Urząd i formalności: słownictwo na B1, B2 i C1

Słownictwo urzędowe łączy kilka tematów ze standardów: dane osobowe, mieszkanie, wynajem, bank, pocztę, instytucje użyteczności publicznej, prawo i porządek. Punkty traci się tu za brak słowa, zły czasownik, zły przypadek albo zbyt potoczny styl. Kandydat rozumie sytuację, ale pisze *dałem aplikację zamiast złożyłem wniosek.

Co obejmuje dział „urząd i formalności”

Na poziomach B1, B2 i C1 nie chodzi o znajomość ustaw. Chodzi o język dorosłej osoby, która mieszka w Polsce i załatwia sprawy w instytucjach.

Najważniejsze grupy słów to:

• dane osobowe: imię, nazwisko, adres, data urodzenia, miejsce urodzenia, obywatelstwo, stan cywilny,
• urząd: urząd miasta, urząd wojewódzki, wydział, okienko, numer sprawy, termin, podpis, pieczęć,
• dokumenty: wniosek, załącznik, zaświadczenie, potwierdzenie, decyzja, odwołanie, wezwanie,
• pobyt i meldunek: karta pobytu, zezwolenie na pobyt, meldunek, zameldowanie, adres pobytu,
• bank i ubezpieczenie: konto, rachunek, przelew, opłata, składka, ubezpieczenie zdrowotne,
• mieszkanie: umowa najmu, czynsz, kaucja, opłaty, wypowiedzenie umowy, protokół,
• korespondencja: pismo, e-mail, odpowiedź, prośba, informacja, załączenie.

Na B1 trzeba mówić jasno o swoich sprawach i rozumieć podstawowe pisma. Na B2 trzeba lepiej uzasadniać i używać formalnych zwrotów. Na C1 dochodzi skarga, reklamacja, argumentacja i styl urzędowy bez potoczności.

Wniosek, zaświadczenie, decyzja: trzy słowa, trzy funkcje

Wniosek to dokument, którym o coś prosisz. Najczęstszy schemat to złożyć wniosek o + biernik (biernik odpowiada na pytanie „o co?”). Poprawnie: Złożyłem wniosek o kartę pobytu. Nie: *złożyłem wniosek na kartę pobytu.

Zaświadczenie to dokument, który coś potwierdza: zaświadczenie o niekaralności, zaświadczenie o dochodach, zaświadczenie z uczelni, zaświadczenie od pracodawcy. W piśmie możesz napisać: Proszę o wydanie zaświadczenia o zameldowaniu.

Decyzja to oficjalne rozstrzygnięcie sprawy. Decyzję się wydaje, odbiera, otrzymuje, doręcza. Można czekać na decyzję albo odwołać się od decyzji. Przy tym dziale warto powtórzyć przypadki i odmianę rzeczownika.

Praktyczne połączenia:

• złożyć wniosek o wydanie dokumentu,
• dołączyć załączniki do wniosku,
• uzupełnić brakujące dane,
• otrzymać wezwanie do uzupełnienia dokumentów,
• odwołać się od decyzji,
• podpisać formularz.

Pobyt, meldunek, bank i ubezpieczenie

W polszczyźnie urzędowej ważne są rzeczowniki odczasownikowe, czyli nazwy czynności utworzone od czasowników: zameldować się - zameldowanie, ubezpieczyć się - ubezpieczenie, złożyć - złożenie.

Porównaj:

• Chcę się zameldować pod tym adresem.
• Proszę o potwierdzenie zameldowania pod tym adresem.

Pierwsze zdanie pasuje do rozmowy. Drugie do pisma.

W temacie pobytu przydatne są czasowniki: przebywać, mieszkać, zameldować się, przedłużyć, odebrać, okazać. Mówimy: mieszkam w Krakowie, jestem zameldowany w Krakowie, mam adres pobytu w Krakowie, przebywam w Polsce legalnie. Można mieszkać w jednym miejscu, a być zameldowanym w innym.

W banku mówimy: otworzyć konto, założyć rachunek, zrobić przelew, zapłacić kartą, wypłacić gotówkę. W ubezpieczeniu: mieć ubezpieczenie zdrowotne, opłacać składkę, zgłosić szkodę. Przyimki powtórz w dziale przyimki i ich rekcja.

Wynajem mieszkania: słowa, które często wracają

Standardy B1, B2 i C1 obejmują dom, mieszkanie, koszty mieszkania i wynajmowanie mieszkania. Na B2 pojawia się rynek mieszkaniowy w Polsce, a na C1 rodzaje własności lokalu.

Podstawowe słowa:

• właściciel mieszkania, najemca, lokator,
• umowa najmu, okres najmu, wypowiedzenie umowy,
• czynsz, opłaty, rachunki, kaucja,
• protokół zdawczo-odbiorczy,
• awaria, naprawa, remont,
• adres lokalu, metraż, wyposażenie.

Najważniejsze czasowniki to: wynająć mieszkanie, podpisać umowę, płacić czynsz, wpłacić kaucję, wypowiedzieć umowę, zgłosić awarię, odebrać klucze, oddać mieszkanie.

Uwaga na parę wynająć - wynajmować. Wynająć może znaczyć „wziąć w najem” albo „dać komuś w najem”. Dlatego doprecyzuj: Wynająłem mieszkanie od właściciela. Właściciel wynajął mi mieszkanie.

Korespondencja urzędowa: prosto, grzecznie, bez potoczności

W piśmie formalnym podaj cel, dane, prośbę i uzasadnienie. Przygotowując się do pisania, połącz ten dział z tematem pisanie: formy wypowiedzi i kryteria oceny.

Przydatny schemat:

1. Zwrot: Szanowni Państwo,
2. Cel: Zwracam się z prośbą o udzielenie informacji w sprawie mojego wniosku.
3. Dane sprawy: Wniosek złożyłem 12 maja w urzędzie wojewódzkim.
4. Uzasadnienie: Informacja jest mi potrzebna do uzupełnienia dokumentów.
5. Załączniki: W załączeniu przesyłam kopię potwierdzenia złożenia wniosku.
6. Zakończenie: Z poważaniem, imię i nazwisko.

Dobre formalne zwroty:

• Proszę o informację, czy dokumenty są kompletne.
• Zwracam się z prośbą o wyznaczenie terminu wizyty.
• W odpowiedzi na pismo przesyłam brakujące załączniki.
• Uprzejmie proszę o potwierdzenie otrzymania wiadomości.
• Chciałbym odwołać się od decyzji.

Unikaj: hej, dzięki z góry, załatwcie to szybko, mam problem z papierami.

Przykładowe zdania z życia w Polsce

1. Chciałbym złożyć wniosek o wydanie zaświadczenia o zameldowaniu.
2. Proszę o informację, jakie dokumenty muszę dołączyć do wniosku.
3. W zeszłym tygodniu otrzymałem wezwanie do uzupełnienia brakujących załączników.
4. Czekam na decyzję w sprawie mojego pobytu.
5. Chciałabym otworzyć konto i zamówić kartę płatniczą.
6. Mam ubezpieczenie zdrowotne, ale nie znam numeru polisy.
7. Podpisałem umowę najmu na rok i wpłaciłem kaucję.
8. W załączeniu przesyłam potwierdzenie przelewu za czynsz.
9. Chciałabym zgłosić awarię ogrzewania w wynajmowanym mieszkaniu.
10. Proszę o potwierdzenie, że moje pismo zostało doręczone.

Typowe błędy osób ukraińsko-, rosyjsko- i anglojęzycznych

Ukraiński i rosyjski:

• *Podałem wniosek o pobyt. Poprawnie: Złożyłem wniosek o pobyt. To kalka czasownika „подати” albo „подать”. Po polsku dokument formalny najczęściej się składa.
• *Potrzebuję sprawkę o niekaralności. Poprawnie: Potrzebuję zaświadczenia o niekaralności. To fałszywy przyjaciel od ukraińskiego i rosyjskiego słowa oznaczającego zaświadczenie.
• *Mam propiskę w Warszawie. Poprawnie: Jestem zameldowany w Warszawie. W polskim urzędowym używamy słów meldunek, zameldowanie, być zameldowanym.
• *Czekam decyzję. Poprawnie: Czekam na decyzję. Czasownik czekać łączy się z na + biernik.
• *Decyzja po mojej sprawie jeszcze nie przyszła. Poprawnie: Decyzja w mojej sprawie jeszcze nie została wydana albo Nie otrzymałem jeszcze decyzji w mojej sprawie. To kalka wyrażenia z przyimkiem „po”.

Angielski:

• *Aplikowałem o kartę pobytu. Poprawnie: Złożyłem wniosek o kartę pobytu. To kalka z „to apply for”. W polszczyźnie urzędowej lepszy jest zwrot złożyć wniosek.
• *Potrzebuję zaświadczenie. Poprawnie: Potrzebuję zaświadczenia. Po czasowniku potrzebować używamy dopełniacza.
• *Proszę dla informacji o mojej sprawie. Poprawnie: Proszę o informację w mojej sprawie. Po polsku proszę o + biernik.
• *Decyzja była zrobiona wczoraj. Poprawnie: Decyzja została wydana wczoraj. Po polsku decyzję się wydaje. Jeśli chcesz ćwiczyć takie konstrukcje, zobacz stronę bierną i formy bezosobowe.
• *Mój adres jest Warszawa. Poprawnie: Mój adres to ulica Lipowa 5 w Warszawie albo Mieszkam w Warszawie. To kalka składniowa z angielskiego „my address is”.

Jak to wygląda na egzaminie

Ten dział może pojawić się na B1, B2 i C1, bo standardy obejmują dane osobowe, mieszkanie, wynajem, bank, pocztę, instytucje użyteczności publicznej oraz stosunki społeczne. W funkcjach językowych pojawia się proszenie, pytanie o informacje, udzielanie informacji, uzasadnianie, wyrażanie konieczności, a na C1 także składanie skargi i reklamacji.

Egzamin ma cztery moduły części pisemnej: rozumienie ze słuchu, rozumienie tekstów pisanych, poprawność gramatyczną i pisanie, oraz część ustną. Na B1 każdy moduł pisemny ma 30 punktów, razem 120 punktów. Część pisemna trwa do 190 minut, a ustna do 15 minut. W arkuszach przykładowych z marca 2020 r. B1 ma 5 zadań ze słuchania, 5 zadań z czytania, 8 zadań z gramatyki i pisanie trwające 75 minut.

Na B2 każdy moduł pisemny ma 40 punktów, razem 160 punktów. Część pisemna trwa do 250 minut, a ustna do 15 minut. W arkuszach przykładowych jest 5 zadań ze słuchania, 5 zadań z czytania, 8 zadań z gramatyki i 90 minut pisania. Na C1 punktacja części pisemnej jest taka sama jak na B2, część ustna trwa do 20 minut, a w gramatyce jest 7 zadań.

Słownictwo urzędowe może być potrzebne w słuchaniu, czytaniu, pisaniu i mówieniu: w rozmowie w urzędzie, banku, ogłoszeniu, piśmie, regulaminie, oficjalnym e-mailu, prośbie, skardze albo opisie problemu z wynajmem.

W module poprawności gramatycznej temat wraca przez przypadki, przyimki, zaimki, czasowniki i stronę bierną. Na B1 w arkuszu przykładowym są między innymi zadania na odmianę rzeczowników, przymiotników i zaimków, pytanie o część zdania, przekształcanie zdań oraz przyimki. Na B2 dochodzą imiesłowy, strona bierna, formy nieosobowe i zamiana zdań złożonych na pojedyncze. Na C1 nie ma zadań zamkniętych w gramatyce, więc formę trzeba wytworzyć samodzielnie.

Próg zdania jest liczony osobno dla każdego modułu i dla części ustnej. Na B1 trzeba uzyskać co najmniej 50% z każdego modułu i z części ustnej. Na B2 i C1 trzeba uzyskać co najmniej 60% z każdego modułu i z części ustnej. Punkty się nie uśredniają.

Co powtórzyć przed egzaminem

Przed egzaminem powtórz szczególnie:

• czasowniki: złożyć, dołączyć, uzupełnić, odebrać, otrzymać, wydać, odwołać się, zameldować się, wynająć, wypowiedzieć,
• połączenia: wniosek o, zaświadczenie o, decyzja w sprawie, odwołanie od decyzji, wezwanie do uzupełnienia,
• przypadki po czasownikach: potrzebować zaświadczenia, czekać na decyzję, prosić o informację,
• słownictwo mieszkania: czynsz, opłaty, kaucja, umowa najmu, wypowiedzenie, awaria,
• formalne zwroty do e-maila i pisma,
• różnicę między stylem potocznym a urzędowym.

Weź realny formularz, pismo z urzędu albo umowę najmu i wypisz całe zwroty, nie pojedyncze słowa. Na egzaminie liczy się poprawne połączenie słów w zdaniu.