Słownictwo pracy i kariery na egzaminie

Temat pracy pojawia się na egzaminie od poziomu B1. Na wyższych poziomach trzeba mówić dokładniej: o stanowisku, wynagrodzeniu, urlopie, obowiązkach, rekrutacji i rozwoju. Nie wystarczy znać słowa „praca”. Potrzebne są typowe połączenia: „pracować jako”, „ubiegać się o stanowisko”, „mieć doświadczenie w sprzedaży”, „otrzymywać wynagrodzenie”.

Co trzeba umieć na B1, B2 i C1

W standardach wymagań temat „Praca” jest osobnym punktem katalogu tematycznego.

Na B1 zakres jest podstawowy. Trzeba znać nazwy zawodów, rodzaje pracy, czas pracy, urlop oraz płace i zarobki. Kandydat powinien powiedzieć: „Pracuję jako kierowca”, „Mam pracę na pełny etat”, „W przyszłym tygodniu biorę urlop”, „Moje zarobki są stabilne”.

Na B2 dochodzą stanowiska, rynek pracy, kwalifikacje, wymagania, renty, emerytury, zasiłki i bezrobocie. Trzeba rozumieć ogłoszenie o pracy, artykuł o bezrobociu i rozmowę o warunkach zatrudnienia. Ważna jest różnica między zawodem a stanowiskiem.

Na C1 zakres rozszerza się o organizację miejsca pracy. Kandydat mówi o firmie, zespole, przełożonym, dziale, procedurach, zakresie obowiązków i warunkach pracy.

Ten temat łączy słownictwo i gramatykę. Przy nazwach zawodów potrzebna jest liczba mnoga i rodzaj gramatyczny, przy zdaniach typu „ubiegam się o pracę” ważna jest rekcja czasownika, a przy opisie doświadczenia przydają się czasy i koniugacje.

Zawód, stanowisko i miejsce pracy

„Zawód” to ogólna kwalifikacja albo typ pracy. „Stanowisko” to konkretna funkcja w firmie. Można być z zawodu nauczycielem, ale pracować na stanowisku koordynatora szkoleń. Można mieć zawód księgowej i stanowisko głównej księgowej.

Najbezpieczniejsze konstrukcje:

• „Pracuję jako programista w firmie informatycznej”.
• „Jestem pielęgniarką w przychodni”.
• „Z zawodu jestem elektrykiem, ale obecnie pracuję jako magazynier”.
• „Zajmuję stanowisko kierownika działu sprzedaży”.
• „Jestem zatrudniony na stanowisku specjalisty do spraw obsługi klienta”.

Po „jako” zwykle używamy mianownika, czyli formy podstawowej: „Pracuję jako lekarz”. Nie: *Pracuję jako lekarzem. Forma „lekarzem” jest poprawna po czasowniku „być”: „Jestem lekarzem”.

„Pracownik” wykonuje pracę. „Pracodawca” zatrudnia. „Przełożony” kieruje pracą konkretnej osoby. „Współpracownicy” to osoby, z którymi się pracuje.

Umowa, wynagrodzenie i czas pracy

Na egzaminie trzeba rozumieć podstawowe słowa: umowa, zatrudnienie, etat, wynagrodzenie, pensja, zarobki, premia, nadgodziny, urlop, zwolnienie lekarskie, okres próbny, wypowiedzenie.

„Pensja” i „wynagrodzenie” są bliskie znaczeniowo. „Wynagrodzenie” brzmi bardziej formalnie: „Proszę o informację o wysokości wynagrodzenia”. W rozmowie można powiedzieć: „Chciałbym zapytać o pensję”. „Zarobki” to ogólna informacja o tym, ile ktoś zarabia: „Zarobki w tej branży rosną”.

Typowe połączenia:

• podpisać umowę,
• przedłużyć umowę,
• rozwiązać umowę,
• pracować na pełny etat,
• pracować na pół etatu,
• mieć elastyczny czas pracy,
• pracować zmianowo,
• dostać podwyżkę,
• otrzymać premię,
• wziąć urlop.

Nie mówimy: *robić urlop. Poprawnie: „brać urlop”, „wziąć urlop”, „być na urlopie”. Nie mówimy też: *dostać pensję za ręce. Poprawnie: „dostać pensję do ręki” albo formalnie „otrzymać wynagrodzenie”.

Przy pieniądzach powtórz liczebniki i ich składnię: „Zarabiam 5000 złotych”, „Dostałem 2 premie”, ale „Dostałem 5 premii”.

Rozmowa kwalifikacyjna i szukanie pracy

„Rozmowa kwalifikacyjna” to spotkanie rekrutacyjne. Potocznie mówi się „rozmowa o pracę”, ale na egzaminie warto znać formę oficjalną. Osoba, która chce dostać pracę, to „kandydat” albo „kandydatka”. Firma „rekrutuje”, „prowadzi rekrutację” albo „szuka pracownika”.

Przydatne czasowniki:

• szukać pracy,
• znaleźć pracę,
• aplikować na stanowisko,
• ubiegać się o stanowisko,
• wysłać CV,
• napisać list motywacyjny,
• zaprosić kogoś na rozmowę,
• przejść rekrutację,
• dostać ofertę pracy,
• przyjąć albo odrzucić ofertę.

W rozmowie mówimy o doświadczeniu i umiejętnościach: „Mam trzyletnie doświadczenie w obsłudze klienta”, „Znam język angielski na poziomie komunikatywnym”, „Potrafię pracować pod presją czasu”.

Na B2 i C1 lepiej unikać pustych przymiotników. Zamiast „Jestem odpowiedzialny i komunikatywny” powiedz: „Jestem odpowiedzialny, bo przez dwa lata samodzielnie prowadziłem projekty dla klientów”. Przy opisie cech przyda się odmiana przymiotnika i zaimka.

Obowiązki, warunki pracy i rozwój kariery

„Obowiązki” to to, co trzeba robić w pracy. W ogłoszeniach pojawia się „zakres obowiązków”. Naturalne zdania to: „Do moich obowiązków należy kontakt z klientami”, „Odpowiadam za dokumenty”, „Zajmuję się fakturami”, „Przygotowuję raporty”.

Zamiast ogólnego „robię” używaj dokładniejszych czasowników: „prowadzę szkolenia”, „obsługuję klientów”, „zarządzam zespołem”, „koordynuję projekty”, „nadzoruję pracę magazynu”.

„Warunki pracy” to czas pracy, miejsce pracy, atmosfera, wynagrodzenie, bezpieczeństwo, praca zdalna, dojazd i relacje w zespole. Możesz napisać: „Warunki pracy są dobre, ponieważ firma oferuje elastyczny grafik i możliwość rozwoju”.

„Kariera” to także rozwój zawodowy. Przydatne połączenia: „zdobywać doświadczenie”, „podnosić kwalifikacje”, „zmienić branżę”, „awansować”, „dostać awans”, „rozwijać kompetencje”, „ukończyć szkolenie”. Na C1 dobrze brzmi: „Chciałbym rozwijać się w obszarze zarządzania projektami”.

Przykładowe zdania do wykorzystania

1. „Od dwóch lat pracuję jako opiekun osób starszych w prywatnej firmie”.
2. „Z zawodu jestem mechanikiem, ale obecnie szukam pracy w magazynie”.
3. „Chciałabym zapytać, czy to stanowisko jest na pełny etat”.
4. „Do moich obowiązków należy obsługa klientów i przygotowywanie dokumentów”.
5. „W poprzedniej pracy odpowiadałem za kontakt z dostawcami”.
6. „Mam doświadczenie w sprzedaży i dobrze znam programy biurowe”.
7. „Zależy mi na stabilnym zatrudnieniu i możliwości rozwoju zawodowego”.
8. „W przyszłym roku chciałabym ukończyć kurs i ubiegać się o awans”.

Typowe błędy osób ukraińsko-, rosyjsko- i anglojęzycznych

U osób ukraińskojęzycznych częste są kalki z podobnych konstrukcji.

• *Pracuję lekarzem. Poprawnie: „Pracuję jako lekarz” albo „Jestem lekarzem”.
• *Idę na pracę o ósmej. Poprawnie: „Idę do pracy o ósmej”.
• *Mam doświadczenie po sprzedaży. Poprawnie: „Mam doświadczenie w sprzedaży”.

U osób rosyjskojęzycznych problemem są fałszywi przyjaciele i podobne, ale nieidentyczne konstrukcje.

• *Jestem na stanowisku menedżera sprzedaż. Poprawnie: „Jestem na stanowisku menedżera sprzedaży”.
• *Zarabiam dobre pieniądze na tej pracy. Poprawnie: „Dobrze zarabiam w tej pracy” albo „Mam dobre zarobki w tej pracy”.
• *Napisałem oświadczenie do pracy. Poprawnie, jeśli chodzi o rekrutację: „Napisałem podanie o pracę” albo „Wysłałem CV”.

U osób anglojęzycznych błędy wynikają często z braku przypadków w angielskim i z dosłownego tłumaczenia czasowników.

• *Aplikowałem dla tej pracy. Poprawnie: „Aplikowałem na to stanowisko” albo „Ubiegałem się o tę pracę”.
• *Jestem odpowiedzialny dla raportów. Poprawnie: „Jestem odpowiedzialny za raporty”.
• *Mam pięć lat doświadczenia jako obsługa klienta. Poprawnie: „Mam pięć lat doświadczenia w obsłudze klienta”.

Jak to wygląda na egzaminie

Temat pracy może pojawić się w każdym module. W słuchaniu może to być dialog o rozmowie kwalifikacyjnej, grafiku albo urlopie. W czytaniu: ogłoszenie o pracy, e-mail z firmy albo tekst o rynku pracy. W pisaniu: odpowiedź na ogłoszenie, opis doświadczenia albo wiadomość do pracodawcy. W części ustnej: zawód, plany, warunki pracy albo bezrobocie.

Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem z 14 lutego 2025 r. egzamin ma cztery moduły części pisemnej: rozumienie ze słuchu, rozumienie tekstów pisanych, poprawność gramatyczną i pisanie, a także część ustną. Opisane progi dotyczą egzaminów do 31 grudnia 2026 r.

Na B1 część pisemna ma cztery moduły po 30 punktów, razem 120 punktów. Próg zdania to co najmniej 50% z każdego modułu części pisemnej osobno i z części ustnej. Według arkuszy przykładowych z marca 2020 r. słuchanie ma 5 zadań, czytanie 5 zadań, gramatyka 8 zadań, a pisanie trwa 75 minut.

Na B2 część pisemna ma cztery moduły po 40 punktów, razem 160 punktów. Próg zdania to co najmniej 60% z każdego modułu osobno i z części ustnej. W arkuszach przykładowych słuchanie ma 5 zadań, czytanie 5 zadań, gramatyka 8 zadań, a pisanie trwa 90 minut.

Na C1 część pisemna też ma cztery moduły po 40 punktów, razem 160 punktów. Próg zdania to co najmniej 60% z każdego modułu osobno i z części ustnej. W arkuszach przykładowych słuchanie ma 5 zadań, czytanie 5 zadań, gramatyka 7 zadań, a pisanie trwa 90 minut.

W module poprawności gramatycznej słownictwo pracy może być tylko kontekstem, ale forma będzie oceniana. Na B1 możesz wybierać poprawną formę rzeczownika, zaimka, czasownika albo przyimka. Na B2 pojawiają się między innymi imiesłowy, strona bierna i zamiana zdań złożonych na pojedyncze. Na C1 nie ma zadań wyboru jednej z podanych form w gramatyce, więc formy trzeba tworzyć samodzielnie.

Co powtórzyć przed egzaminem

• Nazwy najczęstszych zawodów i stanowisk.
• Konstrukcje „pracować jako”, „być kimś”, „być zatrudnionym na stanowisku”.
• Słowa: umowa, etat, wynagrodzenie, zarobki, premia, urlop, nadgodziny.
• Czasowniki rekrutacyjne: aplikować, ubiegać się, wysłać CV, przejść rozmowę.
• Połączenia z obowiązkami: odpowiadać za, zajmować się, należeć do obowiązków.
• Przyimki w zdaniach o pracy: „w sprzedaży”, „na stanowisko”, „o pracę”, „za raporty”.
• Formy grzeczne do e-maila i rozmowy kwalifikacyjnej.