Conjunctions and compound and complex sentences (zdania złożone)

Compound sentences (zdania współrzędnie złożone) and complex sentences (zdania podrzędnie złożone), conjunctions of cause, purpose, result, condition and concession, multi-clause sentences (zdania wielokrotnie złożone), and punctuation with conjunctions.

Levels: B1 · B2 · C1 · 54 tasks

Read the article

1. (B1)

Chcę zapytać, ... spotkanie zaczyna się o osiemnastej czy o dziewiętnastej.
1. A. bo
2. B. że
3. C. czy
4. D. żeby
Poloniusz explains:

In an indirect question (pytanie zależne) in which we choose one of the possibilities, we use the conjunction (spójnik) „czy”. The conjunctions „że”, „bo” and „żeby” do not introduce a question about a choice between times.

Rule: the conjunction czy in a disjunctive indirect question
2. (B1)

Codziennie powtarzam słówka, ... egzamin w czerwcu.
1. A. ponieważ zdać
2. B. żeby zdać
3. C. że zdać
4. D. żeby zdam
Poloniusz explains:

The purpose of an action is expressed with the conjunction (spójnik) „żeby” and the infinitive (bezokolicznik) when the subject (podmiot) is the same. The form „żeby zdam” is incorrect, because after „żeby” a future tense (czas przyszły) form is not used. The variants „że zdać” and „ponieważ zdać” do not form a correct subordinate clause (zdanie podrzędne) construction.

Rule: the conjunction żeby with the infinitive when the subject is the same
3. (B1)

Fakt, ... jutro mamy wolne, bardzo mnie cieszy.
1. A. bo
2. B. że
3. C. czy
4. D. żeby
Poloniusz explains:

After the noun „fakt”, we introduce the subordinate clause (zdanie podrzędne) with the conjunction „że”. The conjunction „czy” introduces an indirect question, and here we are talking about certain information. The options „żeby” and „bo” do not fit this syntactic construction.

Rule: the conjunction że in a subordinate clause after the noun fakt
4. (B1)

Jestem pewien, ... Marek odda książkę jutro.
1. A. żeby
2. B. czy
3. C. że
Poloniusz explains:

After the expression „jestem pewien”, we introduce the subordinate clause (zdanie podrzędne) with the conjunction „że”. The conjunction „czy” fits indirect questions, most often after forms such as „nie wiem” or „pytam”. The conjunction „żeby” introduces a purpose or a request, so it does not fit information that the speaker is sure about.

Rule: the conjunction że after an expression of certainty
5. (B1)

Jeżeli skończę pracę przed piątą, ... pójdę na basen.
1. A. to
2. B. bo
3. C. że
4. D. ale
Poloniusz explains:

In a conditional sentence, the construction „jeżeli ..., to ...” can be used. The conjunction „że” does not introduce the result of a condition, and „bo” means a cause. The option „ale” introduces a contrast, so it does not fit the relation between a condition and a result.

Rule: the construction jeżeli ... to ... in a conditional sentence
6. (B1)

Kasia wyszła z domu wcześniej, ... zdążyć na pierwszy autobus.
1. A. żeby
2. B. że
3. C. kiedy
4. D. ponieważ
Poloniusz explains:

We express the purpose of an action with the conjunction „żeby”, and when the subject is the same, we can use the infinitive, for example „żeby zdążyć”. The conjunctions „że”, „ponieważ” and „kiedy” do not combine with an infinitive in this sentence.

Rule: the conjunction żeby with the infinitive when the subject is the same
7. (B1)

Kupiłem chleb ... masło.
1. A. bo
2. B. i
3. C. że
4. D. , i
Poloniusz explains:

Before a single conjunction „i” joining coordinate parts of a sentence, for example two objects, a comma is usually not used. The option with a comma breaks this punctuation rule. The conjunctions „bo” and „że” do not fit, because they introduce a subordinate clause (zdanie podrzędne), while after the gap there is only a noun.

Rule: no comma before a single i joining coordinate parts of a sentence
8. (B1)

Nie poszedłem do szkoły ... byłem chory.
1. A. , czy
2. B. , że
3. C. ponieważ
4. D. , ponieważ
Poloniusz explains:

A causal clause with the conjunction „ponieważ” is separated from the main clause by a comma. The option „ponieważ” is incorrect in terms of punctuation because the comma before it is missing. The options „, czy” and „, że” do not express a cause here and do not fit the meaning of the sentence.

Rule: comma before the subordinating conjunction ponieważ
9. (B1)

Nie wiem, czy będziesz potrzebować pomocy. ... będziesz jej potrzebować, zadzwoń do mnie.
1. A. Dlatego
2. B. Jeśli
3. C. Że
Poloniusz explains:

The conjunction „jeśli” introduces a condition for carrying out an action. In this sentence, the phone call is to happen only in the situation when help will be needed. „Że” does not form a conditional sentence, and „dlatego” introduces a result, not a condition.

Rule: the conjunction jeśli in a conditional sentence
10. (B1)

Nie wiem, ... mam kupić chleb, czy bułki.
1. A. czy
2. B. i
3. C. lub
4. D. albo
Poloniusz explains:

After the expression „nie wiem”, an indirect question can be introduced with the conjunction „czy”. The options „albo” and „lub” usually connect equivalent words or clauses, but they do not begin a correct indirect question here. The option „i” means connection, so it does not fit a choice between two possibilities.

Rule: the conjunction czy in an indirect question
11. (B1)

Padał deszcz, ... ulice były mokre.
1. A. dlatego że
2. B. ponieważ
3. C. dlatego
Poloniusz explains:

The conjunction „dlatego” introduces a result, that is, information about the outcome of an earlier situation. In this sentence, rain is the cause, and wet streets are the result. The expressions „dlatego że” and „ponieważ” would introduce a cause, so they would reverse the meaning of the sentence.

Rule: the conjunction dlatego in a coordinate result clause
12. (B1)

To jest lekarz, ... przyjmuje dzieci w naszej przychodni.
1. A. który
2. B. bo
3. C. że
4. D. jaki
Poloniusz explains:

In a relative clause that identifies a person, we use the relative pronoun „który”. The form „jaki” rather asks about a feature or type, and „że” and „bo” cannot replace here a pronoun referring to the noun „lekarz”.

Rule: the relative pronoun który in an attributive subordinate clause
13. (B1)

Wskaż niepoprawny zapis.
1. A. Możesz wybrać kawę albo herbatę.
2. B. Możesz wybrać kawę, lub herbatę.
3. C. Możesz wybrać kawę lub herbatę.
Poloniusz explains:

We do not place a comma before the single conjunctions „lub” and „albo”. The comma before „lub” in the sentence „Możesz wybrać kawę, lub herbatę” is a punctuation error. The remaining sentences are written correctly.

Rule: no comma before a single lub and albo
14. (B1)

Wybierz niepoprawny zapis w zdaniu: „Możesz zapłacić kartą ... gotówką.”
1. A. , albo
2. B. lub
3. C. czy
4. D. albo
Poloniusz explains:

Before the single conjunctions „albo”, „lub” and „czy”, we usually do not put a comma. The spelling with a comma before „albo” is therefore incorrect in this sentence, because there is no repetition of the conjunction and no insertion here.

Rule: no comma before the single conjunctions albo, lub, czy joining coordinate parts of a sentence
15. (B1)

Wybierz poprawny zapis fragmentu zdania: Na biurku leżą ...
1. A. długopisy, oraz zeszyty
2. B. długopisy a także zeszyty
3. C. długopisy, a także zeszyty
Poloniusz explains:

We place a comma before the combination „a także”, because it begins with the conjunction „a”. Before a single conjunction „oraz”, a comma is usually not placed. Writing it without a comma before „a także” is incorrect in terms of punctuation.

Rule: comma before the combination a także
16. (B1)

Wybierz poprawny zapis w zdaniu: „Na kurs zapisała się moja siostra ... jej koleżanka.”
1. A. a także
2. B. oraz,
3. C. , a także
4. D. , oraz
Poloniusz explains:

We place a comma before the combination „a także”, because it introduces additional information. The spelling „a także” without a comma is incorrect in this sentence. Before a single „oraz”, a comma is usually not placed, and a comma after „oraz” also has no justification here.

Rule: comma before the conjunction a także in a coordinate sentence
17. (B1)

Wybierz poprawny zapis: „Zostałem w domu nie ..., ale dlatego, że bolała mnie głowa.”
1. A. dlatego, że padał deszcz
2. B. , dlatego, że padał deszcz
3. C. dlatego że padał deszcz
4. D. , dlatego że padał deszcz
Poloniusz explains:

When two causes are contrasted in the construction „nie dlatego, że..., ale dlatego, że...”, the comma is placed before „że”. The spelling „dlatego że” without a comma fits an ordinary conjunction of cause, but not this kind of contrast. A comma before „dlatego” would be unjustified in this place.

Rule: comma in the expression dlatego, że when contrasting a cause
18. (B1)

Zostałam po lekcji, ... zapytać nauczycielkę o zadanie.
1. A. ponieważ
2. B. żeby
3. C. że
Poloniusz explains:

The purpose of an action is expressed with the conjunction „żeby”. When the subject is the same in both parts of the sentence, an infinitive may be used after „żeby”, for example „żeby zapytać”. The conjunctions „że” and „ponieważ” do not combine with an infinitive in this meaning.

Rule: the conjunction żeby with an infinitive when the subject is the same
19. (B2)

Komisja nie odrzuciła projektu, ... przeciwnie, skierowała go do dalszych prac.
1. A. czyli
2. B. lecz
3. C. toteż
4. D. gdyż
Poloniusz explains:

In the construction „nie..., lecz przeciwnie”, the second part expresses a contrast and corrects a possible conclusion from the first part of the sentence. „Toteż” introduces a result, „czyli” introduces an explanation or equivalence, and „gdyż” introduces a cause, so they do not combine correctly with the expression „przeciwnie” in this context.

Rule: the conjunction lecz in a contrastive construction
20. (B2)

Ministerstwo poinformowało, że przepisy, na mocy ... przyznaje się stypendia, wejdą w życie w maju.
1. A. którymi
2. B. których
3. C. które
Poloniusz explains:

The expression „na mocy” governs the genitive (dopełniacz), so the pronoun referring to the noun „przepisy” has the form „których”. The relative clause is inserted here into a subordinate clause (zdanie podrzędne) after „że”, so both the proper government (rekcja) and the correct boundaries of the component clauses must be preserved. The forms „którymi” and „które” are not genitive.

Rule: the genitive in the prepositional expression na mocy in a relative clause
21. (B2)

Nie rozumiem kryterium, według ... oceniono wszystkie wnioski.
1. A. którym
2. B. któremu
3. C. którego
Poloniusz explains:

The preposition „według” combines with the genitive (dopełniacz), so the form „którego” is correct. The pronoun refers to the noun „kryterium” in the singular. The forms „któremu” and „którym” are in other cases and do not fit the government of the preposition „według”.

Rule: the genitive after the preposition według in a relative clause
22. (B2)

Nie ustalono jeszcze, ... pochodzi cytat, który autor umieścił we wstępie: z raportu czy z artykułu.
1. A. skąd
2. B. dokąd
3. C. jak
4. D. gdzie
Poloniusz explains:

The verb „pochodzić” needs an indication of source, so the correct question is „skąd pochodzi”. „Gdzie” means the place of being or of an event, and „dokąd” means the direction of movement, so they do not fit the verb „pochodzić”. „Jak” asks about manner, not about the source of a quotation.

Rule: the adverbial pronoun skąd with verbs denoting origin
23. (B2)

Nie ustalono jeszcze, z ... wynika różnica między kosztorysem a fakturą.
1. A. czym
2. B. czego
3. C. co
Poloniusz explains:

The verb „wynikać” combines with the preposition „z” and the genitive (dopełniacz): „wynikać z czego”. Therefore the form „czego” is needed in the subordinate clause (zdanie podrzędne). The forms „czym” and „co” do not realize the required verb government (rekcja czasownika).

Rule: the genitive after the verb wynikać z in a subordinate clause
24. (B2)

Nie wiadomo, ... kurier wrócił do magazynu: z Krakowa czy z Łodzi.
1. A. gdzie
2. B. skąd
3. C. dokąd
4. D. jak
Poloniusz explains:

The pronoun „skąd” asks about the starting point or origin of movement, which is confirmed by the added clarification „z Krakowa czy z Łodzi”. „Dokąd” asks about the destination of movement, which is already given here as „do magazynu”. „Gdzie” concerns a place, and „jak” concerns manner, so they do not answer the question about the point of departure.

Rule: the adverbial pronoun skąd in an indirect question subordinate clause
25. (B2)

Oceniaj nie tylko to, ... kandydat napisał w CV, lecz także to, jak mówi o swoich doświadczeniach.
1. A. którego
2. B. jakiego
3. C. czego
4. D. co
Poloniusz explains:

In the construction „to, co”, the pronoun „co” refers to the content spoken about in the subordinate clause (zdanie podrzędne). In this sentence the pronoun is the object of the verb „napisał”, so it has the form of the accusative (biernik), not the genitive (dopełniacz) form „czego”. The forms „którego” and „jakiego” do not fit the pronoun „to”, which refers to content.

Rule: the relative pronoun co in the construction to, co
26. (B2)

Organizacja uruchomiła fundusz, dzięki ... pracownicy, którzy stracili mieszkania, otrzymają pomoc.
1. A. którego
2. B. którym
3. C. który
4. D. któremu
Poloniusz explains:

The preposition „dzięki” governs the dative (celownik), so the relative pronoun referring to the noun „fundusz” has the form „któremu”. The forms „którego” and „który” are in other cases, and „którym” is here an incorrect instrumental (narzędnik) or locative (miejscownik). The error often results from not adapting the form of the relative pronoun to the government of the preposition in the subordinate clause (zdanie podrzędne).

Rule: the dative of the relative pronoun który after the preposition dzięki
27. (B2)

Poprosiliśmy tłumaczkę, ... fragment umowy, zanim prześlemy go klientowi.
1. A. by tłumaczy
2. B. by przetłumaczyć
3. C. że przetłumaczy
4. D. by przetłumaczyła
Poloniusz explains:

After verbs denoting a request, a subordinate clause (zdanie podrzędne) may be introduced with the conjunction „by”. If the performer of the action is to be a different person than the subject of the main clause, a finite form is needed: „by przetłumaczyła”. The infinitive „by przetłumaczyć” is correct primarily when the subject of both actions is the same.

Rule: the conjunction by with a finite form of the conditional mood (tryb przypuszczający) when the subject is different
28. (B2)

Projekt zaakceptowano ... komisja zgłosiła zastrzeżenia, które trzeba będzie omówić.
1. A. mimo że
2. B. mimo, że
3. C. , mimo, że
4. D. , mimo że
Poloniusz explains:

The compound conjunction „mimo że” introduces a subordinate clause (zdanie podrzędne) of concession. If such a clause stands after the main clause, the comma is placed before the whole conjunction: „, mimo że”. The elements „mimo” and „że” are not separated with a comma.

Rule: comma before the compound subordinate conjunction mimo że
29. (B2)

Przeczytaj instrukcję ... uruchomisz urządzenie po raz pierwszy.
1. A. zanim,
2. B. przed tym, że
3. C. , zanim
4. D. , zanim,
Poloniusz explains:

When a subordinate clause (zdanie podrzędne) begins with the conjunction „zanim” and stands after the main clause, we place a comma before this conjunction. A comma is not placed after the conjunction „zanim” itself. The expression „przed tym, że” does not correctly introduce a temporal clause in such a context.

Rule: comma before the subordinate conjunction zanim beginning a clause
30. (B2)

Raport obejmuje pierwszy kwartał, ... okres od stycznia do marca.
1. A. toteż
2. B. natomiast
3. C. jednak
4. D. czyli
Poloniusz explains:

The conjunction „czyli” introduces an explanatory addition, which names the same content in other words. „Pierwszy kwartał” is precisely „okres od stycznia do marca”. „Natomiast” and „jednak” are used for contrast, and „toteż” introduces a result, so they do not fit a definitional explanation.

Rule: the conjunction czyli introducing an explanation or addition
31. (B2)

To jest decyzja, ... nie rozumiem, choć znam jej uzasadnienie.
1. A. co
2. B. którą
3. C. której
4. D. jaki
Poloniusz explains:

In a subordinate clause (zdanie podrzędne), the relative pronoun (zaimek względny) takes the case governed by the verb. After the negated transitive verb „rozumieć”, the genitive (dopełniacz) is used, so the form „której” is needed. „Którą” would be the accusative (biernik) form, „jaki” does not agree with the noun „decyzja”, and „co” is not a correct pronoun referring to this noun here.

Rule: declension of the relative pronoun który in a subordinate clause
32. (B2)

To stanowisko, zgodnie z ... należy najpierw sprawdzić źródła, poparła większość zespołu.
1. A. któremu
2. B. którego
3. C. którym
Poloniusz explains:

The expression „zgodnie z” governs the instrumental (narzędnik), so the relative pronoun (zaimek względny) referring to the noun „stanowisko” has the form „którym”. The forms „którego” and „któremu” are the genitive (dopełniacz) and the dative (celownik), respectively, and this preposition does not govern those cases. The mistake often comes from mechanically translating foreign constructions or from confusing government, that is, which case the expression governs.

Rule: instrumental after the prepositional expression zgodnie z in a relative clause
33. (B2)

W protokole trzeba doprecyzować, na ... zasadach będą przechowywane nagrania.
1. A. jakie
2. B. jakimi
3. C. jakich
Poloniusz explains:

In the construction „na zasadach”, the preposition (przyimek) „na” is used with the locative (miejscownik), so the form „jakich” is needed. It refers to the noun „zasadach” in the plural. The forms „jakimi” and „jakie” represent other cases and do not fit this construction.

Rule: locative after the preposition na in the expression na jakich zasadach
34. (B2)

Wskaż niepoprawny zapis uzupełnienia zdania: ... nie było miejsc, organizatorzy przyjęli dodatkowe zgłoszenia.
1. A. Chociaż
2. B. Mimo że
3. C. Mimo, że
4. D. Choć
Poloniusz explains:

The conjunctive expression (wyrażenie spójnikowe) „mimo że” is written without a comma inside it. The comma is placed only after the whole subordinate clause (zdanie podrzędne), that is, after the word „miejsc”. „Chociaż” and „choć” are correct concessive conjunctions and in this sentence they can introduce a subordinate clause.

Rule: spelling and punctuation of the conjunctive expression mimo że
35. (B2)

Zamień imiesłowowy równoważnik na zdanie podrzędne: „Analizując dane, zauważyliśmy błąd”. Poprawny początek zdania złożonego to: „... analizowaliśmy dane, zauważyliśmy błąd”.
1. A. Które
2. B. Żeby
3. C. Kiedy
Poloniusz explains:

A clause equivalent with a contemporaneous adverbial participle (imiesłów przysłówkowy współczesny) expresses a simultaneous action, so it can be expanded into a temporal subordinate clause (zdanie podrzędne czasowe) beginning with „kiedy” or „gdy”. „Żeby analizowaliśmy” is incorrect, because after „żeby” such a past-tense form is not used in a clause of purpose. „Które analizowaliśmy dane” violates word order (szyk) and does not form a correct subordinate clause in the given position.

Rule: changing a participial clause equivalent into a temporal subordinate clause
36. (B2)

Zespół opracował procedurę po to, ... każdy dział mógł reagować w ten sam sposób.
1. A. aby
2. B. gdzie
3. C. zanim
4. D. gdyż
Poloniusz explains:

The combination „po to, aby” introduces a subordinate clause of purpose (zdanie podrzędne celu). In such a clause, the form „mógł” fits the purpose construction after „aby”. „Gdyż” expresses a reason, „zanim” expresses time, and „gdzie” expresses place, so they do not fit after the expression „po to”.

Rule: the conjunction aby in a subordinate clause of purpose
37. (C1)

Adresat pisma może wnieść odwołanie elektronicznie ... za pośrednictwem operatora pocztowego.
1. A. bądź
2. B. zatem
3. C. ani
Poloniusz explains:

The conjunction (spójnik) „bądź” joins alternative elements and is typical of official style. „Ani” requires a negated context, which this sentence does not have. „Zatem” expresses a conclusion or result, not a choice between two possible actions.

Rule: the conjunction bądź meaning an alternative
38. (C1)

Akta należy przechowywać tak długo, ... upłynie ustawowy okres ich przechowywania.
1. A. aż
2. B. jak tylko
3. C. nim
4. D. dopóki
Poloniusz explains:

In the construction „tak długo, aż”, the conjunction (spójnik) „aż” indicates the time limit up to which an action lasts. In this meaning, „Dopóki” would usually require negation: „dopóki nie upłynie”. „Jak tylko” means immediacy after an event, and „nim” indicates anteriority, so they do not fit a sentence about duration up to a specific limit.

Rule: the conjunction aż marking the time limit of an action
39. (C1)

Analiza obejmuje zarówno skutki budżetowe reformy, ... jej konsekwencje społeczne.
1. A. bądź
2. B. ani
3. C. jak i
Poloniusz explains:

The correlative construction has the form „zarówno..., jak i...”. The conjunction (spójnik) „bądź” introduces an alternative, so it does not fit an enumeration of two equal elements covered by the same scope. The conjunction „ani” usually requires negation (negacja) and is used to join negated elements.

Rule: the correlative conjunction zarówno..., jak i...
40. (C1)

Argumentacja strony była bardziej przekonująca, ... wynikałoby to z samej treści odwołania.
1. A. jak gdyby
2. B. aniżeli
3. C. o ile
Poloniusz explains:

After the comparative (stopień wyższy) of an adjective, a comparison can be introduced by the conjunction (spójnik) „aniżeli”, which is more literary and official in character than „niż”. „O ile” introduces a condition or a limitation on the scope of the statement, not a comparative element after the comparative. „Jak gdyby” expresses apparent similarity, so it does not create a correct comparative construction with the form „bardziej”.

Rule: the conjunction aniżeli in a comparison after the comparative
41. (C1)

Nowelizacja obejmuje ... przepisy materialne, ... regulacje proceduralne.
1. A. nie tylko ... jak i
2. B. i ... zarówno
3. C. zarówno ... oraz
4. D. zarówno ... jak i
Poloniusz explains:

The correct correlative conjunction in this sentence has the form „zarówno ... jak i ...” and joins two equal elements: „przepisy materialne” and „regulacje proceduralne”. The other combinations mix elements from different coordinate constructions or put them in the wrong order.

Rule: the correlative conjunction zarówno ... jak i in coordinate connections
42. (C1)

Przesłanki formalne zostały spełnione; ... organ odmówił wpisu z powodów materialnych.
1. A. jak tylko
2. B. wobec tego
3. C. jednakże
Poloniusz explains:

The conjunction (spójnik) „jednakże” has an adversative meaning and fits a situation in which meeting some conditions was not enough for a positive decision. „Wobec tego” introduces a result, and the refusal does not follow from the mere fact that the formal conditions were met. „Jak tylko” begins a temporal clause and does not correctly connect these meanings in the given arrangement.

Rule: the conjunction jednakże in an adversative sentence
43. (C1)

Rada mogłaby odstąpić od konkursu, ... w przyszłości nie wpłynęła żadna oferta.
1. A. jeżeliby
2. B. aniżeli
3. C. jak gdyby
4. D. o ile
Poloniusz explains:

The conjunction (spójnik) „jeżeliby” introduces a hypothetical condition and combines with a form such as „nie wpłynęła”, referring to a possible future situation. „O ile” would require a future-tense form here: „nie wpłynie”. „Jak gdyby” introduces an apparent comparison, and „aniżeli” introduces a comparative element, so both conjunctions are incorrect in this context.

Rule: the conjunction jeżeliby in a hypothetical conditional sentence
44. (C1)

Raport można opublikować, ... zakończy się kontrola danych źródłowych.
1. A. dopóki
2. B. jak tylko
3. C. chociażby
Poloniusz explains:

The expression „jak tylko” means immediately after a time condition has been fulfilled, and it fits an action that is possible only after the inspection has ended. „Dopóki” would require a different semantic construction, usually one indicating that a restriction continues. „Chociażby” introduces concession, not temporal sequence.

Rule: the conjunction jak tylko in a temporal clause
45. (C1)

Skoro ekspertyza nie potwierdziła zarzutów, ... postępowanie umorzono.
1. A. ani
2. B. bądź
3. C. wobec tego
4. D. mimo to
Poloniusz explains:

The expression „wobec tego” introduces a conclusion or result following from the preceding part of the sentence. „Mimo to” signals contrast, whereas here the relation is cause-and-effect. „Ani” needs a negative construction with negation (negacja), and „bądź” is used to join alternative elements, not to express a conclusion.

Rule: the conclusion marker wobec tego after a causal subordinate clause with the conjunction skoro
46. (C1)

Świadek mówił ściszonym głosem, ... obawiał się, że każda odpowiedź zostanie wykorzystana przeciwko niemu.
1. A. o ile
2. B. jak gdyby
3. C. aniżeli
Poloniusz explains:

The expression „jak gdyby” introduces a comparative subordinate clause (zdanie podrzędne porównawcze) expressing appearance or supposition. In this context it describes the way the witness speaks, as if fear accompanied it. „Aniżeli” is used to compare degree, and „o ile” introduces a condition, so they do not fit the meaning of the sentence.

Rule: comparative subordinate clause with the conjunction jak gdyby
47. (C1)

Umowa ulegnie automatycznemu przedłużeniu, ... żadna ze stron nie złoży sprzeciwu do końca miesiąca.
1. A. jak gdyby
2. B. o ile
3. C. nim
Poloniusz explains:

The conjunction „o ile” introduces a condition on which the fulfillment of the main clause depends. In this sentence, the extension of the contract will take place on the condition that there is no objection. „Nim” has a temporal meaning, and „jak gdyby” introduces a comparison or an appearance, so they do not express the required condition.

Rule: conditional subordinate clause with the conjunction o ile
48. (C1)

Uzupełnij zdanie spójnikiem warunkowym: ... w toku audytu stwierdzono istotne uchybienia, zarząd musiałby niezwłocznie powiadomić radę nadzorczą.
1. A. Aż
2. B. Nim
3. C. Jeżeliby
Poloniusz explains:

The conjunction „jeżeliby” introduces a hypothetical condition and connects with content that would trigger a specific result. In the sentence, the result is expressed by the form „musiałby”, so a conditional conjunction is needed. „Aż” and „nim” are temporal conjunctions, so they do not perform the function indicated in the instruction.

Rule: conditional subordinate clause with the conjunction jeżeliby
49. (C1)

W protokole nie odnotowano sprzeciwu żadnego członka komisji; ... ustalenia uznano za przyjęte jednogłośnie.
1. A. jak gdyby
2. B. ani
3. C. zatem
Poloniusz explains:

The conjunction „zatem” introduces a conclusion following from the previous component clause. „Ani” joins negated elements and cannot independently announce a result here. The expression „jak gdyby” introduces a comparison or an apparent situation, not a logical conclusion.

Rule: the conjunction zatem in a result clause
50. (C1)

W raporcie zaznaczono ... zakończy się etap konsultacji, projekt zostanie skierowany do komisji.
1. A. , iż, jak tylko
2. B. , iż jak tylko
3. C. iż jak tylko
Poloniusz explains:

A complement subordinate clause (zdanie podrzędne dopełnieniowe) introduced by „iż” is separated by a comma from the main clause. When another subordinate clause introduced by „jak tylko” appears immediately after „iż”, no comma is placed between these conjunctions, as long as there is no parenthetical insertion. The spelling „iż jak tylko” without a comma before „iż” omits the boundary between the component clauses.

Rule: punctuation with a cluster of subordinating conjunctions in a multi-clause sentence
51. (C1)

W uzasadnieniu podkreślono, ... naruszenie procedury miało wpływ na wynik sprawy.
1. A. iż
2. B. aniżeli
3. C. niż
4. D. nim
Poloniusz explains:

In official style, the conjunction „iż” can introduce a complement subordinate clause (zdanie podrzędne dopełnieniowe), similarly to the neutral „że”. The conjunctions „niż” and „aniżeli” are used for comparisons, so they require a comparative element. „Nim” has a temporal meaning and does not fit the dependent clause after the verb „podkreślić”.

Rule: the conjunction iż in a complement subordinate clause
52. (C1)

Wskaż niepoprawne wyrażenie w zdaniu: „Po zakończeniu narady dyrektor podpisał protokół, ... przekazał go sekretariatowi”.
1. A. a następnie
2. B. po tym
3. C. po czym
4. D. następnie
Poloniusz explains:

The expressions „po czym” and „a następnie” correctly signal the sequence of actions. „Następnie” by itself can also perform a linking function in a sentence describing successive actions. The expression „po tym” is not an independent conjunction here; only the expanded form „po tym, jak” would be correct.

Rule: conjunctions and linking expressions indicating the sequence of actions
53. (C1)

Wstaw spójnik przyzwolenia: Organ powinien rozpoznać wniosek w ustawowym terminie, ... wymagało to zasięgnięcia dodatkowych opinii.
1. A. dopóki
2. B. nim
3. C. chociażby
Poloniusz explains:

The conjunction „chociażby” introduces a concessive subordinate clause (zdanie podrzędne przyzwolenia), that is, a circumstance that does not invalidate the content of the main clause. In this sentence, the need to obtain an opinion does not release the authority from the obligation to meet the deadline. „Dopóki” and „nim” have a temporal meaning, so they do not express concession.

Rule: concessive subordinate clause with the conjunction chociażby
54. (C1)

Wybierz książkowy spójnik porównawczy: Skutki regulacji okazały się poważniejsze, ... przewidywano w ocenie skutków projektu.
1. A. aniżeli
2. B. iż
3. C. aż
Poloniusz explains:

The conjunction „aniżeli” is a bookish equivalent of the neutral „niż” in comparative constructions. The sentence contains the comparative (stopień wyższy) „poważniejsze”, so a conjunction of comparison is needed. „Iż” usually introduces a complement clause, and „aż” expresses, among other things, a limit or a result, so they do not fit this construction.

Rule: stylistic value of the conjunction aniżeli in a comparative sentence