Лексика работы и карьеры на экзамене

Тема работы появляется на экзамене уже с уровня B1. На более высоких уровнях нужно говорить точнее: о должности, оплате, отпуске, обязанностях, рекрутинге и развитии. Недостаточно знать слово „praca”. Нужны типичные сочетания: „pracować jako”, „ubiegać się o stanowisko”, „mieć doświadczenie w sprzedaży”, „otrzymywać wynagrodzenie”.

Что нужно уметь на B1, B2 и C1

В стандартах требований тема „Praca” является отдельным пунктом тематического каталога.

На B1 объем базовый. Нужно знать названия профессий, виды работы, рабочее время, отпуск, а также оплату и заработки. Кандидат должен сказать: „Pracuję jako kierowca”, „Mam pracę na pełny etat”, „W przyszłym tygodniu biorę urlop”, „Moje zarobki są stabilne”.

На B2 добавляются должности, рынок труда, квалификации, требования, пособия по инвалидности, пенсии, пособия и безработица. Нужно понимать объявление о работе, статью о безработице и разговор об условиях трудоустройства. Важна разница между профессией и должностью.

На C1 объем расширяется за счет организации рабочего места. Кандидат говорит о фирме, команде, начальнике, отделе, процедурах, круге обязанностей и условиях работы.

Эта тема соединяет лексику и грамматику. При названиях профессий нужно множественное число (liczba mnoga) и грамматический род, в предложениях типа „ubiegam się o pracę” важно управление глагола (rekcja czasownika), а при описании опыта пригодятся времена и спряжения (koniugacje).

Профессия, должность и место работы

„Zawód” - это общая квалификация или тип работы. „Stanowisko” - это конкретная функция в фирме. Можно быть по профессии учителем, но работать на должности координатора обучения. Можно иметь профессию бухгалтерши и должность главного бухгалтера.

Самые безопасные конструкции:

• „Pracuję jako programista w firmie informatycznej”.
• „Jestem pielęgniarką w przychodni”.
• „Z zawodu jestem elektrykiem, ale obecnie pracuję jako magazynier”.
• „Zajmuję stanowisko kierownika działu sprzedaży”.
• „Jestem zatrudniony na stanowisku specjalisty do spraw obsługi klienta”.

После „jako” обычно употребляем именительный падеж (mianownik), то есть базовую форму: „Pracuję jako lekarz”. Не: *Pracuję jako lekarzem. Форма „lekarzem” правильна после глагола „być”: „Jestem lekarzem”.

„Pracownik” выполняет работу. „Pracodawca” нанимает. „Przełożony” руководит работой конкретного человека. „Współpracownicy” - это люди, с которыми работают.

Договор, оплата и рабочее время

На экзамене нужно понимать основные слова: umowa, zatrudnienie, etat, wynagrodzenie, pensja, zarobki, premia, nadgodziny, urlop, zwolnienie lekarskie, okres próbny, wypowiedzenie.

„Pensja” и „wynagrodzenie” близки по значению. „Wynagrodzenie” звучит более официально: „Proszę o informację o wysokości wynagrodzenia”. В разговоре можно сказать: „Chciałbym zapytać o pensję”. „Zarobki” - это общая информация о том, сколько кто-то зарабатывает: „Zarobki w tej branży rosną”.

Типичные сочетания:

• podpisać umowę,
• przedłużyć umowę,
• rozwiązać umowę,
• pracować na pełny etat,
• pracować na pół etatu,
• mieć elastyczny czas pracy,
• pracować zmianowo,
• dostać podwyżkę,
• otrzymać premię,
• wziąć urlop.

Мы не говорим: *robić urlop. Правильно: „brać urlop”, „wziąć urlop”, „być na urlopie”. Также не говорим: *dostać pensję za ręce. Правильно: „dostać pensję do ręki” или официально „otrzymać wynagrodzenie”.

При деньгах повторите числительные (liczebniki) и их синтаксис: „Zarabiam 5000 złotych”, „Dostałem 2 premie”, но „Dostałem 5 premii”.

Собеседование и поиск работы

„Rozmowa kwalifikacyjna” - это рекрутинговая встреча. В разговорной речи говорят „rozmowa o pracę”, но на экзамене стоит знать официальную форму. Человек, который хочет получить работу, - это „kandydat” или „kandydatka”. Фирма „rekrutuje”, „prowadzi rekrutację” или „szuka pracownika”.

Полезные глаголы:

• szukać pracy,
• znaleźć pracę,
• aplikować na stanowisko,
• ubiegać się o stanowisko,
• wysłać CV,
• napisać list motywacyjny,
• zaprosić kogoś na rozmowę,
• przejść rekrutację,
• dostać ofertę pracy,
• przyjąć albo odrzucić ofertę.

В разговоре говорим об опыте и умениях: „Mam trzyletnie doświadczenie w obsłudze klienta”, „Znam język angielski na poziomie komunikatywnym”, „Potrafię pracować pod presją czasu”.

На B2 и C1 лучше избегать пустых прилагательных. Вместо „Jestem odpowiedzialny i komunikatywny” скажите: „Jestem odpowiedzialny, bo przez dwa lata samodzielnie prowadziłem projekty dla klientów”. При описании качеств пригодится склонение (odmiana) прилагательного (przymiotnik) и местоимения (zaimek).

Обязанности, условия работы и развитие карьеры

„Obowiązki” - это то, что нужно делать на работе. В объявлениях появляется „zakres obowiązków”. Естественные предложения: „Do moich obowiązków należy kontakt z klientami”, „Odpowiadam za dokumenty”, „Zajmuję się fakturami”, „Przygotowuję raporty”.

Вместо общего „robię” используйте более точные глаголы: „prowadzę szkolenia”, „obsługuję klientów”, „zarządzam zespołem”, „koordynuję projekty”, „nadzoruję pracę magazynu”.

„Warunki pracy” - это рабочее время, место работы, атмосфера, оплата, безопасность, удаленная работа, дорога до работы и отношения в команде. Вы можете написать: „Warunki pracy są dobre, ponieważ firma oferuje elastyczny grafik i możliwość rozwoju”.

„Kariera” - это также профессиональное развитие. Полезные сочетания: „zdobywać doświadczenie”, „podnosić kwalifikacje”, „zmienić branżę”, „awansować”, „dostać awans”, „rozwijać kompetencje”, „ukończyć szkolenie”. На C1 хорошо звучит: „Chciałbym rozwijać się w obszarze zarządzania projektami”.

Примерные предложения для использования

1. „Od dwóch lat pracuję jako opiekun osób starszych w prywatnej firmie”.
2. „Z zawodu jestem mechanikiem, ale obecnie szukam pracy w magazynie”.
3. „Chciałabym zapytać, czy to stanowisko jest na pełny etat”.
4. „Do moich obowiązków należy obsługa klientów i przygotowywanie dokumentów”.
5. „W poprzedniej pracy odpowiadałem za kontakt z dostawcami”.
6. „Mam doświadczenie w sprzedaży i dobrze znam programy biurowe”.
7. „Zależy mi na stabilnym zatrudnieniu i możliwości rozwoju zawodowego”.
8. „W przyszłym roku chciałabym ukończyć kurs i ubiegać się o awans”.

Типичные ошибки украино-, русско- и англоязычных людей

У украиноязычных людей часто встречаются кальки с похожих конструкций.

• *Pracuję lekarzem. Правильно: „Pracuję jako lekarz” или „Jestem lekarzem”.
• *Idę na pracę o ósmej. Правильно: „Idę do pracy o ósmej”.
• *Mam doświadczenie po sprzedaży. Правильно: „Mam doświadczenie w sprzedaży”.

У русскоязычных людей проблема - это ложные друзья польско-русского языка и похожие, но не идентичные конструкции.

• *Jestem na stanowisku menedżera sprzedaż. Правильно: „Jestem na stanowisku menedżera sprzedaży”.
• *Zarabiam dobre pieniądze na tej pracy. Правильно: „Dobrze zarabiam w tej pracy” или „Mam dobre zarobki w tej pracy”.
• *Napisałem oświadczenie do pracy. Правильно, если речь идет о рекрутинге: „Napisałem podanie o pracę” или „Wysłałem CV”.

У англоязычных людей ошибки часто возникают из-за отсутствия падежей в английском и из-за дословного перевода глаголов.

• *Aplikowałem dla tej pracy. Правильно: „Aplikowałem na to stanowisko” или „Ubiegałem się o tę pracę”.
• *Jestem odpowiedzialny dla raportów. Правильно: „Jestem odpowiedzialny za raporty”.
• *Mam pięć lat doświadczenia jako obsługa klienta. Правильно: „Mam pięć lat doświadczenia w obsłudze klienta”.

Как это выглядит на экзамене

Тема работы может появиться в каждом модуле (moduł). В аудировании это может быть диалог о собеседовании, графике или отпуске. В чтении: объявление о работе, e-mail из фирмы или текст о рынке труда. В письме: ответ на объявление, описание опыта или сообщение работодателю. В устной части (część ustna): профессия, планы, условия работы или безработица.

Согласно действующему распоряжению от 14 февраля 2025 г. экзамен имеет четыре модуля письменной части (część pisemna): понимание на слух, понимание письменных текстов, грамматическую правильность и письмо, а также устную часть. Описанные пороги относятся к экзаменам до 31 декабря 2026 г.

На B1 письменная часть имеет четыре модуля по 30 баллов, всего 120 баллов. Порог сдачи - как минимум 50% из каждого модуля письменной части отдельно и из устной части. Согласно примерным экзаменационным вариантам (arkusz) от марта 2020 г., аудирование имеет 5 заданий, чтение - 5 заданий, грамматика - 8 заданий, а письмо длится 75 минут.

На B2 письменная часть имеет четыре модуля по 40 баллов, всего 160 баллов. Порог сдачи - как минимум 60% из каждого модуля отдельно и из устной части. В примерных экзаменационных вариантах аудирование имеет 5 заданий, чтение - 5 заданий, грамматика - 8 заданий, а письмо длится 90 минут.

На C1 письменная часть также имеет четыре модуля по 40 баллов, всего 160 баллов. Порог сдачи - как минимум 60% из каждого модуля отдельно и из устной части. В примерных экзаменационных вариантах аудирование имеет 5 заданий, чтение - 5 заданий, грамматика - 7 заданий, а письмо длится 90 минут.

В модуле грамматической правильности лексика работы может быть только контекстом, но форма будет оцениваться. На B1 вы можете выбирать правильную форму существительного (rzeczownik), местоимения, глагола или предлога. На B2 появляются, в частности, причастия и деепричастия (imiesłowy), страдательный залог (strona bierna) и преобразование сложных предложений в простые. На C1 в грамматике нет заданий на выбор одной из предложенных форм, поэтому формы нужно создавать самостоятельно.

Что повторить перед экзаменом

• Названия самых частых профессий и должностей.
• Конструкции „pracować jako”, „być kimś”, „być zatrudnionym na stanowisku”.
• Слова: umowa, etat, wynagrodzenie, zarobki, premia, urlop, nadgodziny.
• Рекрутинговые глаголы: aplikować, ubiegać się, wysłać CV, przejść rozmowę.
• Сочетания с обязанностями: odpowiadać za, zajmować się, należeć do obowiązków.
• Предлоги (przyimki) в предложениях о работе: „w sprzedaży”, „na stanowisko”, „o pracę”, „za raporty”.
• Вежливые формы для e-mail и собеседования.