Speaking in the exam: format and strategies

Speaking loses you points when the candidate stays silent, speaks chaotically, or cannot respond to a question. In the exam, knowing many words is not enough. You need to build a statement, describe the material, express an opinion, justify it, and cope when you are missing one word. At B1, effective communication in typical situations matters. At B2, there is also freer discussion, argumentation, and a short presentation after preparation. At C1, fluent, spontaneous speech is expected, also on abstract and professional topics.

How to build a response based on material

The material may be a photo, a chart, a short text, a quotation, or other iconographic material, meaning visual material. Do not start with a detail. First say what the material is about. Then move on to the most important information. At the end, add a conclusion or an opinion.

A safe structure looks like this:

• Introduction: "Ten materiał dotyczy...".
• Description: "Widać na nim...", "Autor pokazuje...".
• Interpretation: "Moim zdaniem chodzi o to, że...".
• Comment: "Zgadzam się z tym, ponieważ...".
• Ending: "Podsumowując, uważam, że...".

At B1, a simple, coherent response is enough. You can talk about experiences, plans, interests, describe situations, and briefly justify an opinion. At B2, the response should be more organized. The examiner expects arguments, comments, and natural participation in the conversation. At C1, you need to develop points, connect facts, and speak in detail.

Do not learn whole speeches by heart. It is better to learn structures that fit different topics. Conjunctions and complex sentences (spójniki i zdania złożone) help with this, because without them your response sounds like a list of separate sentences.

Discussion, defending your position, and polite disagreement

Discussion is not about always saying "tak". You have the right to disagree, but you must do it politely and clearly. First show that you understand the other person's position. Then introduce your own opinion. At the end, give an argument.

Good formulas:

• "Rozumiem ten argument, ale patrzę na tę sprawę inaczej".
• "Częściowo się zgadzam, jednak nie można zapominać o...".
• "Moim zdaniem ważniejsze jest to, że...".
• "Nie jestem do końca przekonany, ponieważ...".
• "To prawda, ale w praktyce wygląda to trochę inaczej".

Avoid the sharp "Nie ma pan racji". In an exam situation, it is better to say: "Nie do końca się z tym zgadzam". This is natural, polite, and safe.

Defending a position requires at least two elements: an opinion and a justification. A weak sentence sounds like this: "Uważam, że praca zdalna jest dobra". A better sentence sounds like this: "Uważam, że praca zdalna jest dobrym rozwiązaniem, ponieważ oszczędza czas i ułatwia łączenie obowiązków zawodowych z życiem rodzinnym".

At B2 and C1, referring to another person's statement is also useful: "Przedmówca zwrócił uwagę na koszty, ale ja chciałbym podkreślić kwestię jakości życia". If you have trouble reporting what someone said, review reported speech (mowa zależna).

Description of a photo, chart and iconographic material

Start a photo description with the general picture. Do not say immediately: "Kobieta ma czerwoną kurtkę". First say: "Na zdjęciu widać grupę ludzi na przystanku autobusowym". Then add the place, people, actions, atmosphere and possible context.

With a photo, these questions help:

• Who is in the photo?
• Where are these people?
• What are they doing?
• What is the situation?
• What can you suppose?
• What problem or topic does the photo show?

With a chart, do not describe every number. Start with the topic and the trend. Say: "Wykres pokazuje zmianę liczby...", "Największy wzrost widać w...", "Najmniejsza różnica dotyczy...", "Z danych wynika, że...". If you do not know the exact word, use a description: "ta część wykresu, która pokazuje rok 2024", "ta grupa osób, która pracuje zdalnie".

At C1, the material may require interpretation, for example of a quotation or a text excerpt. Then do not just summarize the content. Add the meaning, context and your own position: "Ten cytat rozumiem jako krytykę pośpiechu we współczesnym życiu".

Speaking pace and gaps in vocabulary

You do not have to speak very fast. Fluency does not mean speed. Fluency means that the person you are speaking to can understand you and that pauses do not destroy communication. A calm pace and logical sentences are better than a fast series of mistakes.

When you lack a word, do not switch to English, Ukrainian or Russian. Use a descriptive strategy. The B2 standards speak directly about replacing unknown words with descriptive expressions, paraphrasing and using phrases that allow you to think for a moment. At C1, this way of getting around difficult places should be fluent and almost unnoticeable.

Useful phrases:

• "Chodzi mi o taką sytuację, kiedy...".
• "Nie pamiętam dokładnego słowa, ale mam na myśli...".
• "Można to opisać jako...".
• "Inaczej mówiąc...".
• "Spróbuję powiedzieć to prościej".
• "Potrzebuję chwili, żeby to dobrze sformułować".

It is also worth controlling the conversation. You can ask for repetition or clarification, or make sure that you have understood the question correctly: "Czy dobrze rozumiem, że pytanie dotyczy pracy zdalnej?". This is not a weakness. It is a communication skill included in the standards.

If you often lose endings, go back to syntax and word order and to verb government, because in speaking, syntactic mistakes quickly damage intelligibility.

Sentences ready to use in the exam

• "Na zdjęciu widać rodzinę, która prawdopodobnie spędza weekend poza miastem".
• "Wykres pokazuje, że coraz więcej osób korzysta z usług publicznych przez internet".
• "Moim zdaniem ten problem jest ważny, ponieważ dotyczy codziennego życia wielu ludzi".
• "Z jednej strony to rozwiązanie jest wygodne, z drugiej strony może być kosztowne".
• "Nie do końca się z tym zgadzam, bo w praktyce sytuacja wygląda inaczej".
• "Chciałbym nawiązać do poprzedniej wypowiedzi i dodać jeden argument".
• "Jeśli dobrze rozumiem, chodzi o to, czy młodzi ludzie powinni studiować za granicą".
• "Nie pamiętam dokładnego słowa, ale mam na myśli urządzenie, które mierzy temperaturę".
• "Podsumowując, uważam, że najważniejsze są bezpieczeństwo i dostępność tej usługi".
• "Ten cytat można rozumieć jako zachętę do większej odpowiedzialności".

Typical mistakes made by Ukrainian, Russian and English speakers

Ukrainian speakers

• Incorrect: *Ja zgadzam się z tą opinią. Correct: "Zgadzam się z tą opinią". The mistake comes from similarity to Ukrainian constructions with an explicit pronoun (zaimek). In Polish, the pronoun "ja" is often unnecessary and sounds unnatural if you repeat it too often.
• Incorrect: *Na zdjęciu ludzie odpoczywają na naturze. Correct: "Na zdjęciu ludzie odpoczywają na łonie natury" or "Na zdjęciu ludzie odpoczywają poza miastem". This is a syntactic (składniowa) and lexical (leksykalna) calque. The Polish word "natura" does not work the same way here.
• Incorrect: *Ja uważam, że to pytanie jest aktualne na dzisiaj. Correct: "Uważam, że to pytanie jest dziś aktualne" or "Uważam, że ten problem jest dziś ważny". The mistake comes from a calque of an expression similar to Ukrainian.

Russian speakers

• Incorrect: *Według mnie, trzeba więcej kontrolować dzieci w internecie. Correct: "Moim zdaniem trzeba bardziej kontrolować dzieci w internecie" or "Według mnie trzeba bardziej kontrolować dzieci w internecie". The mistake comes from a calque and from overusing a comma (przecinek) after a short introductory phrase.
• Incorrect: *Ja nie jestem zgodny z tym argumentem. Correct: "Nie zgadzam się z tym argumentem". This is a false friend and a calque from a Russian construction. In Polish, a person "zgadza się z czymś".
• Incorrect: *Na obrazku jest przedstawiono problem ekologii. Correct: "Na obrazku przedstawiono problem ekologii" or "Na obrazku jest przedstawiony problem ekologii". The mistake comes from mixing the impersonal form (forma bezosobowa) and the passive voice (strona bierna).

English speakers

• Incorrect: *Jest dużo ludzi na zdjęciu. Correct: "Na zdjęciu jest dużo ludzi". This is a calque of the English word order (szyk) "There are...". In Polish, when describing visual material, we naturally start with the place: "Na zdjęciu...".
• Incorrect: *Zgadzam z tobą. Correct: "Zgadzam się z tobą". The mistake comes from the fact that English does not have reflexive verbs (czasowniki zwrotne) in the same form. In Polish, "się" is necessary.
• Incorrect: *To zależy od co ludzie potrzebują. Correct: "To zależy od tego, czego ludzie potrzebują". This is a calque of the English "depends on what". In Polish, after "od" you need the correct case construction (konstrukcja przypadkowa).

What it looks like in the exam and what to revise

Speaking is the oral part of the exam, alongside the four modules of the written part: listening comprehension, reading comprehension, grammatical accuracy and writing. At B1, the oral part lasts up to 15 minutes. At B2, also up to 15 minutes. At C1, up to 20 minutes.

The passing threshold under § 23 of the regulation of 14 February 2025 is calculated separately for each part. At B1, you must score at least 50% in each module of the written part separately and in the oral part. At B2 and C1, you must score at least 60% in each module separately and in the oral part. There is no average. A very good result in writing will not save a weak oral part.

In the B1 written part there are four modules worth 30 points each, 120 points in total. According to the sample papers from March 2020, listening has 5 tasks, reading has 5 tasks, grammar has 8 tasks, and writing lasts 75 minutes. At B2 there are four modules worth 40 points each, 160 points in total, and in the sample papers listening has 5 tasks, reading has 5 tasks, grammar has 8 tasks and writing lasts 90 minutes. At C1 there are four modules worth 40 points each, 160 points in total, grammar has 7 tasks, and the oral part is longer than at B1 and B2.

The speaking standards include: a response on a given topic, a description, an opinion with justification, a summary and comment, a dialogue and a discussion. At B2, there is also a short presentation after preparation and answers to questions. At C1, interpretation of a quotation, a text fragment and iconographic materials is added, as well as a more developed discussion or debate.

Before the exam, revise:

• formulas for starting and ending your response,
• describing a photo, a chart and a short text,
• phrases for expressing opinions, agreement and disagreement,
• two or three ways of justifying an argument,
• strategies for replacing a missing word with a description,
• checking questions: "Czy dobrze rozumiem...?", "Czy może Pan/Pani powtórzyć?",
• vocabulary from everyday, official, educational and professional topics, depending on the level.