w polszczyźnie i wynika z interferencji wschodniosłowiańskiej.

Reguła: różnica znaczeniowa i rejestrowa między nazwami należności za pracę
52. (C1)

W regulaminie spółki wysokość miesięcznego ... określa załącznik do umowy, a nie nieformalna ustna obietnica.
1. A. zarplaty
2. B. napiwku
3. C. jałmużny
4. D. wynagrodzenia
Poloniusz wyjaśnia:

W dokumentach kadrowych i umowach neutralnym oficjalnym określeniem zapłaty za pracę jest „wynagrodzenie”. Forma „zarplata” nie jest poprawnym polskim wyrazem i wynika z interferencji wschodniosłowiańskiej. Wyrazy „napiwek” i „jałmużna” mają inne znaczenie i nie nazywają należności pracowniczej określanej w umowie.

Reguła: różnica znaczeniowa i rejestrowa między nazwami zapłaty za pracę
53. (C1)

W urzędowym formularzu pracownik oświadcza, że od 1 października 2024 r. zamierza ... w jednostce badawczej.
1. A. zrobić karierę
2. B. uruchomić pracę
3. C. podjąć zatrudnienie
4. D. wziąć posadę
Poloniusz wyjaśnia:

W stylu urzędowym używa się kolokacji „podjąć zatrudnienie”, gdy mowa o rozpoczęciu pracy w określonym dniu. Wyrażenie „zrobić karierę” nie oznacza formalnego rozpoczęcia pracy i nie pasuje do daty. Formy „wziąć posadę” i „uruchomić pracę” nie są poprawnymi kolokacjami kadrowymi.

Reguła: kolokacja czasownika z rzeczownikiem w polu zatrudnienia
54. (C1)

Wybierz właściwą formułę do pisma kadrowego: strony uzgodniły zakończenie stosunku pracy 30 czerwca, bez okresu wypowiedzenia.
1. A. zwolnienie umowy za zgodą stron
2. B. rozwiązanie umowy za porozumieniem stron
3. C. odstąpienie umowy po zgodzie stron
4. D. wypowiedzenie umowy za porozumieniem stron
Poloniusz wyjaśnia:

Gdy pracodawca i pracownik zgodnie ustalają zakończenie stosunku pracy, używa się formuły „rozwiązanie umowy za porozumieniem stron”. „Wypowiedzenie” jest czynnością jednostronną i wiąże się z okresem wypowiedzenia. „Zwolnienie umowy” oraz „odstąpienie umowy po zgodzie stron” nie są poprawnymi formułami w tym kontekście.

Reguła: kolokacja oficjalna dotycząca rozwiązania umowy o pracę